Чтение онлайн

UNUA DIALOGO

«...Terano estas respektinda scienculo... Regule lin vizitas liaj genevoj, Pensuto kaj Dubinja... Jen kion ili hodiau ekscias pri...

LA MISTERA GRAVITO

Terano. Envenu, envenu! Mi vidas lau viaj brunozaj vizaghoj, ke vi ghuis sunplenajn feriojn! Mi ech suspektas, ke vi estis en montara regiono...

Dubinja. Prave, Ochjo! Vi sendube konjektas tion el la eleganta irmaniero de mia frachjo, chu?

Terano. Ha...?!

Pensuto. Afabla fratineta aludo al falo, kiun mi faris de sur krutajho... Postrestis kontuzita piedo, same kiel pli da respekto por la tera gravito!

Terano. Nu, Pensuto, konsolighu: vi ja skue interkonatighis kun unu el la plej misteraj kaj senindulgaj naturfortoj. La gravito superregas nian vivon ekde nia naskigho. Ekde pratempoj la homo sentas sin gluita al la tera surfaco, kiel musho al siropo. Chu mirige, ke li chiam jhaluze okulumas al chielo, birdoj kaj nuboj?... Jen kial en mitoj kaj legendoj tiel abundas rakontoj pri komun-homa revo: eskapi la gravitan tiranecon!

Dubinja. Poezia balzamo por dolora piedo...

Terano. La nuntempo, malpli poeziema sed des pli praktika, abrupte shanceligis tiun tiranecon - ni ja sukcesis venki la teran graviton kaj modeste, kvankam decide, eniri la Kosmon». [100, p. 13, 14].

STOJAN DJOUDJEFF

LA GENEZO DE LA POPOLKANTOJ

Popolkantoj estas produktoj de arto sinkretisma: che ili роеzio, muziko kaj danco kunestas sur komuna bazo - la ritmo. En la folkloro ne ekzistas versajhoj (poemoj) sen melodio, poezio sen muziko. Chiuj versajhoj estas kantataj, ofte ankau dancataj. La recitative plenumataj tekstoj estas ankati speco de kantoj. En ili la muziko de la melodio kaj muziko de la parolo estas ghemelaj. Pli prave, la muziko de la melodio kreskas, shprucas spontane el la naturaj sonoj de la paroloj.

Oni povas konsideri la muzikon kiel specon de tria signalsistemo, konstruita sur la fundamento de la dua signalsistemo (la lingvo) kaj konsistanta el signaloj de la parolaj signaloj, ligitaj al la t. n. kondichitaj refleksoj.

En tiu chi rilato la belga komponisto Andre Modeste Gretry tushis la kernon de la problemo, difinante la karakteron de la tonarto: «La musique ne copie point les objets, mais la parole qui les decrit» - aserto, kiun ni povas traduki pli-malpli libere: «La muziko ne pentras («kopias») la objektojn mem (kiel la lingvo, la vorto ilin pentras, rim. de la tradukinto), sed la parolojn, kiuj ilin priskribas».

Efektive, la muziko estas speco de lingvo - «lingvo de la korо» - kiu havas sian gramatikon kaj sintakson, sian morfologion, etimologion, semantikon kaj stilistikon. Kiom ajn malsimila al la ordinara lingvo, tiu chi «triasignala lingvo» estas intime ligita al la duasignala kaj en multaj rilatoj dependas de ghi [138, p. 95].

Stojan Djoudjeff (Ghughev) - d-ro de filozofio el la Universitato de Parizo, chefo de la katedro kaj ordinara profesoro pri muzikteorio che la Shtata Akademio de Muziko en Sofio.

L. L. ZAMENHOF

LA ESPERO

En la mondon venis nova sento,

tra la mondo iras forta voko;

per flugiloj de facila vento

nun de loko flugu ghi al loko.

Ne al gravo sangon soifanta

ghi la homan tiras familion;

al la mond' eterne militanta

ghi promesas sanktan harmonion.

Sub la sankta signo de l' espero

kolektighas pacaj batalantoj,

kaj rapide kreskas la afero

per laboro de la esperantoj.

Forte staras muroj de miljaroj

inter la popoloj dividitaj,

sed dissaltos la obstinaj baroj

per la sankta amo disbatitaj.

Sur neutrala lingva fundamento

komprenante unu la alian,

la popoloj faros en konsento

unu grandan rondon familian.

Nia diligenta kolegaro

en laboro раса ne lacighos,

ghis la bela songo de l' homaro

por eterna ben' efektivighos.

L. L. ZAMENHOF

LA VOJO

Tra densa mallumo briletas la celo,

al kiu kuraghe ni iras.

Simile al stelo en nokta chielo,

al ni la direkton ghi diras.

Kaj nin ne timigas la noktaj fantomoj,

nek batoj de l' sorto, nek mokoj de l' homoj,

char klara kaj rekta kaj tre difinita

ghi estas, la voj' elektita.

Nur rekte, kuraghe kaj ne flankighante

ni iru la vojon celitan!

Ech guto malgranda, konstante frapante,

traboras la monton granitan.

L' espero, l' obstino kaj la pacienco

jen estas la signoj, per kies potenco

ni pasho post pasho, post longa laboro,

atingos la celon en gloro.

Ni semas kaj semas, neniam lacighas,

pri l' tempoj estontaj pensante.

Cent semoj perdighas, mil semoj perdighas,

ni semas kaj semas konstante.

«Ho, chesu!» mokante la homoj admonas,

«Ne chesu, ne chesu!» en kor' al ni sonas:

«Obstine antauen! La nepoj vin benos,

se vi pacience eltenos».

Se longa sekeco au ventoj subitaj

velkantajn foliojn deshiras,

ni dankas la venton, kaj, repurigitaj,

ni forton pli freshan akiras.

Ne mortos jam nia bravega anaro,

ghin jam ne timigas la vento, nek staro,

obstine ghi pasas, provita, hardita,

al сеl' unu fojon signita!

Nur rekte, kuraghe kaj ne flankighante