Бер к?йр?тик, гомер = Давай поговорим, жизнь, З?лф?т

Бер к?йр?тик, гомер = Давай поговорим, жизнь

З?лф?т

Шрифт:

Ак акчарлак хле

ем-ем ген кил елгыр балык – Тк-тк тере яктылык! Канат очы кара акчарлаклар Ак яшендй тш атылып. Тырнакларда тыпырчына балык... Балык оча! Гап хл ккт! илпенми ул... ава – кошны гына, Су балыкны гына илкет. Ау уены – гадел! Кктн аска Томырылып тшкн аучыга Койрык крст д чума балык!.. Аучыны ен куба ачудан! Ау нре – и борынгы нр, Шфкатьле д нр, Гадел д! Ау икн ау! Куып сук корбанны! Котыл аудан – килс хленн! р тере ан, хрм кылмый гына Тапса икн хлл тгамне, И беренче нр – ау нре Адм иткн безне – адмне. Лкин... нсез ит бер тамаша: Гигант чплеклрне стенд, Юк, лкс козгыннары тгел – Горур акчарлаклар чемчен... ...Актарына ап-ак акчарлаклар, Юаш тавык гя тибен... Иблис игн фрештме алар, Демон млл Ходай кгенд? Хллр болай барса, Иблис ис, Ак хыяллар тмам иелс, Сандугачлар хер телнслр, Тиреслект Пегас тибенс, Яш булырмы бу? Шул акчарлак Хле килде безг, иптшлр! Кая менеп, ни дип оран салыйк? Снгатьтшлр, хл бит бик хтр... Бек Табигать бит зе иде Иатчыны и зур остазы! ...Чплек башы... Ап-ак акчарлаклар Юаш тавык сыман им казый...

Онытма, ди миа сыкы иле…

– Туган кне кайчан? – дип сораса, Карт-корылар клеп куя да: – Кнен бел ниг кирк? – дилр, – Килгнг ме шкер дньяга! ...Олы, сер йола керде безг, Ул – туган кн дигн зур бйрм! Кне тгел, еллары да хзер Тшкил бары туган кннрдн... Гя ирг зур миссия игн, Тшкн гя яа пйгамбр! – Бген – минем кн! – дип хрмт даулый Дньялыкка бген килгннр. Безне чен бтенлй чит йола, Кл ген картлар бу хлг. – Туган кне, бабай, кайсы кн со? – Мин туганмын кырпак тшкнд... йтеп бир алар туган кнне Гя бет йткн шикелле: – Яман суык булган... м кояшка Ике колак скн ул кнне; Туып хтта карга егылган, ди, Мчет манарасы очыннан... – Мин туганда тупыл мамыклары Буран сыман тузгып очынган... Сйли алар: – йт иде нкй: «Син туганда ярлар ишелде, Ташу кубып, тек ярда скн Куш имнне убып тшерде!» Сйли алар: – Мин туганмын икн Нкъ арышлар башак кысканда... – мин ис – кзге тымызыкта, Ефк првезлр очканда... ...н шулай тгаенли картлар Туган кнне... Уйлап караса, Безне белн чагыштырса, Алар Ме кат бйрмлерк лбаса! Яд итбез хзер бгенгелр Туган кнне нилр белн без? – Нич р хмер тнтргнбез м ничек баш белн йргнбез? Безне туган кннр хатирсе Шул тирд... ич юк бтне. Шуа кр сизми яшибез шул Кннр, еллар... гомер ткнне. ...Туган кнем сорасалар миннн, Нкъ картларча телим йтерг: – нкй мрхмне искрткне Гомерлекк калган хтерд: «Гыйнварда син, чесен чыккан Тада туды... Бтен дньясын Сыкы сарган салкын та иде... Шуа кр, суыкка ч итеп, Артык кайнар булмаса иде!» йткннре дрес булып чыкты... Лкин кайнарлыкны артыгы, Явыз кчк кут стмич, Керсез шигырь булып саркыды. «Онытма, – ди миа та илене Сыкылары сирпеп ткнне, – Ак сыкылы таны м пакь анлы, Кабатланмас, кайтмас нкне!» ...«Прогресс» диеп лаф орсалар, Мин тын уйга калам, эндшмим... Чын гомерле булган элеккелр, Чын шигырьле булган, билли!

Борынгы шул учак янында…

Борынгы шул учак янында... Борынгыдан ырлар, ай, агыла, ырны чыгаручы ничек тзгн? – Тылаганда йрк ярыла!.. Кайсы аннан саркып чыккан бу ыр, Кайсы чордан, нинди иллрдн? ыр иясен барып табар идем – Тылсымын шул Ходай бирмгн! Чыкса икн типкн чишмсен ыр дигн бу лмс агымны! Нилр булды сиа, и молы зат? Дньясына сыймас чагымы? Чыдый алмас чикк иткнседер, Крчге креп, чынлап та... Бик борынгы дшт Брене д Тулган Айга н улата! Мхббттн шашар чикк итеп, ыр суздымы лл бхеттн? Бер релеп кен аныеа Тотып бирде млл кош кктн? Й хыянт кылдылармы сиа, – Куендагы елан чактымы? Ташкын булып ургылдымы лл Ккргенн и шатлыгы? – Нилр булды сиа, и молы зат, Ник ыр итте алы сзене? – Даладагы учак яннарында Тылыйсылар кил зене! Кем син? зелеплр сйгн яры Еракларда иллр гизгнд Та талына башкынаен салып, Ялгызы яшь тккн кыз млл? Тик бер ген тылап ыр иясен, ыр яралган серле иллрдн Тик бер ген урап кайтыр идем! Ходай андый тылсым бирмгн... Ме-ме еллар элек, кле тулып, Кем ул ырга салган йрген... Сизмгн ул шушы ыр утыны Артык ерак... ерак дрлвен! Куанычын ыры иткн кеше рнен ыр итеп ырлаган... Тылаганда йрк ярылыр кк! – ыр чыгарган – Ничек чыдаган?! ... шулай да бер утырса иде Борынгы шул учак янында! Борма-борма ырлар, ай, агыла – ырга лаек язмыш табыла...

Дгъва

Кит бек затлар... Кайчак даи, Бек кит дгъва калдырып: – Ул кемнеке? – авапсыз бу сорау Чордан чорга бара кагырып. Блешлр ччн-дастанчыны, Флсфлрне, данлы яугирне: – Ул – безнеке! Кешелекк бирде Безне кавем и зур шагыйрьне! – Ул – безнеке! – Кырыс м тгаен Кпме ил-халыкны дгъвасы. Тарихларны тпсез чогылыннан Ме-ме длил таба ммсе м алатып бир з ягына р длилне ме-ме мгънсен! Нинди мгърур иллр м халыклар! Дшт иялре югыйс! н шулар ирд яшп киткн Даи затны аман блеш... йтерсе л берг уйнап йргн Ике сад сабый талаша: – Бир! Минеке! – Юк! Минеке! – диеп, Бер уенчык чен даулаша! ...Кайсы туфрак биргн ул даига «Эврика!»лы сирк акылны? – Кпме тереклеклр алмашынды, Кктн кпме йолдыз атылды! Тик чишелми шул чияли тне... Дгъва кала... Калсын! – Ул даи Бик ерактан карап елмаядыр, Моаядыр тылап, билли! Нишлр иде биргн булса Ходай Даилыкны аа явызын? Нишлр иде китеп барган булса ирд каннар, кз-яшь агызып? Нишлр иде исме халыкларда Каргыш сзе булып гел йрс? «Юк! Безнеке тгел!» дип, халыклар Аннан тмам йзен черс? Нишлр иде, эзен эзлп табып, Калкынмаслык итеп кмслр. «Юк! Безнеке тгел мондый даи! Ниг мондый даи!» дислр? ...Явыз даи даны язган икн, Диваналык килсен бндг, – Диваналар изге санала бит р кавемд, барлык иллрд. «Афт читлп узды... Нишлр идек, Диванабыз гр булмаса? Коткарды шул Ходай бндсе!» дип Яд итрлр аны, ичмасам... ...Кеше гомере булып Вакыт зе Терелеп бер балкып кит бит... Эврикасыз булса булсын гомер – Булсын Сагынып яд итрлек!..

Бер мин ген тгел…

Шаулап-грлп яши-яши Тшендем мин шуа – Ялгыз уйланырдай куыш Кирк икн миа. Нинди давыллар кубарып Яшс д бнд, – Килгн мленд ул ялгыз, Ялгыз – киткн млд. Шуа, ахры, ялгыз куыш Эзли башлый кел... Табигать моа буйсына – Бер мин ген тгел! Серсенм – калын прд Тойса карашымда, Тынлык дш келемне – Сбп бары шунда...

Рхт лем

Тукаебыз анын авыр борчу аман пар-пар телгндер: «Безне миллт лл йоклаганмы? Безне миллт лл лгнме?» Кем бу миллт – тмуг учагына Ыргытасы коры утынмы? Инде мет йолдызлары снгн, Инкыйразга мхкм токыммы? «Халкы хлен татып яш!» – дипме, Бугазымнан буа бу ютл? ...Хтта Тукай белгн хллрдн д Хвефлерк хзер безне хл... Кайчагында хтта «кфер» фикер Сискндереп куя келне: Терелекк миллт тере сыман... Лкин... тере мет тгелме? Ышанасы кил буш хыялга, Ымсындыргыч ялган метк. дреслек кырыс, м метне Кысырларын тет, юк ит! Кысыр мет кысыр килеш кала – Ме килешт аны трлндер! Тукайны да кз алдына шушы Тпсез, кара упкын килгндер... Керле д чыгалы бу, дилр, Ни ле бу, дилр, ни тере... Халык кадр халыкны со нинди Язмыш согы чикк иткерде? ...Рхт лем, дилр, лс кеше Тирн йокыдагы кенч; з-зене мескенлеге танып, Курыкса да уянсана, халык! Рхт лем кт югыйс. Шундый рхт лем кт безне, Рхт лем... Лкин чын лем! Нишлп инде шушы афт хтта Пар-пар телми келе?!

Дала уртасында ак теплоход…

Юлы бетеп бара Иделкйне... Зур Хзрг хзер тшсе... Колач салып бер йзсе кил, Каерылып ишкк ишсе! ...Идел читт калды... Дала безне Кунак итеп дште тргрк. Монда гына креп була икн – Чынлап, газиз иркй тгрк! Шулчак... лл инде акылыма Дала сихерлре сирпелде? – Ак теплоход бара дала буйлап, Карап туймас мираж шикелле! Катлы-катлы «Титаник»тай кораб Алсу мкле дала тренд! Иделкйне Хзр кочагында Эреп юкка чыгар иренд! ...Идел ярында мин алый алдым: Булган икн минем алдымда Дала ршсене шук уены – Серле мираж тгел, чын днья... ...Югарыдан – очкычтан – мин крдем Таралгандай булды томаннар: Мен кайда икн Иделкйне Тотып алып, буып салганнар! Килгн юлы инде дигез аны, Юл двамы мгр... кр ле! – Шушы икн Безне буынга ят Борынгы, чын Идел дигне! Казан янындагы шау дулкынлы Сусаклагыч тгел икн л! – Бормаланып ага... Яры таллы... Теплоходлар йзеп ткнд Минем сыман, Тын даладан, читтн Кемдер кылса моны тамаша, йтер: «Титаник»тай олы кораб Дала буйлап бара лабаса!» ...Суы да бит Инде хзер яман – Су коену хтта тыела... мма ярлар монда – чып-чын ярлар, Борынгылар булып тоела! Казан-Болгар креп белгн ярлар Кптн аккан лмг уралып... Очкыч трзеннн карап уздым – нсез калды йрк беравык... Кз алдына гел кил д баса Без яшгн сер бу заман: Дала уртасында – ак теплоход! ...«Титаник»ка никтер охшаган.

Кендеге каны

йлнде безне яшеш, Тмам тулганды... Кайларга тамган иде со Кендеге каны? Шул изге ирне, чордашым, Табарсы микн? Хтерне изеп, гяки Чирлр ткн... Ни нфес безне котыртты? – Алга ташландык! Кичге гаеп гамьнр Бген – ташландык, м нкъ шушы ташландыктан Кнне башладык... Безне хтта иртгсе Кн д ташландык... Шундый ташландык дньяда Кем белсен аны – Кайларга тамган икнен Кендеге каны?! Догалар кылып салынган Нигезлр купкан, – Нигезлр эзен кабатлап Шыта кычыткан. Авыллар купкан ирлрд Ктлек кала, Буразна сыза трннр, Иген чайкала. Срлр д, таптыйлар да Инде югыйс – т нигез кычытканы Кабаттан с! Онытты кая тамганын Кендеге каны. Шул тшне бетмс тамгасы – ир кычытканы! Ни семлек биек, бек Кычыткан чаклы? Шундый уй килде... йтерсе Кычыткан чакты! ...Уйлар да ташлар бу уен Ташландык бала, Ташландык ил, ташландык ир, Ташландык заман! Кз алдына кил шомлык, Куркынып куям: Салкын бушлыкта оча ир – ташландык оя...

Ипи крге

– Миа «Инкй!» дип эндшегез! – Диде безг нкй нигдер... йт алмыйм – бу сз кайсы яктан, Кайсы тарафлардан килдер? ...Бар иде бит шундый рхт чаклар! Караулы р казык, р такта... Мич алдында чуен... бргеле... Чыжлый чйнек кече учакта... Барыбыз да берг – мич алдында... ркем исн... Берг бергсен, Лкин беребез д белми ле Кемне кая барып керсен! Ипи ктбез л: – И инкй, Ач инде шул мичне капкачын! – Ачар идем мичне капкачын да... Ярар микн аны ачкачтын? Уртасы чи калып, асты кеп, Нишлрмен со сте килмс? ...Абау бу инкй! з сзе сз! Бирми икн Ходай бирмс! Мич капкачын ачмый... зе ис Шул капкачны ачып карый да йтеп куя: – Инде, Ходай кушып, Йзе ген килс ярый ла!.. Мич кймсе таман таманын да... Ипекйне сте купмасын! Ч, атасы! Суык кертсе бит! Яп ишекне! Шуны тупсасын Киезл, дип, нич йттем сиа! ...Без – скед... Ипи ктбез... Шул ипине кабып карар чен, Мичк керер хлг иткнбез... Ч, агайне! Берк шауламагыз! – Мичтн ипи ала инкй! Сындыра ул кайнар ипекйне, Чыжлатып май яга инкй! Сап-сары май сегн ипекйне Кайнарлыгы – авыз пешрлек, Тик бер ген кабып карау чен, Сират кперлрен кичрлек, Яланаяк кузга тшрлек! ...Бар иде бит шундый нурлы еллар – Барыбыз да берг, исннр! Мич астында чикертклр сайрый... ылы идн, якты тшмнр... Нилр ген кичермде кеше, Кпме илд, юлда йрмде! Лкин аны кз алдында торды иел саплы ипи крге... Эзлп тапкач, юклекне и тын, Баллы ччк аткан ирлрен, Саф юкдн иат итте оста Изге корал – ипи крген!.. ...И трдге ипи булар брки... Ала шуны ипи крге... Кайнар крктге кайнар ипи – Шул, инкй, сине йрге!

Татлы бал

Олы мгън тел очында гына, Тел очында... бик т еракта! – Мин сорауга гына ышанамын, Гел ышанмас булдым авапка. Ачылырмы согы мгън сере? Борчымасмы сорау келне? Сер ачылып беткн андый заман Ахырзаман зе тгелме? авап бит ул дреслекк тгел, Бер шаукымга гына охшаган. Согы мгън д сорау булып калыр... Чынга гына бары ышанам. ...Кеше гзл мгън якынлыктан Тмам зклре зелс: – йт ген алмыйм, тел очымда, Тел очымда гына югыйс!.. Ходай зе белсен... Безг ниг Алатулар газиз гомерне? – Минем чен кеше мен шулай Аптыраган килеш кадерле!.. Алашылмас килеш кадерле... Тел очында кала бек очыш, Бек шигырь – бек чишелеш... авап аман тел очында килеш Согы йортка – грг тш, имеш! ...Хер, гыйлем кирк микн моа? Бераз гашыйк булып алсана! Гашыйкларны тел очыннан – Нрс? – лбтт ки, татлы бал тама!

Чылтыр-чылтыр келем…

Селем Нзилг

аным арганда, талганда кел, «Абыкай!» диеп эндште сеел, Куе болытлар китте таралып... Дньядагы бу шомлы каралык Гомерлек тгел, мгелек тгел, аным арса да, талса да кел, «Абыкай!» диеп эндште сеел... Ыкны агымы – иелдн иел! йт сыман Ык: «Агам да агам Гомерне теге ягына табан...» Кел Ыгымда ташы син, кел, «Абыкай!» диеп эндште сеел. Куе болытлар китте таралып, Кил иде бит анда яралып, Ярмакчы булып минем йркне... Атка тагыпмы язмыш сйртте? – Сйрлдем кара комга уралып... Якты болытлар китте каралып. Гомерлек тгел, мгелек тгел, Замана, сине шыр шр кге! Йолдызга кел аман ашкынган – Саф чишм чыга ташлар астыннан... Чылтыра, кел! Ташып, бер тгел! Каралык ирд мгелек тгел. аным арганда, талганда кел, Ярсулы Ыкта дулкыннар иел... Слам йт, дулкын, мгелек юлга! Тезлник ле Галм алдында, Дньяда яшп туярлык тгел, – «Абыкай!» дип эндште сеел...

1 2 3 4 5 6 7

Поделиться с друзьями:

Чтение онлайн

КНИГИ

АВТОРЫ

ЖАНРЫ

Деловая литература

Детективы

Детские

Документальная литература

Дом и Семья

Драматургия

Жанр не определен

Компьютеры и Интернет

Любовные романы

Научно-образовательная

Поэзия

Приключения

Проза

Прочее

Религия и эзотерика

Справочная литература

Старинная литература

Техника

Фантастика

Фольклор

Юмор

Бер к?йр?тик, гомер = Давай поговорим, жизнь

З?лф?т

Шрифт: