Шрифт:
Бл кітапты маан тілеулес
болан р адама арнаймын:
отбасыма, достарыма, ріптестеріме,
таныс, рі бейтаныс
жандара.
Сіздер маан кш-уат бердііздер!
Рамет!
Кітапа арау болан кптеген кейіпкерді
аты-жні згертілген.
Халыаралы Астана уежайы. 2009-жыл, 4-азан, таы саат: 05-00.
Шекаралы паспорт баылауы.
ызымды ертіп, бос терезеге жаындадым. Терезе алдына екі паспорт пен екі билетті ойдым. Форма киген жас шекарашы ыз компьютерге іліп отыр. Сосын ішкі телефонмен лдекімге оырау шалды. Бірнеше минуттан со жанымыза баса бір шекарашы йел келді. Оны жасы да лкен, шені де жоарылау крінді.
– те бер, – деді ол мені ызыма. ызым шекаралы сызытан аттап тті. ызымны артынан бара жатыр ем, лгі йел мені тотатты:
– Сіз осы шетте тра трыыз.
– Не боп алды? – деп срадым.
Маан:
– Ктііз, – деді.
– ызымды айтарыызшы!
– Ол паспортты баылауды тті, – деді шені жоарылауы маан, шамасы уежайды кезекші офицері болса керек.
– Біра, ол менсіз ша алмайды ой! – деп мен арсы шытым.
Жауап жо. ндемеді.
Мен мазасыздана бастадым:
– тінем сізден, басшыыза оырау шалыыз.
Жауабы:
– Біз не істеу ажеттігін жасы білеміз.
ызым арап тр, не боп жатанын тсінбейді. ызым ол кезде небрі 14 жаста. Біраздан со оны маан айтарды. Енді екеуміз ктіп трмыз. Шекара сызыынан екі метр жерде. Уаыт тіп жатыр. Рейске отырызылу басталды.
Терезеден телміріп:
– Отырызылу басталды. Кешігетін болды, – дедім.
– Бл – Мскеуге шатын рейс, – деді терезені ары жаындаы ызметкер.
Біздікі келесі рейс – азан айындаы соы чартер. Тркияа. Оу жылыны басында. ызымны шабаданында негізгі пндер бойынша сатып алан оулытары: математика, физика, химия, аылшын тілі.
ызым туалы бері жазда бір аптаа теізге, не клге баруды детке айналдыранбыз. Келесі жыла кш-уат жинап айтатынбыз. Демалыс немі 10 кнге созылатын. Басаша болуы ммкін емес еді. Астананы 40o аязынан кейін жазы демалыс кптен кткен мерекедей болушы еді. Алайда, осы жылы емес екен. Кктемді орталай бере жмыстан кілтипан шыып, жадай кн ткен сайын ушыа берді. Дл азір осындай жадайда шетелге демалыса шыуым – жоарыдан келген прмен еді.
Бірнеше кн брын аржы полициясына шаыртты. Елден еркін шыа алатынымды анытап айтты. Кн суытып кетті дегеніме Тергеу департаментіні директоры клді.
– Алыстаы ысты елдер бар ой!..
азір бізді босатпаса не болма?
1-блім. Мемлекеттік ызмет
Мен ая астынан азастан Президентіні прменімен елден кетпес брын он жыл мемлекеттік ызметте істедім.
Мен осыншама лан-айыр жері бар, дниежзі бойынша тоызыншы орын алатын, асты-сті азба байлыа толы, небары 16 миллион (2009-жылы дерек бойынша) халы бар азастанды дулетті етуге бден болады дегенге бек сенімді едім.
Мен Мскеу мемлекеттік университетінде оып, 1998-жылы Экономика факультетінде кандидатты диссертациямды орадым. Мскеуде алым келген. Біра, кем мені, сіресе немересін жылына бір-а рет кретіндігін ала тартып, елге алдыртты: «Сен елге те ажетті білім алды, енді соны азастанды дамытуа арнааны абзал», – деді.
Мені ешкім сйреген жо. Ешкім олдаан жо. 1999-жылдан бастап 2009-жыла дейін Стратегиялы жоспарлау агенттігі, Экономика жне бюджеттік жоспарлау министрлігі, Экономикалы зерттеулер институты, Президент кімшілігі, Статистика агенттігі сияты біратар мекемеде ызмет еттім. Ел-жрт сыртымнан «сетін адам» дейтін. Алайда, мен су шін ызмет еткем жо. Мен шін е бастысы – адам мен процесс тиімділігі, жмыс нтижесі маызды еді.
1999-жылы мемлекеттік ызметке орныып, ш кннен кейін басшылара мнда жмыс істей алмайтындыымды айттым. Жиналыс кп, іш пыстырарлы тірлік… Бастыым клді де: «йреніп кетесі», – деді. Мен сол кйі йренісе алмадым. Таайындалан барлы жерімде жмыс мазмны мен стилін згертуге кш-жігерімді салдым.
Стратегиялы жоспарлау агенттігі
Стратегиялы жоспарлау агенттігінде (СЖА) халыты замерзімді стратегиялы дамуы жоспарланатын. Алдымен «азастан-2030», сосын «азастан-2015» жоспарын жасады. Президентке арналан сараптама жасалатын. Жмыс бастан асады. Тнімен ебек ету – алыпты дниеге айналды. Егер адам идеяа шын сенсе, ол тулік бойы жмыс істеуге дайын.
Е алашы тнгі жмысым 1999-жылы наурызда басталан еді. Кешкі жетіде кабинетке Трааны орынбасары келіп: «Бгін таа дейін жмыс істейміз. Тегені девальвациясын санаймыз», – деп сыбырлап кетті.
Бір жылдан бері «Стратегия-2015»-ті жзеге асырып жатанбыз. Бір жылдан кейін – Электронды кімет бадарламасына кштік.
СЖА жмысы былай жйеленетін: апаратты саралау, кеес беруге абілеті бар трлі саланы мамандарын жинау, азастанны экономикасы мен леуметтік саласын талдау, дамыан елдерді тжірибесін сараптау, Президентке арнап сараптамалы хаттар жазу, замерзімді жаттар мен стратегияларды жоспарлау. 1999, 2001, 2003-жылдары сынылан жоспарды кбі он жылдан со жзеге аса бастады, алайда біршама сыныс сол ааз кйінде ап кетті.
Мысалы, 2001-жылы біз шаруа бір ап картопты алыстаы ауылдан ала базарына жеткізе алмайды деп жазды. Ірі шаруа ожалытарын ру керек дегенбіз. Ауылшаруашылы німдерін сатау мен деу саласын дамыту ажеттілігін айтты. Елді жартысынан кбі ауылда мір сретінін, олара да жмыс ажет екеніне баса назар аударттым. Елді згеше эксклюзивті таза нім сынатын ауары барын да крсеттім: азы (жылыны етінен жасалатын нім), ымыз (бие стінен жасалады), шбат (тйені стінен жасалады), рт (атытан жасалатын, за сатауа лайыталан нім), жент, оспа (консервант осылмай, за сатауа лайыталан днді даылдардан зірленетін німдер). Осыны брін аптап, жарнамалап, шетелге экспорта эксклюзив нім етіп шыарса, экологиялы таза німге рдайым сатып алушы табылады дегенді айттым. Егер азастанны отстігіне мемлекет олдау крсетсе, нитратсыз жеміс-жидек пен ккніс сіріп, бкіл ірлерді амтамасыз ете алатынын ескерттім.