Чтение онлайн

ЖАНРЫ

Умусликэн и его друзья
Шрифт:

– Эр-кэ, – Огилкандя гунэн, – иркидукки ин?актаканас будем, эрэ ним?эди?эс – эр-ты би эмэдин?эв. Ма, гакал, экэл сэнмирэ.

– Кэ, бэй?эл-гиркил, дэгил-гиркил! – гунэн – Умусликэн. – Бакалдыди?ат-ку, этэп-ку, ?и саран. Бэй?э-дэги ирги?этын биhим, этэм сунэвэ ом?оро окин-кат. Дэлэмичэн сачари укумнивэн умна, иhэвчэ биhим. Тэмбе-эhэткэнюн нэкунэчэн биhив. Багар, окин-мал, бакалдыди?ат, – тыкэн гуннэ, омолгит дэлэмичэн сачари орондуи угивки, балдынадукин балдыри уhивэн гавки. Иларакан дэлэмичэн оронин пэриhинивки, мэ?умэ лэпурэлин – дэктэннэлин балдывкил, де дэгиллэ-вет!

Угиели дэгдевкил. Таркан дэгдевкил, эркэн дэгдевкил. Юри юлтэн юдерилэн дэгиллэ, дулин буга чэчэмэлэн, ламбулдяр ламдулэ дэгиллэ. Горово, горово тыкэн дэгивкил. Гадук ичэhинэн Умусликэн – экун-ка килбэнэдевки. Килбэнэдеечивки, сомат килбэнэдеечивки. Эhан энуликлэн килбэнэдеечивки, Эhилэ Умусликэн hан?увки сачариви:

– Эней дэлэмичэн сачари Э?ни! Экун-ка делодут килбэнэдерэн? Эhалив энуликнэтын килбэнэдерэн. Экун тар?

– Геван-этыркэн чорама-дюн килбэнэдерэн тар. Багдарин мэ?ундук овча чорама-дюн, таргачин бивки дюн. Самиhикал эhалви, эткэн дагамади?ат Геван-этыркэн дюван, – гунивки оронин. – Эткэн дуннэлэ негурди?ав, аямат нэмэдуи тэгэтчэкэл, экэл тыктэ, – тыкэн гуннэ дэлэмичэн сачари дуннэлэ тэгэhинчэрэн, hалгардуи илиhинчаран. Ичэhинэн Умусликэ?ит – мэ?ундук овча чорамандя мэ?умэ куюргиду уркэлдевки. Мэ?умэ куюрги дявучадявки тар чорамандява. Тари?ин пэриденэ уркэлдевки.

– Кэ‚ сэрувкэл этыркэнмэ, – гунивки сачари?ин. – Инэ? адявки тари?ис. Сэрувди?эс этыркэнмэ, мэ?умэ чорами дюви нэктэгурди?эн, дуннэлэ тэвувкэнди?эн, – гунэн дэлэмичэн сачари.

– Он-ка сэрувдем? – Умусликэн hан?увки. – Арай тар мэ?умэ куюргива нюрит навканикта, – тыкэн гуннэ, hуркэ?ит нюрви гавки, бэркэндуи тулевки, тадук пэктырэнивки. Мэ?умэ куюрги дулимаван наран! Тари?ин гир-гир оран, чорама дю hавагинан, де пэрилдекоттэн-вет. Тадук чорама-дю уркэн ниврэн, чэлкэ нюриктэчи Геван-этыркэн уркэдуи ичэвуллэн. Уркэви никсэ, гунэн:

– ?и тар минэвэ сэрувдерэн? ?и чорама-дював hаваhивканан?! Мэ?умэ чорама-дюв ан?аниду умнэкэннюн дуннэлэ тэгэвки, умнэкэннюн ан?аниду дуннэлэ нектэгуривки. Дуннэр Эни гунэрин минду, умун hуркэн-ку ‘гунэрин минду, умун hуркэн-ку?акан, бэй?э-дэги ирги?этын эмэ?эт миндулэ. Си-гу тар биhинни, Умусликэн?

– Геван-этыркэн, би-ты эмэм. Дэлэмичэн сачари Э?ни мэн укумнитпи иргивча-карайча минэвэ. Ну?ан-ты эмурэн минэвэ элэ, аи-бэе турэнмэн алагудас минду. Нектэгуркэл чоррамандя-дюви, дуннэлэ тэгэвкэкэл, – гунэн омолгит.

Нектэгурэн Геван-этыркэн чорама-дюви, дуннэлэ тэгэвкэчэн. Чорама дюла ирэ, сэhэргэстэ аямат. Тадук дэлэмичэн сачари Э?ни дюлави мучуhинан, Умусликэн Геван-этыркэнду эмэнмурэн.

– Аямат долчаткал, hутэ! Дюр баргу сердиви домалави ивкэл, аямат уйдокол, – гунэн тадук Геван-этыркэн. – Ноное-ноное, горо тар оран, си дуннэлэс аваhи Сэлэргун Сэвэендя эмэчэ. Эмэксэ, умун-кэт бэе-эвэнкивэ эчэ сулара. Бэелвэ, омолгирва ватыча, аhалва hурувчо. Синэвэ тэлки энинис дяяча, дягдатканду эмкэдус локоно. Тарит сигдэ эмэнмучэ иникин биhинни. Энинмэс-кэт, нэкурвэс-кэт, дялвас-кат тар Сэлэргундя hурувчо. Бокантадяран эhилэ ну?арватын. Эhилэ тар дялбас hурувденэ, гундечэ:

– Илкэнденэ hоктови ?энэди?эв умун-дэ иникин эвэнки-бэе, эвэнки-мата сулапча бигин, удялив ?энэгин! Илкэн?эдув ?энэгин, бакагин минэвэ, со бими.

Умэн-дэ иникин эвэнки-бэе эчэ сулапта, тыкэн гунчэнэ, тар удяви илкэндечэ. Тыкэн бичэ. Гадук Геван-этыркэн гунивки:

– Би синэвэ алагуди?ав, таткади?ав. Бэе турэнмэн сади?ас, hуркэн-мататкан оди?ас. Сигдэ иникин эмэнмучэ биhинни, си Сэлэргундя илкэннэлин ?энэди?эс.

Эhилэ Геван-этыркэн таткаллан омолгичанма. Хэгдыкун гулувунма-отува иларан, тадук аямат дегдэллэкин, чатургаракин, оту дагадун иливканан. Тэткэлбэн луктан гунэн, тадук дюлакин Умусликэнмэ дегдэдерил, hэкуhил чатулит гарагачиллан. Гарандаракин hэкуhи чатуканди, Умусликэн hэтэкэнивки, эдэн гара. Горово-горово тыкэн таткаран омолгичанма. Эhилэ Умусликэн со оран, эвкил чатукар нара ну?анман. Гарагачивки, гарагачивки Геван-этыркэн – эвки нара. Тадук эhилэ этыркэн нюрилди пэктыруллэн Умусликэнмэ, нюрилди накучиллан. Умусликэн со, эвкил нюрил ну?анман нара, эли-тали hэтэкутчэвки. Нян горово-горово тыкэн таткаран hуркэнмэ. Де со оча Умусликэн, чатур-кат, нюрил-кат эвкил нара омолгичанма. Кэ, таттан, со оран. Бэе турэнмэн нян саллан, эhилэ эвэнкивэ бакалдыми, аямат бэедыт улгучэмэт?эт. Иhэвчэ, сумун сумурбучол, дялин дяларбучал, иргэн дялупча. Таргачин со hуркэн-омолгичан оча, мататкан оча. Эhилэ таллаhа гунэн этыркэн:

Конец ознакомительного фрагмента.

Поделиться с друзьями: