Чтение онлайн

Maar toen heeft zich 't moederland met die zaak bemoeid. In de raadzalen der volksvertegenwoordiging is men daarover ontevreden geweest, en de toenmalige Landvoogd heeft bevelen moeten geven, dat men de uitbreiding der dusgenaamde europesche-marktprodukten voortaan niet weder zou voortzetten tot hongersnood toe… (Ale wtedy matka-ojczyzna zajela sie ta sprawa. W salach rady przedstawicielstwa ludowego wyrazono niezadowolenie z tego powodu i owczesny gubernator musial wydac rozkazy, aby nie kontynuowac ekspansji tak zwanych europejskich produktow rynkowych az do glodu; moederland – matka-ojczyzna, bemoeid – zajela sie, raadzalen der volksvertegenwoordiging – sale rady przedstawicielstwa ludowego, ontevreden geweest – wyrazono niezadowolenie, Landvoogd – gubernator, bevelen moeten geven – musial wydac rozkazy, uitbreiding der dusgenaamde europesche-marktprodukten – ekspansja tak zwanych europejskich produktow rynkowych, voorzetten tot hongersnood toe – kontynuowac az do glodu).

Ik ben daar bitter geworden. Wat zoudt ge denken van iemand die zulke zaken kon neerschryven zonder bitterheid? (Stalem sie przez to zgorzknialy. Co bys pomyslal o kims, kto moglby pisac o takich rzeczach bez goryczy?; bitter geworden – zgorzknialy, wat zoudt ge denken – co bys pomyslal, iemand die zulke zaken kon neerschryven – ktos, kto moglby pisac o takich rzeczach, zonder bitterheid – bez goryczy).

My blyft over te spreken van de laatste en voornaamste soort der inkomsten van inlandsche hoofden: het willekeurig beschikken over personen en eigendommen hunner onderhoorigen. (Pozostaje mi mowic o ostatnim i najwazniejszym rodzaju dochodow krajowych przywodcow: arbitralnym dysponowaniu osobami i majatkami ich poddanych; blyft over te spreken – pozostaje mi mowic, laatste en voornaamste soort der inkomsten – ostatni i najwazniejszy rodzaj dochodow, inlandsche hoofden – krajowi przywodcy, willekeurig beschikken over personen en eigendommen – arbitralne dysponowanie osobami i majatkami, hunner onderhoorigen – ich poddanych).

Volgens het algemeen begrip in byna geheel Azie, behoort de onderdaan met al wat hy bezit, aan den vorst. (Wedlug ogolnego pojecia w prawie calej Azji, poddany wraz ze wszystkim, co posiada, nalezy do wladcy; algemeen begrip – ogolne pojecie, byna geheel Azie – prawie cala Azja, onderdaan met al wat hy bezit – poddany wraz ze wszystkim, co posiada, aan den vorst – nalezy do wladcy). Dit is ook op Java het geval, en de afstammelingen of verwanten der vroegere vorsten maken gaarne gebruik van de onkunde der bevolking, die niet recht begrypt dat haar Tommongong of Adhipatti of Pangerang thans een bezoldigd ambtenaar is, die zyn eigen en hare rechten voor een bepaald inkomen verkocht heeft, en dat dus de schraal beloonde arbeid in koffituin of suikerveld, in de plaats getreden is van de belastingen die vroeger door de heeren des lands van de opgezetenen gevorderd werden. (Tak jest rowniez na Jawie, a potomkowie lub krewni dawnych wladcow chetnie korzystaja z niewiedzy ludnosci, ktora nie rozumie, ze jej Tommongong, Adhipatti lub Pangerang jest obecnie oplacanym urzednikiem, ktory sprzedal swoje i ich prawa za okreslony dochod, i ze slabo wynagradzana praca na plantacji kawy lub cukru zastapila podatki, ktore wczesniej byly pobierane przez panow ziemi od osadnikow; ook op Java het geval – tak jest rowniez na Jawie, afstammelingen of verwanten der vroegere vorsten – potomkowie lub krewni dawnych wladcow, gaarne gebruik van de onkunde der bevolking – chetnie korzystaja z niewiedzy ludnosci, niet recht begrypt – nie rozumie, Tommongong, Adhipatti of Pangerang – tytuly urzednikow, bezoldigd ambtenaar – oplacany urzednik, eigen en hare rechten – swoje i ich prawa, voor een bepaald inkomen verkocht heeft – sprzedal za okreslony dochod, schraal beloonde arbeid in koffituin of suikerveld – slabo wynagradzana praca na plantacji kawy lub cukru, belastingen – podatki, door de heeren des lands van de opgezetenen gevorderd werden – byly pobierane przez panow ziemi od osadnikow).

Niets is dus gewoner dan dat honderde huisgezinnen van verren afstand worden opgeroepen om zonder betaling velden te bewerken, die den Regent toebehooren. (Nic wiec dziwnego, ze setki gospodarstw domowych z odleglych miejsc sa wzywane do pracy na polach nalezacych do Regenta bez wynagrodzenia; Niets is dus gewoner – Nic wiec dziwnego, honderde huisgezinnen van verren afstand – setki gospodarstw domowych z odleglych miejsc, opgeroepen om zonder betaling velden te bewerken – wzywane do pracy na polach bez wynagrodzenia, die den Regent toebehooren – nalezacych do Regenta). Niets is gewoner dan het onbetaald verstrekken van levensmiddelen ten-behoeve der hofhouding van den Regent. (Nic dziwnego, ze zywnosc jest dostarczana za darmo na potrzeby dworu Regenta; onbetaald verstrekken van levensmiddelen – dostarczanie zywnosci za darmo, ten-behoeve der hofhouding van den Regent – na potrzeby dworu Regenta). En wanneer die Regent een gevallig oog mocht slaan op het paard, den buffel, de dochter, de vrouw, van den geringen man, zou men 't ongehoord vinden, als deze den onvoorwaardelyken afstand van het begeerd voorwerp weigerde. (A kiedy Regent rzuci przychylnym okiem na konia, bawola, corke, zone prostego czlowieka, uznano by to za nieslychane, gdyby ten odmowil bezwarunkowego odstapienia pozadanego przedmiotu; gevallig oog mocht slaan op – rzuci przychylnym okiem na, paard, buffel, dochter, vrouw – kon, bawol, corka, zona, geringen man – prosty czlowiek, onvoorwaardelyken afstand van het begeerd voorwerp – bezwarunkowe odstapienie pozadanego przedmiotu, weigerde – odmowil).

Er zyn Regenten, die van zoodanige willekeurige beschikkingen een matig gebruik maken, en niet meer van den geringen man vorderen, dan tot het ophouden van hun rang volstrekt noodig is. (Sa Regentowie, ktorzy korzystaja z takich arbitralnych decyzji w umiarkowany sposob i nie wymagaja od prostego czlowieka wiecej, niz jest to absolutnie konieczne do utrzymania ich rangi; Regenten – Regentowie, zoodanige willekeurige beschikkingen – takie arbitralne decyzje, matig gebruik maken – korzystaja w umiarkowany sposob, geringen man – prosty czlowiek, vorderen – wymagaja, ophouden van hun rang – utrzymanie ich rangi, volstrekt noodig – absolutnie konieczne). Anderen gaan iets verder, en geheel-en-al ontbreekt deze onwettigheid nergens. (Inni ida nieco dalej i ta nielegalnosc wystepuje wszedzie; Anderen gaan iets verder – Inni ida nieco dalej, geheel-en-al ontbreekt deze onwettigheid nergens – ta nielegalnosc wystepuje wszedzie). Het is dan ook moeielyk, ja onmogelyk, zoodanig misbruik geheel uitteroeien, daar het diep geworteld is in den aard der bevolking zelf die er onder lydt. (Dlatego trudno, a nawet niemozliwe, calkowicie wyeliminowac takie naduzycia, poniewaz sa one gleboko zakorzenione w naturze samej ludnosci, ktora na nie cierpi; moeielyk, ja onmogelyk – trudno, a nawet niemozliwe, zoodanig misbruik geheel uitteroeien – calkowicie wyeliminowac takie naduzycia, diep geworteld – gleboko zakorzenione, aard der bevolking zelf die er onder lydt – natura samej ludnosci, ktora na nie cierpi).

De Javaan is gul, vooral waar het te doen is om een bewys te geven van gehechtheid aan zyn Hoofd, aan den afstammeling van hen wien zyn vaderen gehoorzaamden. (Jawajczyk jest hojny, zwlaszcza gdy chodzi o okazanie przywiazania do swojego przywodcy, potomka tych, ktorym posluszni byli jego przodkowie; Javaan – Jawajczyk, gul – hojny, bewys te geven van gehechtheid – okazanie przywiazania, Hoofd – przywodca, afstammeling van hen wien zyn vaderen gehoorzaamden – potomka tych, ktorym posluszni byli jego przodkowie). Ja, hy zou meenen te-kort te doen aan den eerbied dien hy aan zyn erfelyken heer verschuldigd is, wanneer hy zonder geschenken diens kratoon betrad. (Tak, uwazalby, ze brak szacunku wobec swojego dziedzicznego pana bylby, gdyby wszedl do jego kratonu bez prezentow; meenen te-kort te doen aan den eerbied – uwazalby, ze brak szacunku, erfelyken heer verschuldigd is – jest winien swojemu dziedzicznemu panu, zonder geschenken diens kratoon betrad – wszedl do jego kratonu bez prezentow). Zulke geschenken zyn dan ook dikwyls van zoo weinig waarde, dat het afwyzen iets vernederends zou in zich sluiten, en vaak is alzoo deze gewoonte eerder te vergelyken met de hulde van een kind dat zyn liefde tot den vader tracht te uiten door 't aanbieden van een klein geschenk, dan optevatten als schatting aan dwingelandsche willekeur. (Takie prezenty sa czesto tak malo warte, ze odmowa ich przyjecia bylaby upokarzajaca, i dlatego ten zwyczaj jest bardziej porownywalny do holdu dziecka wyrazajacego milosc do ojca przez podarowanie malego prezentu, niz jako danine tyranii; zulke geschenken – takie prezenty, dikwyls van zoo weinig waarde – czesto tak malo warte, afwyzen iets vernederends – odmowa bylaby upokarzajaca, gewoonte eerder te vergelyken met de hulde van een kind – zwyczaj bardziej porownywalny do holdu dziecka, zyn liefde tot den vader tracht te uiten – wyrazajacego milosc do ojca, aanbieden van een klein geschenk – podarowanie malego prezentu, dan optevatten als schatting aan dwingelandsche willekeur – niz jako danine tyranii).

Maar… aldus wordt door een lief gebruik, de afschaffing van misbruik belemmerd. (Ale… w ten sposob przez mily zwyczaj, zniesienie naduzyc jest utrudnione; aldus wordt door een lief gebruik – w ten sposob przez mily zwyczaj, afschaffing van misbruik belemmerd – zniesienie naduzyc jest utrudnione).

Indien de aloen-aloen voor de woning van den Regent in verwilderden staat lag, zou de nabywonende bevolking hierover beschaamd wezen, en er ware veel gezags noodig om haar te beletten dat plein van onkruid te reinigen, en het te brengen in een staat die met den rang des Regents overeenstemt. (Gdyby aloen-aloen przed rezydencja Regenta bylo w zaniedbanym stanie, okoliczna ludnosc czulaby sie zawstydzona i potrzeba byloby duzo autorytetu, aby uniemozliwic jej oczyszczenie tego placu z chwastow i doprowadzenie go do stanu odpowiadajacego randze Regenta; aloen-aloen – plac przed rezydencja, woning van den Regent – rezydencja Regenta, verwilderden staat – zaniedbany stan, nabywonende bevolking – okoliczna ludnosc, beschaamd wezen – czulaby sie zawstydzona, veel gezags noodig – potrzeba duzo autorytetu, plein van onkruid te reinigen – oczyszczenie placu z chwastow, met den rang des Regents overeenstemt – odpowiadajacy randze Regenta). Hiervoor eenige betaling te geven, zou algemeen als een beleediging worden aangemerkt. (Zaplacenie za to zostaloby powszechnie uznane za obraze; eenige betaling te geven – zaplacenie za to, als een beleediging worden aangemerkt – uznane za obraze). Maar naast dien aloen-aloen, of elders, liggen Sawah's die op den ploeg wachten, of op een leiding die het water daarheen moet voeren, dikwyls van mylen ver… deze Sawah's behooren den Regent. (Ale obok tego aloen-aloen lub gdzie indziej, sa sawahy czekajace na plug lub na kanal nawadniajacy, czesto oddalony o mile… te sawahy naleza do Regenta; naast dien aloen-aloen – obok tego aloen-aloen, Sawah's die op den ploeg wachten – sawahy czekajace na plug, leiding die het water daarheen moet voeren – kanal nawadniajacy, mylen ver – oddalony o mile, Sawah's behooren den Regent – sawahy naleza do Regenta). Hy roept, om zyn velden te bewerken of te besproeien, de bevolking van gansche dorpen op, wier eigen Sawah's evenzeer behoefte hebben aan bearbeiding… ziedaar het misbruik. (Wzywa on ludnosc calych wiosek do pracy na swoich polach, ktore rowniez potrzebuja uprawy… oto naduzycie; roept om zyn velden te bewerken of te besproeien – wzywa do pracy na swoich polach, bevolking van gansche dorpen – ludnosc calych wiosek, Sawah's evenzeer behoefte hebben aan bearbeiding – sawahy rowniez potrzebuja uprawy, ziedaar het misbruik – oto naduzycie).

Dit is aan de Regeering bekend, en wie de staatsbladen leest, waarin de wetten, instruktien en handleidingen voor de ambtenaren bevat zyn, juicht de menschlievendheid toe, die by het ontwerpen daarvan schynt te hebben voorgezeten. (Jest to znane rzadowi, a kto czyta dzienniki urzedowe zawierajace prawa, instrukcje i przewodniki dla urzednikow, chwali humanitarnosc, ktora zdaje sie byc obecna przy ich tworzeniu; Regeering – rzad, bekend – znane, staatsbladen leest – czyta dzienniki urzedowe, wetten, instruktien en handleidingen voor de ambtenaren – prawa, instrukcje i przewodniki dla urzednikow, juicht de menschlievendheid toe – chwali humanitarnosc, ontwerpen daarvan schynt te hebben voorgezeten – zdaje sie byc obecna przy ich tworzeniu). Alom wordt den Europeaan, met gezag in de binnenlanden bekleed, als een zyner duurste verplichtingen op 't hart gedrukt, de bevolking te beschermen tegen haar eigen onderworpenheid en de hebzucht der Hoofden. (Wszedzie Europejczykom, obdarzonym wladza w interiorze, wpaja sie jako jedno z ich najdrozszych zobowiazan, aby chronili ludnosc przed jej wlasnym podporzadkowaniem i chciwoscia przywodcow; alom – wszedzie, den Europeaan – Europejczykom, met gezag in de binnenlanden bekleed – obdarzonym wladza w interiorze, zyner duurste verplichtingen – jedno z ich najdrozszych zobowiazan, op 't hart gedrukt – wpaja sie, bevolking te beschermen – chronili ludnosc, onderworpenheid en de hebzucht der Hoofden – podporzadkowanie i chciwosc przywodcow). En, als ware het niet genoeg, deze verplichting voorteschryven in 't algemeen, er wordt nog van de adsistent-residenten, by de aanvaarding van 't bestuur eener afdeeling, een afzonderlyke eed gevorderd, dat zy deze vaderlyke zorg voor de bevolking zullen beschouwen als een eersten plicht. (I, jakby tego bylo malo, to zobowiazanie jest ogolnie zapisane, od asystentow-rezydentow, przy przyjeciu zarzadzania departamentem, wymaga sie osobnej przysiegi, ze beda traktowac te ojcowska opieke nad ludnoscia jako swoj pierwszy obowiazek; als ware het niet genoeg – jakby tego bylo malo, deze verplichting voorteschryven in 't algemeen – to zobowiazanie jest ogolnie zapisane, adsistent-residenten – asystenci-rezydenci, aanvaarding van 't bestuur eener afdeeling – przyjecie zarzadzania departamentem, afzonderlyke eed gevorderd – wymaga sie osobnej przysiegi, vaderlyke zorg voor de bevolking – ojcowska opieka nad ludnoscia, eersten plicht – pierwszy obowiazek).

Dit is voorzeker een schoone roeping. (To z pewnoscia piekne powolanie; voorzeker – z pewnoscia, schoone roeping – piekne powolanie). Rechtvaardigheid voortestaan, den geringe te beschermen tegen den machtige, den zwakke te beschutten tegen de overmacht van den sterke, het ooilam van den arme terug te vorderen uit de stallen des vorstelyken roovers… zie, 't is om 't hart te doen gloeien van genot, by 't denkbeeld dat men geroepen is tot iets zoo schoons! (Stanie na strazy sprawiedliwosci, ochrona maluczkich przed poteznymi, ochrona slabych przed przemoca silnych, odzyskiwanie owieczki biedaka ze stajni ksiazecych rabusiow… zobacz, to sprawia, ze serce plonie z rozkoszy na mysl, ze zostalo sie wezwanym do czegos tak pieknego!; Rechtvaardigheid voortestaan – stanie na strazy sprawiedliwosci, den geringe te beschermen tegen den machtige – ochrona maluczkich przed poteznymi, den zwakke te beschutten tegen de overmacht van den sterke – ochrona slabych przed przemoca silnych, het ooilam van den arme terug te vorderen – odzyskiwanie owieczki biedaka, stallen des vorstelyken roovers – stajnie ksiazecych rabusiow, om 't hart te doen gloeien van genot – sprawia, ze serce plonie z rozkoszy, denkbeeld dat men geroepen is tot iets zoo schoons – mysl, ze zostalo sie wezwanym do czegos tak pieknego). En wie in de javasche binnenlanden soms ontevreden moge zyn met standplaats of belooning, hy sla het oog op den verheven plicht die op hem rust, op 't heerlyk genoegen dat de vervulling van zulk een plicht met zich brengt, en hy zal geen andere belooning begeeren. (A kto czasem moze byc niezadowolony ze swojego stanowiska lub wynagrodzenia w jawajskim interiorze, niech spojrzy na wzniosly obowiazek, ktory na nim spoczywa, na wspaniala przyjemnosc, jaka niesie ze soba wypelnianie takiego obowiazku, i nie bedzie pragnal zadnego innego wynagrodzenia; wie in de javasche binnenlanden – kto w jawajskim interiorze, ontevreden moge zyn met standplaats of belooning – moze byc niezadowolony ze swojego stanowiska lub wynagrodzenia, sla het oog op den verheven plicht – spojrzy na wzniosly obowiazek, heerlyk genoegen dat de vervulling van zulk een plicht met zich brengt – wspaniala przyjemnosc, jaka niesie ze soba wypelnianie takiego obowiazku, geen andere belooning begeeren – nie bedzie pragnal zadnego innego wynagrodzenia).

Maar… gemakkelyk is deze plicht niet. (Ale… ten obowiazek nie jest latwy; gemakkelyk – latwy, plicht – obowiazek, niet – nie). Vooreerst hebbe men juist te beoordeelen, waar het gebruik heeft opgehouden om voor misbruik plaats te maken? (Po pierwsze, trzeba dokladnie ocenic, gdzie zwyczaj ustapil miejsca naduzyciu; vooreerst – po pierwsze, juist te beoordeelen – dokladnie ocenic, gebruik heeft opgehouden – zwyczaj ustapil, misbruik plaats te maken – ustapic miejsca naduzyciu). En… waar het misbruik bestaat, waar inderdaad roof of willekeur gepleegd is, zyn veelal de slachtoffers zelf hieraan medeplichtig, hetzy uit te ver gedreven onderwerping, hetzy uit vrees, hetzy uit wantrouwen op den wil of de macht der persoon die hen beschermen moet. (I… tam, gdzie istnieje naduzycie, gdzie faktycznie dokonano kradziezy lub arbitralnej decyzji, czesto sami ofiary sa wspolwinne, czy to z nadmiernego podporzadkowania, czy to ze strachu, czy to z braku zaufania do woli lub wladzy osoby, ktora powinna je chronic; misbruik bestaat – istnieje naduzycie, roof of willekeur gepleegd – dokonano kradziezy lub arbitralnej decyzji, slachtoffers zelf hieraan medeplichtig – sami ofiary sa wspolwinne, te ver gedreven onderwerping – nadmierne podporzadkowanie, vrees – strach, wantrouwen op den wil of de macht – brak zaufania do woli lub wladzy, beschermen moet – powinna chronic). Ieder weet dat de europesche beambte elk oogenblik kan geroepen worden tot een andere betrekking, en dat de Regent, de machtige Regent, daar blyft. (Kazdy wie, ze europejski urzednik w kazdej chwili moze zostac wezwany do innej funkcji, a Regent, potezny Regent, tam pozostaje; Ieder weet – kazdy wie, europesche beambte – europejski urzednik, elk oogenblik kan geroepen worden – w kazdej chwili moze zostac wezwany, tot een andere betrekking – do innej funkcji, Regent, de machtige Regent – Regent, potezny Regent, blyft – pozostaje). Voorts zyn er zoo veel manieren om zich het eigendom van een arm onnoozel mensch toeteeigenen! (Ponadto, jest tak wiele sposobow, aby przywlaszczyc sobie wlasnosc biednego, prostego czlowieka!; voorts – ponadto, zoo veel manieren – tak wiele sposobow, eigendom van een arm onnoozel mensch – wlasnosc biednego, prostego czlowieka, toeteeigenen – przywlaszczyc). Als een mantrie hem zegt dat de Regent zyn paard begeert, met dit gevolg dat het begeerde dier weldra plaats heeft gekregen in de stallen van den Regent, bewyst zulks nog volstrekt niet dat deze niet van voornemen was – o, zeker! – daarvoor een hoogen prys te betalen… te-eeniger-tyd. (Jesli mantri mowi mu, ze Regent pragnie jego konia, w wyniku czego pozadane zwierze wkrotce znalazlo sie w stajniach Regenta, to jeszcze wcale nie dowodzi, ze nie mial zamiaru – o, na pewno! – zaplacic za to wysokiej ceny… w odpowiednim czasie; mantrie – mantri, Regent zyn paard begeert – Regent pragnie jego konia, begeerde dier weldra plaats heeft gekregen – pozadane zwierze wkrotce znalazlo sie, stallen van den Regent – stajnie Regenta, bewyst zulks nog volstrekt niet – to jeszcze wcale nie dowodzi, van voornemen was – mial zamiar, hoogen prys te betalen – zaplacic wysoka cene, te-eeniger-tyd – w odpowiednim czasie). Als honderden arbeiden op de velden van een Hoofd, zonder daarvoor betaling te ontvangen, volgt hieruit geenszins dat hy dit liet geschieden ten zynen behoeve. (Jesli setki ludzi pracuja na polach Przywodcy bez otrzymania za to wynagrodzenia, wcale nie wynika z tego, ze pozwolil na to dla wlasnej korzysci; honderden arbeiden op de velden van een Hoofd – setki ludzi pracuja na polach Przywodcy, zonder daarvoor betaling te ontvangen – bez otrzymania za to wynagrodzenia, geenszins dat hy dit liet geschieden – wcale nie wynika, ten zynen behoeve – dla wlasnej korzysci). Had niet zyn bedoeling kunnen zyn, hun den oogst overtelaten uit de menschlievende berekening dat zyn grond beter gelegen was, vruchtbaarder dan de hunne, en dus hun arbeid milder beloonen zou? (Czy nie moglby miec na celu pozostawienie im zbiorow z humanitarnego wyrachowania, ze jego ziemia byla lepiej polozona, bardziej urodzajna niz ich, a zatem ich praca bylaby lepiej wynagrodzona?; bedoeling kunnen zyn – moglby miec na celu, oogst overtelaten uit de menschlievende berekening – pozostawienie zbiorow z humanitarnego wyrachowania, grond beter gelegen was – ziemia byla lepiej polozona, vruchtbaarder dan de hunne – bardziej urodzajna niz ich, arbeid milder beloonen zou – praca bylaby lepiej wynagrodzona).

Bovendien, vanwaar haalt de europesche beambte de getuigen die den moed hebben een verklaring te doen tegen hun heer, den gevreesden Regent? (Ponadto, skad europejski urzednik wezmie swiadkow, ktorzy beda mieli odwage zlozyc zeznania przeciwko swojemu panu, budzacemu strach Regentowi?; bovendien – ponadto, vanwaar haalt de europesche beambte de getuigen – skad europejski urzednik wezmie swiadkow, den moed hebben een verklaring te doen – beda mieli odwage zlozyc zeznania, tegen hun heer – przeciwko swojemu panu, den gevreesden Regent – budzacemu strach Regentowi). En, waagde hy een beschuldiging, zonder die te kunnen bewyzen, waar blyft dan de verhouding van ouder broeder, die in zulk geval zyn jongeren broeder zonder grond zou hebben gekrenkt in zyn eer? (A jesli odwazylby sie postawic oskarzenie, nie mogac go udowodnic, gdzie wtedy jest relacja starszego brata, ktory w takim przypadku bezpodstawnie naruszylby honor swojego mlodszego brata?; waagde hy een beschuldiging – odwazylby sie postawic oskarzenie, zonder die te kunnen bewyzen – nie mogac go udowodnic, verhouding van ouder broeder – relacja starszego brata, zonder grond zou hebben gekrenkt in zyn eer – bezpodstawnie naruszylby honor). Waar blyft de gunst van de Regeering, die hem brood geeft voor dienst, maar hem dat brood opzegt, hem ontslaan zou als onbekwaam, wanneer hy een zoo hooggeplaatst persoon als een Tommongong, Adhipatti of Pangerang had verdacht of aangeklaagd met ligtvaardigheid? (Gdzie jest wtedy przychylnosc rzadu, ktory daje mu chleb za sluzbe, ale ten chleb mu odbiera, zwolnilby go jako niekompetentnego, gdyby bezpodstawnie podejrzewal lub oskarzal tak wysoko postawiona osobe jak Tommongong, Adhipatti lub Pangerang?; gunst van de Regeering – przychylnosc rzadu, brood geeft voor dienst – daje chleb za sluzbe, brood opzegt – odbiera chleb, ontslaan zou als onbekwaam – zwolnilby jako niekompetentnego, zoo hooggeplaatst persoon als een Tommongong, Adhipatti of Pangerang – tak wysoko postawiona osoba jak Tommongong, Adhipatti lub Pangerang, verdacht of aangeklaagd met ligtvaardigheid – bezpodstawnie podejrzewal lub oskarzal).