ЖАНРЫ

Исландские королевские саги о Восточной Европе
Шрифт:

V. kapituli

Fjallgardr mikill gengr af landnordri til 'utsudrs. S'a skilr Sv'ithj'od ina miklu ok Qnnur r'iki. Fyrir sunnan 'ijallit er eigi langt til Tyrklands. Thar atti Odinn eignir st'orar. 'i thann t'ima f'oru R'umverjahfdingjar v'ida um heiminn ok brutu undir sik allar thj'odir, en margir hfdingjar fl'ydu fyrir theim 'ofridi af s'inum eignum. En fyrir thv'i at 'Odinn var forsp'ar ok fjglkunnigr, th'a vissi hann, at hans afkvaemi myndi um nordrh'alfu heimsins byggva. Th'a setti hann broedr s'ina, V'e ok V'ili, yfir 'Asgard, en hann for ok d'iar allir med honum ok mikit folk annat. For hann fyrst vestr 'i Gardar'iki ok th'a sudr 'i Saxland. Hann 'atti marga sonu. Hann eignadisk r'iki v'ida um Saxland ok setti thar sonu s'ina til landsgaezlu. Th'a for hann nordr til sj'avar ok t'ok s'er b'ustad 'i ey einni. Thar heitir n'u 'Odinsey 'i Fj'oni. […] (Bls. 14)

VIII. kapituli

'Odinn setti lgg 'i landi s'inu, thau er gengit hfdu fyrr med 'Asum. […] Thessa Sv'ithj'od klludu their Mannheima, en ina miklu Sv'ithj'od klludu their Godheima. 'Or Godheimum sggdu their mQrg t'idendi. (Bls. 20, 22)

IX. kap'ituli

'Odinn vard s'ottdaudr 'i Sv'ithj'od. Ok er hann var at kominn dauda, l'et hann marka sik geirsoddi ok eignadi s'er alia v'apndauda menn. Sagdi hann sik mundu fara 'i Godheim ok fagna thar vinum s'inum. N'u hugdu Sv'iar, at hann vaeri kominn 'i inn forna 'Asgard ok myndi thar lifa at eil'ifu. […] (Bls. 22)

XII. kap'ituli

Sveigdir t'ok r'iki eptir fdur sinn. Hann strengdi thess heit at leita Godheims ok 'Odins ins gamla. Hann f'or med t'olfta mann v'ida um heiminn. Hann kom 'ut 'i Tyrk-land ok 'i Sv'ithj'od ina miklu ok hitti thar marga fraendr s'ina ok var 'i theiri fgr fimm vetr. Th'a kom hann aptr til Sv'ithj'odar. Dvaldisk hann th'a enn heima um hr'id. Hann hafdi fengit konu th'a, er Vana h'et, 'ut 'i Vanaheimi. Var theira sonr Vanlandi.

Sveigdir for enn at leita Godheims. Ok 'i austanverdri Sv'ithj'od heitir boer mikill at Steini. Thar er steinn sv'a mikill sem st'ort h'us. […] (Bls. 27)

XXVII. kap'ituli

[…] Fr'odi var hermadr mikill. That var 'a einu sumri, at Fr'odi f'or med her sinn til Sv'ithj'odar, gerdi thar uppr'as ok herjadi, drap mart folk, en sumt hert'ok hann. Hann fekk allmikit herfang. Hann brenndi ok v'ida byggdina ok gerdi it mesta hervirki. Annat sumar f'or Fr'odi konungr at herja 'i Austrveg. That spurdi 'Ottarr konungr, at Fr'odi var eigi 'i landinu. Th'a st'igr hann 'a herskip ok ferr 'ut 'i Danmgrk ok herjar thar ok faer enga m'otstgdu. […] (Bls. 54)

XXXI. kap'ituli

Sglvi h'et saekonungr, sonr Hggna 'i Njardey, er th'a herjadi 'i Austrveg. Hann 'atti r'iki 'a J'otlandi. Hann helt lidi s'inu til Sv'ithj'odar. Th'a var Eysteinn konungr 'a veizlu 'i heradi thv'i, er L'ofund heitir. Thar kom Sglvi konungr 'a 'ovart um n'ott ok t'ok h'us 'a konungi ok brenndi hann inni med hird s'ina alia. […] (Bls. 60)

XXXII. kap'ituli

Yngvarr h'et sonr Eysteins konungs, er th'a var konungr yfir Sv'iaveldi. Hann var hermadr mikill ok var opt 'a herskipum, thv'i at th'a var 'adr Sv'iar'iki mjk hersk'att, baedi af Dgnum ok Austrvegsmgnnum. Yngvarr konungr gerdi frid vid Dani, t'ok th'a at herja um Austrvegu. 'A einu sumri hafdi hann her 'uti ok for til Eistlands ok herjadi thar um sumarit, sem heitir at Steini. Th'a k'omu Eistr ofan med mikinn her, ok 'attu their orrostu. Var th'a landherrinn sv'a drj'ugr, at Sv'iar fengu eigi m'otstgdu. Fell Th'a Yngvarr konungr, en lid hans fl'ydi. Hann er heygdr thar vid sj'a sj'alfan. That er 'a Adals'yslu. F'oru Sv'iar heim eptir 'osigr thenna. Sv'a segir Thj'od'olfr:

That stgkk upp,

at Yngvari

S'yslu kind

of s'oit hafdi

ok lj'oshgmum

vid lagar hjarta

herr eistneskr

at hilmi v'a,

ok austmarr

jfri fllnum

Gymis lj'od

at gamni kvedr. (Bls. 61–62)

XXXIII. kap'ituli

Qnundr h'et sonr Yngvars, er thar naest t'ok konungd'om 'i Sv'ithj'od. Um hans daga var fridr g'odr 'i Sv'ithj'od, ok vard hann mjk audigr at lausaf'e. Qnundr konungr f'or med her sinn til Eistlands at hefna fdur s'ins, gekk thar upp med her sinn ok herjadi v'ida um landit ok fekk herfang mikit, ferr aptr um haustit til Sv'ithj'odar. Um hans daga var 'ar mikit 'i Sv'ithj'odu. Qnundr var allra konunga vinsaelstr. […] (Bls. 62)

XXXV. kap'ituli

[…] Faer konungr bana ok mart lid med honum. Sv'a segir Thj'od'olfr:

Vard QnundrJ'onakrs buraharmi heptrund Himinfjllum,ok ofvaegEistra dolgiheipt hr'isungsat hendi kom,ok s'a frgmudrfoldar beinumHgna hrorsof horfinn vas. (Bls. 64–65)

XLI. kap'ituli

'ivarr v'idfadmi lagdi undir sik allt Sv'iaveldi. Hann eignadisk ok allt Danaveldi ok mikinn hlut Saxlands ok allt Austrr'iki ok inn fimmta hlut Englands. Af hans aett eru komnir Danakonungar ok Sv'iakonungar, their er thar hafa einvald haft. Eptir Ingjald illr'ada hvarf Uppsalaveldi 'or aett Ynglinga, that er langfedgum maetti telja. (Bls. 72–73)

Перевод

Глава 1

Круг земной1, где обитает род человеческий, сильно изрезан заливами. Большие моря вдаются в землю из окружающего [ее] океана2. Известно, что море тянется от Нёрвасунда3 и вплоть до Йорсалаланда4. От этого моря отходит на северо-восток длинный залив, который называется Свартахав5. Он разделяет6 трети света7. Восточная называется Азией, а западную некоторые называют Европой, а некоторые – Энеей8. А к северу от Свартахав простирается Свитьод Великая, или Холодная9. Некоторые считают, что Великая Свитьод не меньше Великого Серкланда10, некоторые сравнивают ее с Великим Блаландомii. Северная часть Свитьод12 не заселена из-за мороза и холода, подобно тому как южная часть Блаланда пустынна из-за солнечного зноя13. В Свитьод14 много больших округов. Там есть и много разных народов, и много языков.

Там есть великаны и там есть карлики, там есть черные люди и там есть много удивительных народов. Там есть также поразительно большие звери и драконы15. С севера, с гор, лежащих за пределами всех населенных мест16, течет через Свитьод река, правильное название которой Танаис17. Раньше она называлась Танаквислом, или Ванаквислом18. В море она впадает в Свартахав. [Область] по Ванаквислу звалась тогда Ваналандом, или Ванахеймом19. Эта река разделяет трети света20. Восточная называется Азией, а западная – Европой.

Глава 2

[Земля] в Азии к востоку от Танаквисла звалась Асаландом21, или Асахеймом22, а главный город, который был в той стране, называли они Асгардом23. И в том городе был хёвдинг24, который звался Одином25. Там было большое капище. Там существовал такой обычай, что верховных жрецов было двенадцать26. Они должны были совершать жертвоприношения и судить народ. Их называли днями27 и дроттинами28. Все люди должны были служить им и оказывать им почтение. Один был великим воином и много странствовал, и завладел многими государствами. [Дальше в этой главе – о вере людей в Одина.]

Глава 5

Большой горный хребет тянется с северо-востока на юго-запад29. Он отделяет Великую Свитьод от других стран. К югу от этих гор недалеко до Тюркланда30. Там у Одина были большие владения. В те времена римские хёвдинги ходили [походами] по всей земле и подчинили себе все народы, и многие хёвдинги бежали из-за этих войн из своих владений31. Но так как Один был провидцем и колдуном, он знал, что его потомство будет жить в северной части мира32. Тогда посадил он своих братьев Be и Вили [правителями] над Асгардом, а сам пустился в путь, и с ним все дии и много другого народа33. Он отправился сначала на запад в Гардарики34, а затем на юг в Саксланд35. У него было много сыновей. Он завладел землями во многих местах в Саксланде и поставил там правителями своих сыновей. Затем он отправился на север, к морю, и поселился на одном острове. Это место теперь называется Одинсей на Фюне36. [Рассказывается о том, как Один в конечном итоге поселился в Старой Сигтуне и как он расселил остальных богов.]

Поделиться с друзьями: