Чтение онлайн

Тиигээд гл мордоод, Монголдоо ябаад лэ хрэбэб. Адуу мал Монголдо Хрд лэ аббаб, аббаб, айдахтай олон мал аббаб. Абажа, абажа, ошоходоо далай дээгр ошопон байгааб, ерэхэдээ далайм эришэзн байба. Абаан адуу малаа алабаб, алабаб, хэ тоойнь далай дээгрээ шдэбэб, арайнь. Адуу малаа арай гэжэ алажа дуудаад, хэниинь далай дээгрээ хрэжэ байба. Тэрээн дээгрээ дамжажа, далайн саада тээ гарабаб. Ехэ мнгэ юумэ гаргашхаандаа анаашархажа унтабаб.

Унта ад, здэлбэб-. тэнгэрьтэ илааан айдахтай ехэ нтэй байна гэжэ. эреэд, глниинь минии здэн буруу байхгээ гэжэ, илаааа барижа хушуунаань холбобоб, энээнь лхэ-бэб, лхэбэб. Тиигээд харан гэпээм, тэнгэриин дангинын бууха алтан дамжуур байба. Тэрэ дамжуураар дамжажа, тэнгэрьтэ гарабаб, илаапаяа худалдабаб, худалдабаб, адуу мал аббаб, аббаб. Энэ хэрьтэ буухымуудаа' гэжэ алтан дамжуури эрмэг дээрэ ерэбэб. Алтан дамжуураа хурайдтипан байба.

Адуу малаа алабаб, алабаб, арынь зэбэб, аэбэб, мя-хынь абаад, арынь зэбэб, залгабаб, доошонь табюулбаб, табюулбаб. Модони оройн хэмэ газарта аргамжань дуташоо. Баруун тээээн ерээн альтинда зн хада наньшажа, зн тээээ ерээн альтинда баруун хада. наньшажа байбаб. Орой-гоо хндээ модни хндээ руу ошожо унашбаб. Нэгэ заахан хотигтой байгааб, зосоо талааань; тэрэ хотигоороо малтабаб, газаа талааань шоно малтана, эдихым байна гэжэ анаам-биидтаа. Шоно намаан ангаад, би шонооон айгаад, гйбэбдэ хоёр тээшээ. Харан гэээм минии баабай шинии иибиитэй унтажа баЙбД. — .'i&A''л.-Г. '

— Худалаар б хэедй — гэжэ ехэ убгэн тиршэбэ. Нюрганаань нэгэ ура зэжэ абаад, галынь абаад, тэрэ хбн гйжэ ябашаба…., \"w-,-.

92. ОРОД ЛАМА УХААНСАР БЭЛГЭН ХБН ХОЁР

Нэгэ ород лама байан юм. Тэрэ нютаг-тань байан буряадуудые хэрэээ зл-гэжэ, бултыень ород болгохом гэжэ шиидэбэ ха. Яалашье олон буряадуудта хэрэээ* злгэжэ шадаан байба ха. Зарим нэ-гэшл хэрэээ зхэдээ мнгэндэнь дурлажа здэг байгаа, юундэб гэхэдэ, ондоо яанай хндтэ хэрэээ злгэхэдээ, ород ламанар мнгэ тлэдэг, хирпиисэ сай ба толгой эреэзгээ гэдэг байан юм ха.

Уданшьегуй ород лама нэгэ залуухан хубууе гэд оруулаад, гэхэ мунгэеэ, хирпиисэ сай ба толгой эреэзгэеэ урид угээд, удэр хоног гаргаад тэрэ хубуугээ табиба эн ха.

Болзорто удэрэйнгээ ерэхэдэ, мнхи хбмнай хашан сагаан гуугээр хурэжэ ерэбэ. Ород ламын хашаадань тулаСа ерээд, мориноо буунгйгр байжал байна.

Хэрэээ злгэхэ хбнэйнгээ гэртэ орохые хулеэжэ яда-ан ород лама угтажа гараба.

— гы, залуу хубуун, оронгуй, юу. хэжэ уугаа Бээшэбши, — гэжэ мэндээшье хэлсэнгйгр асууба.

— Угы, батюшка, минии адуу мни сула гн болошонхой аад, азарга гыдд байналби (бхы зринь гэхэдэ ори ганса сагаагша гн байан юм). Энэ сагаагша гемни азарга болгожо г haa яахабта? — гэбэ.

Тадхай шамай, господи, би хайшан гэжэ гешни азарга болгохо хнбиб? — гэжэ ород лама ганиржа оробо.

Мнхи хбмнай гн, дээрээ лаб байса ууряа зааад: ~~а а' а' ^е азаРга болгохо шадалгй аад лэ, хайшан гээд оуряадые ород болгохо, гэжэ байан хмши?! — гэжэ хэлээд, хашан сагаан ггээ сами уруунь шабхуурдаад ондого ендого оодоргоод арилшаан гэхэ.

93. ГУРБАН УГЭ

Нэгэ хаан бии иман ха урдан. Тэрэ хаанай хамак юума мэдэжэ байдаг нэгэ1 тушэмэл, ехэ лама бии иман ха, тиигээд тэрэ зониин хэлсэдэк болбо ха: "Энэ ламынгаа гы аа манай хаан байжи шашх угы им ха — гэжэ. — Энэ ламаи ашаар байдак им болбо ха".

Тиигээд хаан анаба: "Би, албатамни намайи элдэп янзаар хэлсэдэк, байза, би энэ ламын алхым байна, тиигээт р байжи шатхап", — гэжэ анаба ха. Тиигээд тэрэ ламаяа дуу-дуулба:

— Менее гурба хоноот мениидэ ерэ, би тиихэдэшни гурбан угэ урууп, — гэжэ захюулба.

Тиигээд тэрэ лама ехэ айшоодло, бодолго боджи байна ха: "Байза, хайшан гэхэ юм гээшип!" — гэжэ ехэ бодолго боджи байна ха.

Тигээт гл ошхо гэжи байтарни, гэнтэ нэгэ холо зайжи; ябдак дн хрижэ ерэбэ ха, тиигээд ахан хэлбэ ха:

— Намайи хаан дуудуулаа. Тиигээд: "Гурбан угэ асууха* дамни тэрнэй харюу таажа шадаа гы аашни, алхап" гэжэ; захюулаа, — гэбэ ха.

Тиихэдэн дуун хэлбэ ха:

— Би ошоуумби; хун мани юун хэлсэкшип, адли юмэ гэжэ! Би шэнии хубсаа мдт ошуумби. Юун тэй юума урхаом даа, — гэбэ ха.

Тиихэдэн ахан нэгэ бага шэнээн айжарба ха. Тиигээд глэ-ниин дн ахынгаа хупсаа мдд, хаанайда ошобо ха. Тии-гээд баруун тээн ошоот ууна ха. Тиихэдэн хаан асууба ха*

— Зай, дээшээ тэнгэридэ хртэр худуй модом? — гэжэ Ьурба ха.

— Хоир зуун модон, — гэбэ ха.

Тиихэдэн хаан ураба ха:

— Яахадаа? Тиихэдэн хэлбэ ха:

— Тиигээ аа хэмжээт зээт таа, — гэбэ ха. Тиихэдэн хаан хоёртьхи гэеэ урба ха:

— Би юутэ биип? — гэбэ ха.

— Дшэ доэн мунгэнэйт, — гэбэ ха.

— 7 Би яахадаа дшин юэн мнгто бип? — гэбэ ха. Тиихэдэн хэлбэ ха:

— Танай тухай хэмэл бурхан табин мнгт байкшил даа. Таа хаан хун хадаа, бурханаа нэгэ мунгэ дооши сэнтэй байха

гпта, — гэбэ ха. *

Хаан тиигээд гурбатьхи угэеэ пурба ха:

— Би ю анжи ууна биип, — гэбэ ха.

— Та нхил ламам гэжэ анажи угаагта даа. Бишил-

ди) — гээт, гуйжи гаршиба ха.

Тиигжи дуун ахынгаа ами абраан юмэн ха. (Тиигээд лэ дуурсэн).

94. ДОЛООН ГАХАЙТАЙ XYBYYH

Урдан нэгэ айлайхи би юм пан ха. Тии-гээт долоон гахайтай юм ан ха. Тиигээт

хубууниин адуулдак юм пан ха.

Нэгэ адуулжи яптарана, хаанай басган ерба ха. Тиигээт:

— Нэгэ гахай угыш, — гэнэ ха.

Тиихэдэн:

— Гурбан айханээгаа нэшин хэлжи г аашни хп,—

гэнэ ха.

Тиихэдэн хаанай басган гурбан айханээгаа нэгын хэлжи гт, нэгэ гахайин абба ха. Зургаан гахайтай болоот, гл-ниин бапа адуулжи ошиба ха. Тиихэдэн хаанай>басган ербэ ха.

— Бапа нэгэ гахайяа угыш, — гэнэ ха.

Б aha:

— Гурба айханээгаа- нэшин хэлэжи г аашни хп,—

гэнэ ха.

Тиигээт гурба айханээгаа нэгын хэлжи гт, баа нэгэ гахайин абба ха. Тиигээт нгдриин баа гахайгаа адуулба

ха. Тиихэдэн хаани басган ерээт:

— Нэгэ гахайяа гыш, — гэнэ ха.

Баа:

— айханээгаа нэшин хэлэжи г аашни хп, — гэнэ ха.

Тиигээт дрбэн гахайтай болбо ха. Тиигээт эхэ эсэгэн:

— Гахайшни яашоо гээшип? — гэнэ ха.

Тиихэдэн:

— Ехэ мнгр худалдааби. Нэгэ хдй хоноот мнгмнай

ерэхзр— гэнэ ха.

Тиигээт гэртэхшин нэгэ гахайгаа алжи идебэ ха.

Тиигээт тэрэ хбн гурбан гахайтай болоот, ехэ уйдажи байна ха. Тиигэжи байтарна хаанээда тр болбо ха. Тиихэдэн тэрэ трдэ ошиба ха. Тиихэдэн хаан шил гэрэй оройпоо ха-