Чтение онлайн

«азір бл туралы айтатын уаыт емес», – деп шіншісі оларды сзін блді. Одан кейін оларды лгі зат туралы айтандарын естіген жопыз, не болса да оларды Тмандыда бірдее іздеп жргендері аны.

– Не екенін анытау ажет… біра оны анытауа тырысуды зі те атерлі дние, алайда біз мынаны барлыыны артында не жатанын білуге міндеттіміз, – деді Ерлан.

– Мны соында не жатанын білгім-а келеді, біра мен шаршадым, – деді Жаып Ерлана арай.

– Сендерге бір нрсе айтайын, Бабадрді кітабында таы бір дние жазылан, онда: «Бізді лем аырын ліп бара жатыр, за уаыт ткеннен кейін бізді жеріміз де Тманды сияты тіршілігі жо, лі жерге айналады, ал тіршілік мгілікке жоалып кетеді» – деген.

– Біра ол мны барлыын айдан білген, ол да мны брін бір жерден білуі керек, біра айдан? – деді Нрлан.

– Біз оны енді ешашан біле алмаймыз, мен кешіктім – хан Бабадрді лтіріп, оны отбасын ешкім білмейтін бір жерге жіберді немесе оларды да кзін ртты, – деді Ерлан. Оларды арасында тынышы орнады, барлыы бас сйекке, лгі орапа арап отырды. Сосын Ерлан:

– Ал мына бойтмар, ол жайлы білесідер ме? – деді бойтмарды с саусаымен крсете, бойтмар кк тсті домала тастан жасалан, ал оны бетінде алтын тспен анатсыз айдаара сас жануар бейнеленді.

– Жо, оны не екенінен хабарымыз жо, – деді Жаып.

– Сендер осыны барлыын мнараны бір блігінен ана таптыдар ма?

– И, ары арай тетін жол болан жо, ирандылармен бітелген, – деді Нрлан. Ерлан кішкене ойлана, екеуіне арады:

– Егер сен бізге мнараны жабы блігіні ары жаында не бар екенін біліп беруді срама болса, онда біз бас тартамыз, лгі арыс атан жерге айта оралымыз жо, енді тек тыныш мір сргіміз келеді, – деді Нрлан.

– Жо, мені ойымша, сендерді мына келген дниелеріні зі жеткілікті, ары арай не істеймін деседер де з еріктері, біра бл жайлы ешкімге айтпауларыды сраймын.

– рине, бл жайлы айтып басымыза бле таба алмай жр дейсі бе? – деп олар зілдей сйледі. Сосын орындарынан трып:

– Онда біз жрейік, саан бар білгеніміз бен кргенімізді айтты, енді аланы зіні олыда, абай бол, саан тек сттілік тілейміз…

– Бірнеше кн осында болсадар айтеді? Мен тек уанатын едім, сендерді мына кйде жібергім жо, – деді Ерлан.

– Сені бл онажайлылыыа алысымыз шексіз, біра біз кетуіміз керек, – деді Жаып .

– Сендерді райларынан айтара алмайтын сиятымын, е болмаанда мен беретін сыйлыты абыл алыдар, – деп олара Ерлан бір апшы алтын берді.

Ерлан оларды апаа дейін шыарып салып, шатаса оштасты:

– Сендерді мына істегендері, мені мірімде болан е керемет жаалы, сендерге алай рахметімді айтарымды білмей траным, – деді де, – абай болыдар, таы да кездесеміз деген міттемін, – деп сарбаздарына оларды шыарып салуын бйырды. Оларды артынан арап кішкене тра, Ерлан кітапханасына жол тартты.

Осыдан кейін Ерлан уаытыны басым кпшілігін кітапханасында, орап пен бас сйекті зерттеумен ткізіп, басты суретін салып, салмаы мен зындыын – брі-брін лшеп, зіні кнделігіне жазды. Бас сйекті рылысыны адамдікінен ерекшеліктерін ааза тсірді. Ерлан бас сйек туралы баса кітаптарда жазылан деген мітпен кптеген кітаптарды атарып шыты, алайда бас сйекке атысты ештее тапан жо.

Арада трт кн тті, осы уаытты брінде Ерлана орынышты тс рбір йытаан сайын кірді, ол бл тсті кездейсоты емес екеніне, бір кні оны інде айталанатынына кзі жетті, тіпті Ерлан ылышпен жретін болды.

Бірде кешкі уаытта Ерлан деттегідей кітапханасында отырды, ол орап сыртындаы руналарды ай жерде кргенін іздеп, зіне белгілі кітаптарды атарды, сосын ол Ескендір Торынны «Тманды тарих» деген кітабынан орапты сыртында бейнеленген руналарды кезіктірді, басында ол бл бір кездейсоты шыар деген ойда болды, себебі руналар бір-біріне саанымен, айырмашылытары болды. Ерлан оларды біраз уаыт тексере келе оларды бір-бірінен еш айырмашылыы жо екендігіне кзі жетіп, руналарды аудармасын оуа кіріскен стте, сырттан біреу асыа жріп келіп, есікті жылдам тоылдатты. Ерлан бас сйек пен орапты бар шапшадыымен стел астына жасырып, «Бл кім?» деп срамай жатып.

– Ерлан, есікті аш! Бл мен Батыра , – деген дауыс есік сыртынан естілді. Ерлан орнынан атып тра, есікті ашты.

– Саан айтарым бар, – деп екеуі бір-біріне атар айтты.

– Онда сен бірінші, – деді Батыра.

– Ішке кір, – деп ол Батыраны кіргізіп, зі оны алдына тсіп, асыа жрді. Батыра жан-жаына жалт арай, дды біреу оны артынан тскендей кйде болды.

Екеуі стелге жайасып, Ерлан бас сйек пен орапты стел астынан алып шыты.

– Мыналар не?.. – деп бастап жатыр еді.

– Оларды не екенін менен срама, мен лі зім де, оларды не екенін толы білмеймін, – деді.

– Мынау бас сйек пе? – деді Батыра таырай.

– И.

– Мына бас сйекті ібілістікі демеш! – деді ол мадайын тыржита.

– Жоа, айдаы ібіліс, айттым ой жаа ана – мен кп білмеймін.

– Жарайды, оларды айдан тапты?

– Баста Бабадрді кітабындаы Тманды аймаы жайында айтан болатын, онда мнараны бар екендігі, тіпті жолсызбасын да жасаандыы жнінде, міне ара, – деп жолсызбаны Батыраа сынды.

– И, Тманды аймаы жайында естуім бар, – деп жолсызбаны олына алып арады.

– Мыналарды барлыы сол мнараны ішінен табылан заттар, – деп Ерлан болан жайтты барлыын бге-шгесіне дейін Батыраа айтып берді.

– Мардалармен соыса тскен дейсі бе? Біра не шін?

– стемділерді за мырыны сырын жасыру шін, – деді Ерлан еш кідірмей, – біра бл – мені ойым, онда лі біз білмейтін дниелерді болуы ажап емес, – деді ол. Батыра Ерлана, сосын орап пен бас сйекке кезектей кз тастады. Кпке созылмаан нсіздіктен кейін:

– Сен маан не айтайын деп еді? – деді Ерлан нсіз отыран Батыраа.

– Сені дрыс айтаныды айтайын деп келдім, – деді ол.

– алай?

– Сен маан айтып еді ой дрігерлер ауруды алдын алу шін емес, олар ерекше сбиді іздеп жр деп.

– И.

– Сені айтаны дрыс болды, олар мнда ешандай да ауруды алдын алу шін емес, ерекше балаларды табу шін келген. Хан оларды сол шін жіберген, ал ауру ол жай ана желеу, ауруды да олар здері таратан, – деді Батыра.