Алламжонов айбдор
Шрифт:
ФВВда олган биринчи маошимни амкасб акахонларим билан «ювиб» йў илганмиз. Уйга обориб, ойимга кўрсатаман деб шунча кутган пулимни амтоволаримга ичириб юборганман. «Шар»нинг10 пастидаги кафеда жой айтиб ўйишган экан, биринчи ойлигим зиёфатга кетган. Уйга арзимаган уч-тўрт сўмни кўтариб келганман.
Иккинчи ойлигим ам худди шунаа илиб авога совурилди. Ёши катта, азамат икки арбийга нима ам дея олардим?
Кейинги гал айёрлик илдим. Пулимни энг охирида, аммадан кейин берасиз, деб кассир опа билан келишиб ўйдим. Ойлигимни олдиму аройиб бошлиларим, оайниларим мени тутиб олмасидан уйга араб очдим.
2005-2006 йй.
Парпиев Давлат соли ўмитаси раиси лавозимини эгаллаганида унинг биринчи ўринбосари Эркин Файзиевич Гадоев эди. Ислом Абдуаниевич «бўлиб ташла ва укмронлик ил» деган сиёсатни олиб борар, вазир ўринбосарлари рабарига нисбатан доим киши билмас оппозицияда бўларди. Каримов шу йўл билан ўзига керакли маълумотни йиан бўлиши мумкин, лекин бу нарса жамоавий ишни ўлдирар, фаат ички фитналарни келтириб чиарарди. Тизим иерархияси бўйича ар бир ходим кимнингдир одами эди: Парпиевнинг одами, Гадоевнинг одами, Азимовнинг одами… Бунаа шароитда ишни бошариш учун рабар ўз тактикасига эга бўлиши керак. Парпиев соли ўмитасига ўтганида аммага ишдан бўшаш аида ариза ёзишни таклиф илди. Янги жамоа тузишини айтди. амма ариза ёзди. Кейин Ботир Раматович хотиржам ўтириб, бўлаётган ўнироларни, ким ким учун илтимос илиб чианини ёзиб олди ва кучлар тасимотининг тўли жадвалига эга бўлди. ойилмисиз?
Парпиев берган амма топшириларни унинг ўринбосари ўша заоти йўа чиариши мени доим айрон олдирарди. Мен – «Парпиевнинг одами» бу пайтда ДС матбуот хизматида ишлардим.
– Нимага олдимга кираверасан? Нима кераги бор шуни? – бирор таклиф, андайдир зарур иш билан хонасига кирсам, Гадоев ар сафар норози бўлиб кутиб оларди. Ёрдам беришни хаёлига келтирмасди.
Мустаилликнинг ўн олти йиллигига баишлаб махсус альбом чиарадиган бўлдик. Соли соасида эришилган амма ютуларни, янгилик ва ўзгариш-
ларни кўрсатмочи эдик. Ишчи гуру тузилди. Бош жавобгар менман, лекин еч андай ваколатим йў. Яъни, югур-югур иласан, ахборот тўплайсан, одамлардан статистика маълумотларини йиишга аракат иласан, аммо амма сенга эшикни кўрсатиб юборади, биров гапингга уло солмайди, мабодо маълумот беришса ам, бир тийинга иммат бўлади.
Парпиевнинг олдига кирдим. Китоб деярли тайёр, баъзи маълумотлар етишмаётган эди, холос.
– Китобни тезро чиаринглар! Яин кунларда Президентга кўрсатаман, – деди у. Кейин Гадоевга ўниро илиб, менга ёрдам беришни топширди. Телефонда ўринбосарнинг «Хўп!» дегани эшитилди.
ДСнинг навбатдаги коллегия йиилишида.
Гадоевнинг олдига кирдим.
– аердан олдинг бу гапни? Тўрт кунда китоб тайёр бўлармиш! Ким тўрт кунда китоб чиараркан?!
– Эркин Файзиевич, китоб деярли тайёр, менга фаат…
Менга нима кераклигини Гадоев эшитиб ам ўтирмади, ар доимгидай жавраб-жавраб насиатини бошлади. Хуллас, маълумот ололмадим.
Икки ўт орасида олдим. Рабарлар-ку кейин бир-бири билан келишиб ам кетар, ўртада айбсиз айбдор мен бўламан. Кичкина одам бўлсам…
Очии, ўриб кетдим. Ўзимни икки каттакон китнинг ўртасида мажаланиб, овози чимайдиган майда баличадек ис илдим. Парпиевнинг бир хислати бор эди, еч ачон еч нимани эсидан чиармасди. Айтган иши илиняптими, йўми – ар соатда текшириб турарди. ар сўраганида «Ишлаяпмиз», дейман, лекин аслида еч нарса илинмаётган эди.
Яна абулига киришга мажбур бўлдим.
– Ботир Раматович, китобни ватида топшира олмайман. Эркин Файзиевич уришиб, кабинетидан айдаб солди. Бекорчи иш билан шуулланма, деди. Нима илай?
Было видно, что генерал сильно разозлился. Но промолчал, коротко бросил: «Иди…»
Генералнинг ёмон жали чиани кўриниб турарди. Лекин менга индамади, гапни чўзмади, «Боравер», – деб ўйди.
Душанба куни мажлис. Ўзи шундо ам ар душанба бўладиган мажлисларни кўргани кўзим йў, бу сафаргиси айниса ортичалик илаётган эди. Камига ўша куни кечаси деярли ухламаганман, зўра кўзимни очиб, ишга учиб етиб келдим, апил-тапил формамни кийдим. Мажлис ани белгиланган ватда бошланади, кечикиш мумкин эмас.
Ланж бўлиб ўтирибман, кўзлар киртайган, оволарим шишиб кетган. ўмита раисининг гаплари улоимга бир кириб, бир кирмайди. арасам, ар гапида ўринбосарига мурожаат иляпти. У-бу таклиф бериб, кейин Гадоевнинг фикрини сўрайди. Гадоев одоб билан, чиройли илиб ояни пучга чиаради.
Шу пайт кутилмаганда Парпиев столга бир мушт туширди. Чойнак-пиёлалар учиб кетди, амманинг кўзи мошдай очилди.
– Эркин Файзиевич, сиз мени амо деб ўйлаяпсизми? Нима топширсам, «йў» дейсиз! Таклифларимни йўа чиаряпсиз, барча ислоотларимга тўсинлик иляпсиз!
Раис жал билан ўрнидан турган эди, стули бир чеккага учиб кетди. ўлидаги алам чирсиллаб синди, униям улотириб юборди. амманинг ўтакаси ёрилиб, зал жимжит бўлиб олди.
– Мана, Алламжоновни олайлик! – вазир залга араб, мени топди. Ўтирган жойимга ёпишиб олдим, бирдан ожатга боргим кеполди. – Мен унга китоб чиаришни топширгандим, сиз эса айдаб солибсиз. Нега бу китоб керакмас, дедингиз?
– Мен унаа демадим, унаа деганим йў… – ўзи-ни оламочи бўлди Гадоев. Унинг атти ўриб кетгани билиниб турарди.
Парпиев кўзойнагини ечиб, столнинг устига отиб юборди-да, залдан чиишда эшикни шунаа арсиллатиб ёпдики, деворда ёри пайдо бўлди.
Мен эса стулга ёпишганча ичкарида олиб кетдим. Гадоев аммага бир-бир кўз ташлаб, секингина: «Мажлис тугади», – деди. Йиилганлар жимгина тарала бошлади.
Кейин у менинг ёнимга келди.
– Бир даиага мумкинми? Кабинетинг аерда эди?
Икковимиз хонамга кирдик. У саволлари билан мени бурчакка тиради:
– Сенга нима ёмонлигим тегди? Нега устимдан шикоят илдинг?
Мен жонимни утариш учун, жойида озимга келган баонани тўидим:
– Эркин Файзиевич, Ботир Раматович сўраганига айтдим-да… Сизни «Китоб тўрт кунда ўхшамаса-чи», – деб куйиб-пишяптилар, дедим… Фалон гапига пистон деб жавоб бердим… Мени бошача тушунибди…
Табиийки, Гадоев айтганларимга ишонмади.
Уни анчалик ёмон аволга солганим бир неча даиадан кейин маълум бўлди. «амма ўз жойида ўтирсин, еч ким еч аёа чимасин» деган буйру келди. Ўша куни ярим кечагача амма хонасидан чимай ўтирди. Раис эса аёадир кетди. Кейин билсам, еч аерга хабар чииб кетмаслиги учун кўрилган чора экан бу. Гадоев ўзининг одамларини, танклари ва артиллериясини тортиб келишга улгурмасин деб шундай илинибди.