ЖАНРЫ

Бер к?йр?тик, гомер = Давай поговорим, жизнь
Шрифт:

Кызлар кл

Иллр иск тшкн чагында, Кз алдыма кил гел ген – Сулар тиб чишм тбенд, Кызлар кл чишм янында, Иллр иск тшкн чагында. Кз алдыма кил гел ген Шул чишмне яшел сукмагы; Каршыма ук килеп туктады, Чулпы чылый иде билед – Кз алдыма кил гел ген... Сулар тиб чишм тбенд – Иседме сине ул кннр? Ул кннрдн калды ттеннр... Лкин аман ле келд Сулар тиб чишм тбенд. Кызлар кл чишм янында. ...Ул чишмлр кипте лбаса – Яа заман – яа тамаша! Хыялымда бары, анымда Кызлар кл чишм янында. Иллр иск тшкн чагында, Утлы уйлар айкый келне: Кемнр ырсыз итте бу илне? ...Гяки мин хкем алдында – Иллр иск тшкн чагында...

Каргыш

Коткы дигн нрс бу татарга Нишлп икн шулай тиз кер? – Хер, тилег «син – тиле» дис, Ул тигнк буе сикер! ир тырмашып гомер иткн чакта Гел иманнан анга кот кунып, Денсез чир килгн ил стен – Осталары кызыл коткыны! И мчетле татар авыллары! ир белн кк гя тоташкан... Манараны айга орынуы – Ашкынуы анны Илака. Денсез чир белгн иелсен, ан м Ила аман бер булса, Чир ир – ккк тблгн шул Манаралар ирг егылса. Мселманны бары зеннн гел Алла йортын чир иштергн. Табылган бит шундый мртт затлар – Кара тнд иблис шкергн! Риваять бар: илд и беренче Манараны кискн бер бнд, Бар халыкны ткбир йт-йт ксеп елаганын кргн д Шаркылдап бер клгн: – ай, ахмаклар! Крдегез – зур гна эшлдем! ник Алла миа за бирми?! Ник башыма яшен тшмде?! Ак чалмалы мулла шунда аа Кырыс хкем булып калкынган: – з засын Ходай биргн инде – Мхрм иткн сине акылдан! ...Мчет манарасы кисчелр... Илемд кп юллар кичеп, мин Шулар хакында гел шомландыргыч, Яман хикятлр ишеттем. Кот кунмаган алар нселен, ммсене яман язмышы. Уйлап-уйлап йтеп куярлар гел: – ибрми шул мчет каргышы! Каян тапкан теге денсез затлар анын сатар шундый имгкне? – Мчете бар рбер авылны з Геростраты булган, димк ки! ...Мчетле чор кайтты... кем йтер, Агым, диеп, кире агылмас, Кабат ккк ашкан манарага Яа Герострат, дип, табылмас?! Й, кем йт ала?!

Качты иман ялп

Кзг ген крендеме лл, Саташканда тшт крдемме, – нсез итте, сзсез итте мине Кара кне мескен бер ирне! «Бер ир» дигн ирд, Кирт корып, Ясаганнар чучка йлве... Ниндидер кч: «Крсен кр!» – диеп, Шул йлг мине йдде. Рхт чиг монда мырыйк заты – Танау белн кзне ерт, актар! – Дугыз несен чумган инде Ччк чен скн куаклар... Чирмлекне аунар саз иткннр, Ышкынырга айлы ташлары... ...Шул ташларны кргч, Кк ишелеп, йлнде д китте башларым. Неслнгн шул ташларны берсен Чирм белн сртеп карасам... аны тере р мэминг газиз Корън хрефлре лбаса! Бу... борынгы кабер ташлары ла! – Кайсы ауган, кайсы янтайган... Сиа иман китергннр рухын Ниг якламыйсы, и Аллам! Догалы таш мсхрг тшкн, Дугыз ышкынырга таш калган... Яки кавем юкка чыккан монда, Яки кавем... иман ташлаган! – Дияр иде... Юлыктым мин моа зебезд, читт тгел л! – Елгалары бтерелеп аккан Исн, тере татар иленд... бер кмк хуалыкны н «Хуа»сына шайтан кч биргн, – Зиратны ул кат-кат срдергн д Шунда... карабодай ччтергн!.. Юкса ан бит ркемд д бары Тик бер ген кнлек кблк... Кем чендер ул – мгелек сыман! – Иман, ахры, качты ялп. з гнаы чен а орулар Кайтмас булып качты хтердн... Сенлр шуа – йтерсе л Явыз ристан качты ктердн! ...Иман сатып, зина кылу бит бу Ходайны нкъ зе алдында Асыл мэминнрне оныклары Бген яшп яткан авылда...

Сйлшик, дисе…

Илдшем минем, сйлшик, дисе Илд гарасат уйнаган чакта... Нинди кннр бит кайтмаска кит! Нинди тннр бит китмск кайта! Килгн бу тннр китр, дисеме, Кн кайтыр кннр итр, дисеме? лмс-терелмс ил йрп ята – Калка да бата, бата да калка... Ни дип сйлшик, илдш, бу хакта?!

Гомерлек ырымнарым

Ничеклр тз комнары, Ничеклр тз яры? – Вакыт адымнары сыман Ыгымны агымнары... Чиге бар микн дньяда Шулкадр ыргылуны? Туктата алмастыр сине Кыямт хтта, Ыгым! Табан астыннан комнарны Умырып ала Ыгым... Кинн ир сине кчтн: – Й, тагын... тагын, ныгым! ...Крст, Ык, тагынлыгы! Талпынган тере суым син, Алкынган тере суым, Тн йокылары белмгн Гашыйклар сере – Ыгым... Гомерне адымнары бу Ыгымны агымнары, Ыгымны агымнары шул, Агымны ырымнары – Гомерлек ырымнарым!

Татирк

Тылыймчы ак тынлыгыны, Ак бсле тугай... Сискнеп куйды татирк – Тш кр бугай... Татиркк язлы тшлр Кергнме лл? – Яздан адашып былбылы Килгнме лл? Кунгандыр былбыл нкъ шушы Тиркне сайлап, зе белгн сю ырын Туйганчы сайрап. Йокыга чумган тиркне Сискндергндер – Татиркне аныдыр – ыр, ан – берднбер... Шулайдыр... Ак бсле тугай Тынлыгын уйды – Сискнде кинт татирк, Ак бсен койды. ...Гаеп мле ианны... Актан ак йокы... Хтта йолдызлы ккне д Сарыган сыкы...

аннарга тия шул…

Татар ыры... Бер юлдашны йткне иск кил: – Сезне ырларны тылавы Авыр бит... анга тия! Тугарылып алмыйсыз бер – Санаулы бит р кне! Сез, татарлар, ырлашмыйсыз – Елашасыз шикелле... ...Хаклысы, юлдаш! Кргн м Кн иткн гомеренд Уйлаган уйга и шул, ырлаган ырга и. Бетмс-ткнмс а-зарлар ырдан ырга кчкннр: «Сялеп ял ит торган Талларымны кискннр...» Ничек аман исн татар? Ничек калды? Бетмде? Атлаган саен бит аны Киселгн метлре! Хллр бтенлй башка шул: иелс горур халык, иче туйдан туктамас, Гомерлек чен алып Изр д сытар горурны, Гарьлнеп зе чен, Моарчы шушы горурга Тезлнгн тезе чен! ч алып туймас! Китр ч Гасырлардан гасырга, иелгнне сыкранулы мете кчр ырга. йе, анга тияр бу ыр, Искртеп торыр аман: «Тз! Хле ый! Кне килер, Синеке булыр заман!» ай бормалы, бормалы ла, Бормалы ырларыбыз анга тия: – Кн килчк! Кз ачып уйланыгыз! Кайларга барып сялеп, Кайларда хл алсын ул? Ничек кен аягр Горур килеш калсын ул? Атлаган саен, упкынга Эткннр д трткннр – Кз алдында намазлыгын Ертып ыштыр иткннр! Кпме балталар чабылып, Туралган тамырлары, Тамыр ярасыдай сызлап Сыкраган мо-ырлары... Шашар иде бтн халык Шулкадр тилмерг, р ыры шаит Миллтне Богаулы гомерен! иче безне алай да, Болай да иткн була! иелгнбез... иелгнне ырлары бтн була... Хер, мескен д иел, м иелгн мескенг ич т каныкмый иче м биеми стенд! Уйланыгыз! Кара язмыш Алып китмсен кире! ...Мен шунда инде, юлдаш, Сезг бик авыр тоелган Безне ырларны сере... Кнг юл ярган чишм кк, Тирннн кил алар... йе, Каннарга тия шул алар, аннарны кыя алар...

Ат тугарасы болын

Булган, бар м булачак гел Мгедй бек иллр... Аларны баш очында да Согы каен илфердр! з илене ни кылганын Алый, кр бу бнд – Кыямтсез булмый хтта Днья яулаган ил д! Гомер арбасына артык Тялмсен, тулмасын, Миннн кала дип ксерлек, Кычкырырлык булмасын. йтим тугаргач атымны, Йгн калгач кулымда: – Килеп иттем... Ат тугардым И-и согы болында... Мгърур иллр! Сезне атлар Кп иллрне таптады... Тугарасы кннр кил Ил таптаган атларны!

Очкындай чагым

Кзлдем учак очкынын, Крдем учак утларын... Очкыннар сыман, келем Очардай минутларым... емелдп ккне телгн Очкындай чагым, аным... Кайчан крербез Келд Очкыннар уйнаганын? ир аны тптн кузгала, Йолдызлар тш кктн... «Яратам» дигн сз Шушы Хркт тгел микн? ...А, гналар бар икн шул, Торсын алар стлеп... Юкса каян килсен безг Мондый ак фрештлек? ...Ярый ле ич гнасыз Ап-ак бер кел иде... Саваплы еллар югыйс Килсе тгел иде... Нилр дип хушлашыйм икн? Инде мин китеп барам – Ак гналы Ак юлымны Согача теп барам...

Шулай икн…

Узмас дип йрм гомерне... ил сыман уза икн! н бит – Хтта йолдызлар Картая, туза икн... Кут бир Саф мхббтне Ашкынып кткннрг – иллр гел уай булсыннар Юл двам иткннрг! Юкса бит Якты йолдыз да Срел, туза икн... Сеп яшгн гомерлр Нишлп тиз уза икн? ...лл ни булмас... Китрмен Галмг ялгыз гына, Суыныр, снер, югалыр Ялгыз бер йолдыз гына...

Иярде д китте

Актарды ил каен ябалдашын! Яшел шавы шушы каенны Иярде д китте та илен – ил зхмте аа кагылды. м туй итте днья килегенд Каен шавы белн та иле – Шул зхмтле туйны гайртеннн Шау ерм купты, билгеле... Бу ерм, Тре зе кушкач, верелде кинт адмг. Ак кгазьг иелде ул адм м релде кулы калмг... Калменнн тшкн хрефлрг Сыйды алы м шат гомерлр!.. ...н шулай пйда була тора Сер затлар – ле шагыйрьлр...

Шагыйрь дуска

метсезлек мге гамьсез Бушлыкларга ти икн, – Син тгел гомер итче, Бтн лл кем икн! ан асрау сине уята... Юк, бек эшлр тгел! ан атып яш гайртен Оныткан инде кел... Оныткан инде келе Биекк релгнне, Сйгне керфек какканда, Ме леп терелгнне... Оныткан инде Хыяллар Канатын каккан млне, Яа уй балкып киткнне Утыдай яшеннрне... Тшлре, ннре анны бйлр кч тула: «...Ялгыз башка кайда да бер – Та ата да кич була...» ...Югыйс уйлар уены Шигъран тыла икн, – мете ан рердй Чын сихер шунда икн! Уйларыны сал шигырьг! Хтерлп шп чакларын, Ашкынып ккк дрлсен Хыялны учаклары! згртсен сзлр асылын! Сзг яа кч тула: – Шагыйрь анга кайда да шп! – Та ата бит! Кич була! Уян, кел! Шундый чак бит! р мле бер шигырьлек – Сылу бер керфек какканга Ме леп терелерлек! Шигърият игн минутлар Мгелекк иш була – Билли, рбер хрефт Та ата да кич була! Яратулы р сулышка ан атып тора кел... Уян бек эшлр чен – ан асрар чен тгел!
Поделиться с друзьями: