Чтение онлайн

— Не спрачайся, а рабі, што сказана. Ведаеш, Таня, я скарб знайшоў, трэба ўночы грошы дадому перанесці.

Жонка рада-рада. Хуценька ў печы запаліла, узялася блінцы пячы.

— Еш, любенькі, пакуль гарачыя.

Муж блінец з'есць, а два ці тры ў кайстру, блінец з'есць, а два ці тры ў кайстру — неўпрыкмет ад жонкі.

— Што гэта ты сёння так раз'еўся? Блінцоў на цябе не набярэшся...

— Дык жа дарога не блізкая, ды і грошай многа, трэба добра павячэраць.

Наладаваў мужык кайстру блінцамі і кажа:

— Ну, я сыты, еш сама, ды пойдзем, трэба спяшацца.

Жонка наспех павячэрала, і пайшлі.

Ідуць яны начным часам, мужык выперадзіў жонку і пачаў з кайстры блінцы даставаць ды на сукі вешаць.

А жонка ўбачыла на дрэвах блінцы:

— Вой, зірні, зірні, на суках блінцы!

— А што тут дзіўнага? Хіба ты не бачыла, як блінцовая хмара наперадзе нас прайшла?

— Не, не бачыла, я ўсё пад ногі глядзела, каб не спатыкнуцца.

— Зойдзем хіба,— мужык кажа,— тут у мяне пастка на зайца пастаўлена, паглядзім.

Падышлі да пасткі, выняў мужык шчупака.

— Вой, любенькі, як гэта рыбіна ў заечую пастку трапіла?

— А ты што, не ведаеш — ёсць такія шчупакі: і па зямлі ходзяць.

— А я і не ведала. Каб сваімі вачамі не бачыла, нікому б не паверыла.

Прыйшлі да ракі.

Жонка кажа:

— Недзе тут твая сетка пастаўлена, давай паглядзім.

Выцягнулі сетку, а ў ёй заяц.

Жонка рукамі пляснула:

— Вой, бацюхны! Што гэта сёння робіцца? У сетцы ж

заяц!

— Ну, чаго ты квохчаш, быццам ніколі не бачыла надзяных зайцаў.

— Дык жа і не бачыла.

Тым часам дайшлі да месца. Мужык выкапаў кацёл, пагроб грошай як панесці, і рушылі дадому.

Дарога ішла паўз гіанскі двор. Толькі яны параўняліся з дваром, як чуюць: «Мэ-ээ-ээ... мэ-ээ-ээ...» — авечкі бляюць.

— Вой, як страшна, хто гэта? — баба шэпча.

А мужык ёй:

— Бяжы хутчэй, гэта нашага пана чэрці душаць. Хаця б яны нас не прыкмецілі!

Прыбеглі дадому, ледзьве аддыхаліся.

Схаваў мужык скарб, пачалі спаць лажыцца.

— Глядзі ж, Таццяна, нікому не кажы пра скарб, а то кепска будзе.

— Вой, што ты, ды хіба я скажу!

Назаўтра ўсталі позна.

Запаліла баба ў печы, схапіла вёдры, пайшла па ваду.

Каля студыі суседкі пытаюцца:

Што гэта ты сёння, Таццяна, так позна ў печы запаліла?

— Вой, не кажыце, ноч жа прахадзіла, от і праспала.

— Дык куды ж ты ўночы хадзіла?

— А муж мой скарб жа знайшоў, і ўночы мы па грошы хадзілі.

У той жа дзень па ўсёй вёсцы толькі і гаворкі: «Таццяна з мужам скарб знайшлі, дзве кайстры грошай прынеслі».

Пад вечар дайшла чутка да пана. Загадаў пан мужыку прыйсці:

— Як ты пасмеў ад мяне ўтаіць, што скарб знайшоў?

— Знаць не знаю і ведаць не ведаю ні пра які скарб,— адказвае мужык.

— Не аднеквайся! — крычыць пан.— Мне ўсё вядома, бо твая ж баба і расказала пра скарб.

— Дык жа ў яе не ўсе дома! Яна такога нагаворыць, чаго і век не было.

— А вось пабачым!

I загадаў пан паклікаць Таццяну.

— Знайшоў твой муж скарб?

— Знайшоў, пане, знайшоў.

— Хадзілі з ім уночы па грошы?

— Хадзілі, хадзілі.

— Расказвай усё, як было.

— Спачатку ішлі ўсё лесам, а на суках навокал блінцы.

— Якія такія блінцы ў лесе?

— Ды з блінцовай жа хмары! Потым агледзелі заечую пастку, а там шчупак. Шчупака вынялі і далей пайшлі. Дайшлі да ракі, выцягнулі сетку, а ў сетцы — заяц. Ну, і зайца вынялі. Недалёка ад ракі муж скарб выкапаў. Нагрэблі грошай па кайстры і назад пайшлі. I якраз у той час паўз панскі двор праходзілі, як цябе, ягамосцю, чэрці душылі.

Тут пан не вытрымаў, нагамі затупаў:

— Вон адсюль, дурная баба!

— Ну вось,— мужык кажа,— бачыце, што маёй бабе верыць ні ў чым нельга.

— Веру, веру табе, ідзі дадому,— махнуў рукою пан. Пайшоў мужык дадому, пачаў жыць-пажываць і дагэтуль жыве ды з пана пасмейваецца.

Ішоў салдат на пабыўку. Прытаміўся ў дарозе, есці хочацца. Дайшоў да вёскі, пастукаўся ў крайнюю хату.

— Пусціце адпачыць падарожнага чалавека.

Дзверы адчыніла старая бабка:

— Заходзь, служывы.

— А ці няма ў цябе, гаспадынька, перакусіць чаго?

У бабкі ўсяго ўдосталь, а салдата накарміць пашкадавала, скупая была, прыкінулася бедненькай.

— Ох, добры чалавек, і сама сёння яшчэ нічога не ела: няма чаго.

— Ну, няма дык няма,— кажа салдат.

Тут ён прыкмеціў пад лаўкай сякеру без тапарышча.

— Калі няма нічога іншага, можна і з сякеры кашу зварыць.

Гаспадыня ажно рукамі пляснула:

— Як гэта з сякеры кашу?

— А вось так. Давай сюды чыгун.

Прынесла старая чыгун. Салдат сякеру вымыў, апусціў у чыгун, наліў вады і паставіў на агонь.

Бабка на салдата глядзіць, вачэй не зводзіць.

Дастаў салдат лыжку, памешвае варыва. Паспытаў.

— Ну, як? — пытаецца бабка.

— Хутка будзе гатова,— адказвае салдат,— шкада, што вось солі няма.

— Соль якраз у мяне ёсць, пасалі.

Салдат пасаліў, зноў пакаштаваў:

— Каб сюды ды жменьку круп.

Бабка прынесла з каморы торбачку круп.

— На, усып колькі трэба.

Варыў-варыў салдат, памешваў, потым паспытаў. Глядзіць бабка, адарвацца не можа.

— Ox і каша, цуд, а не каша,— хваліць салдат,— каб сюды ды трошкі масла — проста аб'ядзенне было б!

Знайшлося ў бабкі і масла.

Падмаслілі кашу.

— Бяры лыжку, гаспадынька.

Узяліся кашу есці ды нахвальваць.

— Вось ужо ніколі не думала, што з сякеры гэтакую добрую кашу можна зварыць,— дзівіцца бабка.

А салдат есць ды пасмейваецца.

<