Чтение онлайн

ЖАНРЫ

Шрифт:

– 

Хамма нарсага эришгансиз бекам, бахтли эканлигингизни унчалик билмайсиз. Хали замон эрингиз келади, ўзингиз ором бериб кутиб олинг.

– 

Биласан у келиб нима дейди, “Милейка азизим сени соиндим, барча нарсаларингни олиб келдим”.

– 

У сизни чиндан ам севади.

– 

Айтган нарсаларимни ярмини эсидан чиариб ўйган бўлади, мен адабини бериб ўяман.

– 

Ундай илманг бекам, яхшиси эркалатиб кутиб олинг. Мен кокилларингизни ўниро илиб уяман, мушк-анбарлардан сепиб оласиз.

– 

Ораси бурама, хаворанг кўйлагимни олиб кел.

– 

Хўп бўлади.

***

Харандай тузум кишиларнинг сай-харакатлари билан барпо илинади, уни янгилаш учун бирнеча асрлик муддат билан биргаликда беисоб изтироблар ва миллион миллион кишиларнинг урбон бўлишини таозо этади.

Азал-азалдан инсон табиати бойлик ортиришни хуш кўрган. Нима учун, нега тинимсиз бойликка интилишнинг асл сабабини барча ам билавермайди. Бойлик аида сўз юритилганда фикрлар хилма-хил бўлиб, баъзи бировлар уни хавфли ёки зарарли деб ам хисоблайдилар. Бойликдан очиш лозим, ундан хазар илиш керак дегувчилар ам йў эмас. Бундай фикрлар нотўридир. Аввалло бойликни хамма севади, мўл-кўлчиликда яшаш барчанинг орзусидир, ахир арандай одам ўз жисмига эга, албатта хилма-хил моддий эхтиёжлар чангалида яшайди, хеч ким, хеч ачон эхтиёжсиз, хеч нарса истехмол илмасдан яшайолмайди. Унинг эхтиёжи хилма-хил ва тинимсиз ўзгаришда, жамият анчалик ривожланса эхтиёжлар ам ана шундай ўзаберади.

Кишилар бойликка талпинмасалар эди, уни ўзлаштиришга бўлган интилиш бўлмаса эди, бирор гўзаллик ёки буюмнинг адри умуман бўлмас эди. Бойликни адрлаш, бой-бадавлат бўлиб яшаш учун тер тўкиб менат илиш ва интилиш ижобий фазилатдир, лекин очкўзлик билан бировларнинг менати эвазига бойлик тўплаш салбий хислатдир. Эзгу ишларга сарфлаш учун тўпланган бойлик ам эзгу ишдир. Мазмунсиз, ўз хирсий хохишлар йўлида тўпланган бойлик ўта хавфли бўлиб, жамият учун ам зарарлидир.

Юнон файласуфи Сурот ўзининг шогирди Афлотун билан бозор айланиб хайратланган экан.

– 

Афлотун ара-я, мен учун бўлмаган буюмлар шу даражада “кўп эканлигини билмас эканман”.

Итисодий ашшолик, маънавий ашшолик билан ондош эгизак, иккинчиси ам даволанмаса, солом турмуш ва адолат аида гап ам бўлиши мумкин эмас, маънавий иниров ардоим уллик томон судрайди барча оидалар зўравонликка асосланган бўлиб, ор-номус, виждон, уят ва мамлакат онунлари ам хукмронлар манфаатини химоя илади солом итисод адолатнинг якунидир, адолат эса чинакам алнинг масулидир.

Хозирчалик инсоният солом итисод нималигини билмайди, унинг ўзи кашф илган адолати бор. Чинакам итисод, чинакам адолат хали олисда, маънавият ва эзгулик хаидаги фикрлар чалиш. Олис йўл томон тинмай оимлар, одимлашга ардоим мажбур.

***

Бойлик жамият ривожига энг катта таъсир ўтказувчи муъжиза бўлиб, жуда кўплаб шодликлар келтириши билан биргаликда, жабру-ситамлар ва зўравонлик каби касофатларнинг ам сабабчисидир.

– 

Милейка жонгинам мен келдим – деди кўтарингки рух билан хонадонига кириб келган Дродо – Келганимдан хурсандмисан?

– 

Агарда мен айтган барча илтимосларимни бажариб келган бўлсанг хурсанд бўламан, борди-ю …

– 

Борди-ю … эсимдан чиан бўлса жахл иласан, шундайми?

– 

Шундай, сен азалдан топирсан.

– 

Агарда барча илтимосларингни бажариб келган бўлсамчи?

– 

Унда мукофот бераман.

– 

Яхши у холда мукофот беришга тайёрланабер

– 

Аввал илган ишларингни айтиб бер.

– 

Сен аввал андай мукофот беришингни айт.

– 

Содда бўлмай олуре…й, ар сафаргидек битта хохишингни ондиришда.

– 

Нега йўса кўзларингни сузмаяпсан – деди Дродо хохохлаб кулар экан.

– 

Чунки сен кўзларимни сузишга ярашадиган илилар илмаяпсан – деди у ишвали араш илиб – умуман олганда сен беуув эркаксан, файласуфман деб валдирашларинг ам менга унчалик ёмайди. Аёлларга файласуф эмас ёимли эркак керак.

– 

Сен мени хафа илдинг Милейка, мен файласуфлигим билан фахрланаман, ўртамиздаги севгини поймол илма.

– 

Агар чинакам файласуф бўламан десанг, аёлларнинг албини титратаол, уларга сенинг алинг эмас эркаклик махоратинг керак.

– 

Нима, у менда йўми?

– 

Хушёрлигингда-ку анча баъманисан, аммо тўйиб шароб ичиб олганингда барчасини чилпарчин иласан, расвосини чиарасан.

– 

Бу хатоларимни тузатишга харакат иламан.

– 

Гапларингга ишониш ийин, майли сени бугун хурсанд илишга харакат иламан, менга нималар олиб келдинг?

– 

Деярли барча айтганларингни унутмадим, кийим-кечаклар, таинчолар, хархил ширинликлар ва хоказо.

– 

Энг мухим илтимосимни унутибсанг-ку.

– 

Йў, еч нарсани унутганим йў.

– 

Менинг хизматларимни бажариб юрувчи ул сотиб ол деган эдим, нахотки унутган бўлсанг.

– 

Жонгинам сенинг илтимосингни унутиб бўладими.

– 

ани харид илган улинг.

– 

Хозир – деди Дродо жилмайиб чапак чолар экан.

– 

Лаббай хужайин – деди югуриб кирган осоч хотин.

– 

Сандра йўлакда турган улни буёа бошлаб кир.

– 

Хўп бўлади.

***

– 

Вой, вой – деди Милейка кириб келган улни кула-кула томоша илар экан – Шуми, олиб келган матоинг.

– 

Сен хулоса чиаришга ошима – деди Дродо, Эзоп томонга ишора илиб, – кўриниши беўхшов бўлса ам ўзи бир хазина,

– 

Бундай хазинани бошимга ураманми, кўринглар нима дейишади.

– 

Аввал у билан сўзлашиб кўргин, кейин ўзинг билиб оласан.

– 

Мен таниш билишларимга кўз-кўз иладиган чиройли йигит олиб келгин деган эдим, сен бўлсанг бир махлуни етаклаб келибсан.

– 

Поделиться с друзьями: