Чтение онлайн

Ттындау

Маусымда Біржанды амады.

Тергеу Біржан мені кілдесім болды деген сзді шыарды. Аыла онымсыз. олдарында – бкіл гімеміз тыдалан, адылан мліметтер бар. Мндайды алай ойлап тапаны тсініксіз.

Егер ызметкерлер бір команда болып жмыс істеп, бір-бірін ас-абатан тсінсе, олдаса – ендеше мекеме тиімді жмыс істейді деген сз. Баса тк те емес.

Біржанны келіншегі оны ттындаан со оамды ораушысы болып рсімделді. Оны кнде кру шін, орауды зі йымдастыру шін солай етті. Балаларына кесі оуа кетті деп айтты. Балаларына айтпай, зі кйеуіне трмеге ажетін тасыды, лагерьге де барып трды.

Мені Агенттікке таайындаан со Біржан екеуміз ызметкерлерді дені жмыс істеп жатан Алматыа барды. Агенттік имараты сп-ср, суы еді. ызметкерлерге жиналысты бірінші абаттаы холлда жасауа мжбр болды. Статистиканы дамыту шін андай стратегияны жргізетінімізді айтты. Сосын барлы кабинетті аралады. Бір блмеде ша басан среде дискілер жатты.

– Бл не?

– Статистика. Кп жылдан бері жиналан мліметтер.

– алай статистика? рт шыса ше?

нсіздік.

айтар жолда деректерді блай сатауа болмайды деп шештік. Келесі жылы Агенттікке IT-ауіпсіз блмесін сатып алды. Оны жасатаан со тртінші абата круге шаырды. абыралары, едені, тбесі бастан-ая герметикалы ораныш, вентиляциясы бар. Бл блмеге рт те, жер сілкінісі де орынышты емес. Соны ішінде аз-атар серверлер орналастырылды.

Бір жылдан кейін Санаа байланысты сатайтын деректер кбейді. ораныш блмеге осымша сервер кіргізу иынды туызды. Агенттік ашасын немдеп, екінші IT-ауіпсіз блмені сатып алды. рылылар уатылы келді. Біра, сол рылыны рып беруге тиіс испанды инженерге азастанны Мадридтегі елшілігі виза бермей ойыпты.

Елшіге хабарластым.

– Слеметсіз бе?! Статистика агенттігіні трайымы – Мешімбаева Анар.

– Слеметсіз бе?! те уаныштымын.

– азір Халы санаын жргізіп жатанымыздан хабарыыз бар ой?

– рине. те маызды шара. Елшілікте де сана уческесі болады.

– Сана деректерін сатайтын сервер сатып алып едік. Соны IT-ауіпсіз блмеге орналастыру ажет. «Блме» келді. Ал, соны ратын инженерге сіздер виза бермей ойыпсыздар.

– Неге ертерек хабарласпадыыз?

– Сіздерді виза бермей оятындарыызды білмедім ой.

– Таы бір рет тініш берсін. Міндетті трде виза береміз.

Жоспарланан уаыт тіп кеткен со, инженерді баса шаруасы шыып алды. Ол азастана кешігіп келді. Сол уаытта К лдекімдерді тртпектеуімен блмеге сргі ойып кетті. Енді блмені рау ммкін емес боп алды. Аырында бл маан атысты ылмысты істі екінші «эпизодына» айналды.

Мен рылыны абылдау актісіне, оны олданбай трып ол ойанмын. Елдегі бюджет желтосанны соында жабылады. Актіге ол оюым ажет болды. «Блмені» ру мселесі созылып кетті. Біра, мселе шешілді, мен одан еш проблема крмедім. Алайда, «блмені» сргілеп кету, оны руды ммкін емес етті. Сол блмені рылмааны маан арсы айыптауды бір блігіне айналды. Аыла онымсыз. Саналы адам шін бл исынсыз нрсе. Ал, ы орау органдары шін бл – ылмыс.

Бюджеттік реформа басталып, аырына жетпеді. П істеп жргенімде бюджеттік жоспарлауды реформалау тжірибелерін зерттеу тобымен бірге бюджеттік жйесі тиянаты елдерге барып кргенмін. Сол елдерді тжірибесі бойынша бізде де ш жылды жылжымалы бюджет алыптасуы тиіс еді. Яни, бір жыл бойы жргізілген іс-шара келесі жыла автоматты трде (бл ылмыс болып саналмайды) кше береді. Бір бадарламаны ішінде аржы айта блініп (бл да ылмыс емес) арастырылады. Бізді елде ш жылды бюджетті бекітті. Сонымен реформа бітті.

Актілерге желтосанда ол ойаным да ылмыс болып шыты. Бізді бюджеттік жйе за бзушылыты жасау шін арнайы йымдастырылан сияты. Неге нім кешігіп жатса, актілерге ол оюды келесі жыла за жзінде жылжытуа болмайды? Не сен жмыс істейсі, не нсаулы бойынша арап отырасы. Бюрократиялы жйе адам амалсыз за бзатындай етіп жасалан.

Біржанны Агенттіктегі басты міндеті – апаратты технологиялар еді. «Халы санаы мен трынй оры» іс-шарасында Біржан деректерді тек электронды деуіне ана жауапты еді. Сана департаментіні дайынды жмыстары созылып кеткендіктен, осы департаментпен жауапты хатшыны нашар коммуникациясынан со, Біржана Санаты «таршы» деп мен зіне атысы жо уческені басаруын тінген едім. зім де санаты сауалдары мен сана жргізушілерді нсаулыын реттеуге атыстым.

Ол сана бланктеріне тапсырыс беретін тендерді техникалы тапсырмасын даярлаан. Оны сол шін ттындап, соттады. Екі жарым жыл арынды жмыс істеп кеп, марапатына – бес жыл трмеге отырды.

Мені Канададан келгеніме бір апта ткен.

Дйсенбі кні тстен кейін ол кезекті тергеуге кеткен. Сол жерден смс жазды: «аржы полициясы Баятовты ттындааны туралы апаратты БА-а жариялапты».

Бл те жаман хабар еді. Санаты деу лі жргізіліп жатан. орытынды нтиже лі жарияланан жо. Мндай хабар ел ішін дрліктіріп, санаты орытындысына кдік тудыруы ммкін.

Аырында солай болды.

Кешкі жетіде смс жаздым: «зі туірсі бе?».

Жауап: «И».

Келесі кні таерте сегізінші абаттаы жеделсатыны маында оны жргізушісі мені ктіп тр екен. Бір нрсе боланын тсіндім. Жргізуші жаныма жаын кеп: «Біржанды ттындады» деп сыбырлады.

– алайша?

– Кешке таман тергеуден кейін босатан. Тнгі 22.00 айта шаырып алды. Содан босатпады.

Енді мені екі орынбасарым да ттындалды.

Президентке жазан бірінші хатым

Екінші орынбасарымды ттындаан со жадай мшкіл бола бастады. ызметкерлер длізге шыпауа тырысатын. Брі з кабинеттерінде отырады. Агенттікті зын длізінде лі тынышты орнады. Е кілшектері арасында жылап алады.

Кн сайын Агенттікті аралап, тсіндірме жмыстарын жргіздім. ірлік кеселерді басшыларына ішкі пошта арылы хат жаздым. ызметкерлерді кіл кйін адааладар, олдадар, санаты орытындысын бітіру керек дедім.

Осы уаыта дейін Премьер-министрге кіріп шыанымнан бірдее згереді деп кттім. Тергеу брін дрыс тергеп, мселе шешілер деп міттендім. Біра, ештее де згермеді. Сондытан енді Президенттен кмек срайын деп шештім.

Хат жаздым – те ыса, бір беттік. Президентке ыса да нса, аны жазу керек. Клемді хатты оып отыратын уаыты жо.

«рметті Президент. Ант етейін, мен де, мені екі орынбасарым да сана аржысын рламады, аржыны олма-ол ашаа ауыстыру схемалары жнінде ештее білмейміз».

Таы бірнеше жол остым. Хатты алып Премьер-министрге бардым. Хатты беріп жіберуді баса амалы жо. зірге елдегі екінші басшыны алдына бара алатын ммкіндігім болды. Блай жаласа берсе, одан да айырылатын трім бар…

– Мен апарып беремін, – деді Премьер-министр.

йтеуір, маан сенетін шыар деп міттенем.

Бір аптадан кейін маан Президент кімшілігіні бір ызметкері келіп: «Президент жиналыс ткізді. Статистер кінлі емес, бизнесмендерді сазайын берідер», – дегенді сыбырлап айтып кетті. Мндай сттерде елді брі сыбырлап сйлесуге кшіп кетеді. Немесе млде сйлеспейді.

Сл де болса, жеілдеп алдым. Осымен біткен болар деп ойлаппын. аржы полициясы брін анытап, мені орынбасарларымды босатады деп кттім.

Бір ай тті. Брі баз баяыша. Жйкем жн болды. Президентке клемді екінші хат жазуа оталдым.

Бір бетке толы тсініктеме бердім. Санаа дейін жарты жыл ана аланын, елде ажетті клемде ааз болмаанын, басатын уатты типографияны табылмаанын жаздым. Осы проблемаларды шешуге білек сыбана кіріскенімді, санаты орта жолда тотатып оюа болмайтынын айттым.

Таы да Премьер-министрге бардым. Ол хатты оыды. стел стіне ойды. «Егер сені ттындаса, мен осы хатпен Президентке кірем».