Чтение онлайн

Батыра шаршаанына арамастан біраз уаыта дейін кз іле алан жо, оны санасын жайлаан уайым, оан йытауа мрсат бермеді, «Енді не істеймін? айда барамын, бізбен не болма? арыс атыр!» деп іштей ойлады, бл оианы брі оан бір орынышты тстей болып крінді, тіпті ол оянуа да тырысып крді, біра ештее шыан жо…

Ол Ерлан мен Слуды жне баса да жздеген сарбазды мерт боланына сене алмай отыр, бл шындыты абылдау оан тым ауыр соты. зі сеніп, діл деп жрген билеушілер наыз жауыз болып шыанына сене алар емес. Осы уаыта дейін ол зіні жалан лемде мір сргенін, йыдан жаа ана оянанын, бл лем ол ойлаандай керемет рі ауіпсіз емес екенін тсінгендей. Батыра брын-соды зін блай ауарсыз сезінген емес. Ол зіні осыан дейінгі іс-рекеті болмашы дние екенін аарды, осыан дейін ол тек жоарыдан берілген бйрытарды орындап ана жргенін тсінді, енді наыз шешімді азір зі абылдап, ары арай не істеу керектігін зі шешетін ст туанын тсінді. Батыра орнынан шып трды да, жанында жатан сбиге кз тастады.

– Енді мені ана емес, сені де тадыры мені олымда сияты, балаай, – деді ол сыбырлай. – Мен мны жай блай алдырмаймын, мен мны артында не жатанын алайда болмасын табамын, – деп ол з алдына сйледі жне рбір сзді айтан сайын оны даусы кшейе тсті, оларды мірі бекер кеткен жо, олар мірін бекерге рбан еткен жо, мен берілуден бас тартамын… Осы сздерді айта оны бойын ерекше сезім – міт кернегендей.

Бл уаытта олара арай мыдаан сарбаз бен Дат беттеді. Ол Батырадан бірнеше саатты жерде еді, оларды да мінген жылылары шаршап, жауынгерлерін де шаршау шаландай. Дат тотады да:

– Оларды тн ортасында іздеп таба алмаймыз, байамай ткізіп алуымыз ммкін, оны стіне тнде жру ауіпті, дай біледі жолда не кезіктіруіміз ммкін, сондыан тнгі кезекшілікке трыдар, рбір екі саат сайын ауысасыдар, егер бірнрсе дрыс болмаса, сендер не істеу керектігін білесідер, ал аландары тыныып алыдар, трт сааттан кейін айта жола шыамыз. Оны осы маайда екенін мен сезіп трмын, – деп айналаа кзін сыырайта арады, ай толы болмаандытан, оны сулесі даланы толы айын еткен жо, тек блыыр етіп крсетті.

Дата осы уаыта дейін ат стінде жру лкен иынды туызды, жылысы селкілдеп шапан сайын, оны жарааттанан иыы ауырып, маза бермеді, оны стіне зін ол жайсыз сезінді. Ал Датты сарбаздары: бірі дде, екіншісі сайа жайасып, жылыларын байлауа ыайлы, кішгірім далада скен ааштар мен шптерге бекемдеді. Барлыын ашты ысты, кейбіреулері ашарына йытай алмай, ары-бері аунап, біраз жатты, ал кейбіреулері кздеріні алай жмыланын байамады.

Елуге жуы сарбаз кезекшілікте болды, олар уаытша онысты оршауа алып, екі-екіден бірігіп оны арауылдады. Дат сарбаздарынан алшатау жерге кішігірім ырды тбесіне жайасты, оны ешандай ашты мазалаан жо, оны санасында тек баланы ола тсірсем деген ой болды. Сауытын шешіп, жараатына арады, жарааты басбарматы клеміндей, біра тере емес сияты, ол белбауындаы кішкентай ыдыса салынан жапамайды, жараатына жаа, оны кішігірім матамен тады. Сауыты мен ылышын жанына тастап, атын сарбаздар сияты байлап уреленген жо, жай ана жгенні бауын егара ілді де, жібере салды. Арасына шалая жатып, аспана арай аырын йыа кетті.

Дат пен оны сарбаздары шін тн ешандай келесіздіктерімен мазалаан жо, ал Батыраа келер болса, сби оны кп жылап мазаламады, тек бірнеше рет тнде жылап оны оятты, рбір оянан сайын, ол бірден олын ылышына созды, трып баланы лдейлей айта йытата, айналаа бір кз жгірте айта жатты, біра та ата кішкене суытып, оны бойы тоды, зі тоса да, стіндегі киімін шешіп, баланы орады.

Сарбаздар кнні алаш сулесі тсе, аттарына онды, біра жауынгерлер Датты таппады, себебі олардан алшатау йытаанны кесірінен оны ешкім байаан жо, тек арадан кішкене уаыт ткеннен кейін ана Дат сарбаздарыны айайынан оянды. Ол арапайым адам боландытан, ара сиырмен жасалан сарбаздарына араанда кбірек йы ажет етті.

Ояна салысымен сауытын киіп, зінен бірнеше адам жерде жайылан жылысына мінді де, сарбаздарына арай шапты. Олара жаындап:

– ашынны ешандай ізі байалмай ма? – деп срады сауытын ыайлай.

– И, оны алы шпте, Батыс ормана арай кеткені крініп тр, алайда оны арасы крінбейді, – деп жауап атты сарбаздарды бірі.

– Мейлі, брібір біз оны ола тсіреміз, жазы далада ол тордаы тышан сияты, мені ойымша біз лі оны кретіндей оан жаындаан жопыз, соымнан ерідер, кешегідей жан-жаа жайыла жреміз, солай оны табу оайа соады, – деп барлыы бірнеше шаырыма жайыла, Батыс ормана баыт стады.

Оларды тнімен жайылып, тыныан жылылары алдыа арай атыла шапты, біра су ішпегеніне бір кндей боландытан, жануарлар барынша жылдам шабуа шамалары келмеді.

Кн толытай ккжиектен ктерілген жо, алайда арадан аз уаыт тіп, сарбаздар Батыраны жатан орнына жаындады. Олар дді-сайлы айматы шетіне жетті, осы аймата зенні жанында Батыра тнеді, Дат созылып аан зенге арап:

– Оны біз осы аймата табатын сиятымыз, анау зенді крдідер ме? Соны маайында тнеуі ммкін, сондытан бойын жасылап арадар! Ештеені кзден таса ылмадар! Тнде от жауы да ажап емес, соан орай кез келген із тапсадар маан хабар берідер, – деп бйры берді.

Баланы шаына алып, Батыра тыныш йыда жатан кезде, арсыластары оны іздеп, алапта торуылдады, оны шаршаандыы соншалыты, ояну керектігін тсінсе де, оянуа асыан жо.

Осы стте Дат пен оны сарбаздары оан жаындааны соншалыты, егер ол сайда жатпаанда, лдеашан оны тауып алар еді. Батыраны осынау ттті йысынан жер дірілдете шапан жылыларды дыбысы оятты.

– Жо-жо, жо-жо-жо, аыма, неге сонша йытап алансы! – деп зін рса, аырын сайдан дге арай ешкім крмес шін жоралап шыты, сол стте оан жздеген сарбаз крінді, оны зре ты алмай, – жетпегені осы еді, жарайсы Батыра, таы да йытауы керек еді! – деп ол зін жазырды.

Орнынан атып тра, шаталатай атына жгірді, опалдыыны кесірінен ол баланы басып кетуге ша алды. Баланы жылдам асынып, зеннен бос торсыына су толтырды. Жылысын асыа ерттеп, оан жайасып, жан-жаына кз жгірте, арсыластарына крінбейтіндей; сытылып кете алатын ыайлы баытты іздеді. Алдында созыла жатан сай соына арай екіге блінді, атын амшылап барынша атты шауып сайды екіге блінген жеріне келді, о жатаысы бірден жазы далаа апарды, сол жатаысын тадап барынша сайда жруге тырысанымен, кішкене шапаннан кейін Батыра дге шыты. Енді ол арсыластарына айын крінді, біра оны шыа салысымен ешкім байамаан сияты, лі ешкім оны артынан уан жо, алайда бл заа созылмады: бірер сттен кейін, оны Датты сарбаздары байады да:

– Мынау сол, кне дабыл бер! Жылдам! – деп оларды бірі жолдасына айайлады, сарбаз мйізді рледі, мйізден шыан дыбыс жазы даладаы барлыына естіліп, назарлары сонда ауды.

Дат пен барлы сарбаздар жер дірілдетті, мйізді дыбысы шыан жаа арай йыти жнелді, дды аламан бйгеде жарысандай. Батыра лгіні ести сала басын брып иыыны стінен артына арап, ормана шаба жнелді, тыныып, су ішіп алан жылысы шира рі жылдам шапты, арсыластарына араанда лдеайда жылдам. Батыра жылысын амшылап алдыа мтыла салысымен, кеудесіндегі сби шырылдап жылады.

– Саан тынышты бермедім-ау, оны стіне арны бден ашан болар, тек су не болар дейсі, шыдай тр, балаай, мен саан мыналардан ашып тыланнан кейін, бірдее тауып берермін, – деді. Оны соынан мыдаан тя уды, Дат сарбаздарына:

– Барлыы бірден умадар, екіге блініп, жарты осында алып жылыларыды суарыдар! йтпесе біз заа бармаймыз… – деп ол бйры берді, оны сарбаздарыны жартысы алып, алан блігі Батыраны ізіне тсті.

Олар Батырадан алып бара жатандарын тсінгенімен, тотап шл ысан жылыларын суаруа асыан жо, керісінше оларды амшылай тсті, сайа тсіп зен суын кешіп те, дге ктеріліп, жазы далаа шыты. Жылылар су ішпегендіктен, олар баяу озалды – дды лдері рыандай.