Польские сказки
Шрифт:
Robaki czolgaly sie po miekkiej i zielonej darni, wolaly wiec na miejscu pozosta'c niz wspina'c sie na kij suchy i twardy; kmiotek popatrzyl, zawr'ocil sie i przybywszy do kur, klania sie i m'owi:
– Kury, id'zcie robaki klu'c, robaki nie chca kija toczy'c, kij nie chce wolu bi'c, w'ol nie chce wody pi'c, woda nie chce ognia zalewa'c, ogie'n nie chce my'sliwych pali'c, my'sliwi nie chca ps'ow strzela'c, psy nie chca wilka kasa'c, wilk nie chce kozy dusi'c, koza nie chce lozy gry'z'c, loza nie chce kota siec, kot nie chce szczur'ow lapa'c, szczury nie chca soczewicy je's'c, soczewica nie chce do worka le'z'c.
Kury grzebaly sie na wlasnym 'smietnisku (куры рылись на /своей/ собственной мусорной куче; grzeba'c sie – рыться, копаться; 'smietnisko – мусорная куча; 'smiecie – мусор), gdzie ziarnka pszenicy i smaczne okruchy znajdowaly (где находили зёрнышка пшеницы и вкусные крошки), nie chcialy sie wiec do darni po robaki trudzi'c (поэтому они не хотели к дёрну за червями трудиться = идти; trudzi'c sie – трудиться), a kmiotek zniecierpliwiony (а мужичок, раздражённый), plunal zagniewany (плюнул, рассердившись: «рассерженный»; zagniewa'c sie – рассердиться), ruszyl prosto do orla (отправился прямо к орлу; orzel – орёл), przybyl, poklonil sie i rzecze (прибыл, поклонился и молвит):
Kury grzebaly sie na wlasnym 'smietnisku, gdzie ziarnka pszenicy i smaczne okruchy znajdowaly, nie chcialy sie wiec do darni po robaki trudzi'c, a kmiotek zniecierpliwiony, plunal zagniewany, ruszyl prosto do orla, przybyl, poklonil sie i rzecze:
– Orle, id'z kury drze'c (орёл, иди кур драть), kury nie chca robak'ow klu'c (куры не хотят червей клевать), robaki nie chca kija toczy'c (черви не хотят палку точить), kij nie chce wolu bi'c (палка не хочет вола бить), w'ol nie chce wody pi'c (вол не хочет воду пить), woda nie chce ognia zalewa'c (вода не хочет огонь заливать), ogie'n nie chce my'sliwych pali'c (огонь не хочет охотников жечь), my'sliwi nie chca ps'ow strzela'c (охотники не хотят собак стрелять), psy nie chca wilka kasa'c (собаки не хотят волка кусать), wilk nie chce kozy dusi'c (волк не хочет козу душить), koza nie chce lozy gry'z'c (коза не хочет лозу грызть), loza nie chce kota siec (лоза не хочет кота сечь), kot nie chce szczur'ow lapa'c (кот не хочет крыс ловить), szczury nie chca soczewicy je's'c (крысы не хотят чечевицу есть), soczewica nie chce do worka le'z'c (чечевица не хочет в мешок лезть).
– Orle, id'z kury drze'c, kury nie chca robak'ow klu'c, robaki nie chca kija toczy'c, kij nie chce wolu bi'c, w'ol nie chce wody pi'c, woda nie chce ognia zalewa'c, ogie'n nie chce my'sliwych pali'c, my'sliwi nie chca ps'ow strzela'c, psy nie chca wilka kasa'c, wilk nie chce kozy dusi'c, koza nie chce lozy gry'z'c, loza nie chce kota siec, kot nie chce szczur'ow lapa'c, szczury nie chca soczewicy je's'c, soczewica nie chce do worka le'z'c.
Orzel, nastawiwszy szpony (орёл, выставив когти), jak rzuci sie do kur (как бросится к курам), kury do robak'ow (куры – к червям), robaki do kija (черви – к палке), kij do wolu (палка – к волу), w'ol do wody (вол – к воде), woda do ognia (вода – к огню), ogie'n do my'sliwych (огонь – к охотникам), my'sliwi do ps'ow (охотники – к собакам), psy do wilka (собаки – к волку), wilk do kozy (волк – к козе), koza do lozy (коза – к лозе), loza do kota (лоза – к коту), kot do szczur'ow (кот – к крысам), szczury do soczewicy (крысы – к чечевице), a soczewica (а чечевица) – szust do worka (прыг в мешок; szusta'c – уст. скакать, прыгать) i worek sie zawiazal (и мешок завязался).
Orzel, nastawiwszy szpony, jak rzuci sie do kur, kury do robak'ow, robaki do kija, kij do wolu, w'ol do wody, woda do ognia, ogie'n do my'sliwych, my'sliwi do ps'ow, psy do wilka, wilk do kozy, koza do lozy, loza do kota, kot do szczur'ow, szczury do soczewicy, a soczewica – szust do worka i worek sie zawiazal.
11. O czarowniku i jego uczniu
(О колдуне и его ученике)
Byl sobie szewc ubogi (был = жил себе бедный сапожник), pijak zawolany (пьяница заправский; zawolany – призванный; прирождённый, заправский), i mial poczciwa zone (и была у него славная жена: «и имел славную жену»; mie'c – иметь), syna jedynaka i kilka c'orek (единственный сын и несколько дочерей; jedynak – единственный сын).
Syn mial juz lat kilkana'scie (сыну было уже более десяти лет = сын был уже взрослый; ile masz lat? – сколько тебе лет?; kilkana'scie – более десяти /в пределах второго десятка/), a wiec troskliwa matka ubrala go (следовательно = поэтому заботливая мать одела его; wiec – итак, стало быть, следовательно; troska – забота), jak mogla (как могла), gl'owke gladko uczesala (головку гладко причесала), czule go ucalowala (нежно его поцеловала), w ko'sciele naboznie sie z nim pomodlila i w daleka go droge poprowadzila (в церкви набожно с ним помолилась и повела его в далёкую дорогу; ko'sci'ol – церковь, храм; костёл), do stolecznego miast (в столичный город), by go do jakiego majstra na termin odda'c i poczciwego jakiego rzemiosla nauczy'c (чтобы его к какому-нибудь мастеру отдать в ученики и какому-нибудь славному ремеслу научить; jaki – какой; разг. какой-нибудь; termin – ученичество /у мастера/, odda'c do terminu – отдать в ученики; nauczy'c czego's – научить чему-л.).
Byl sobie szewc ubogi, pijak zawolany, i mial poczciwa zone, syna jedynaka i kilka c'orek.
Syn mial juz lat kilkana'scie, a wiec troskliwa matka ubrala go, jak mogla, gl'owke gladko uczesala, czule go ucalowala, w ko'sciele naboznie sie z nim pomodlila i w daleka go droge poprowadzila, do stolecznego miasta, by go do jakiego majstra na termin odda'c i poczciwego jakiego rzemiosla nauczy'c.
Gdy juz byli w polowie drogi (когда они уже были на полпути; polowa – половина; droga – дорога, путь; w polowie drogi – на полпути), napotkal ich jaki's szlachcic w czarnej kapocie (встретил их какой-то шляхтич в чёрном кафтане; szlachcic – шляхтич; дворянин, kapota – балахон; кафтан), upodobal chlopca i namawial go do siebie na nauke (полюбил парня и уговаривал его /пойти/ к себе учиться; do – к; nauka – обучение, учение, учёба; odda'c na nauke – отдать в школу/учиться); ale ze staruszke zwyklym chrze'scija'nskim pozdrowieniem nie powital i co's mu 'zle z oczu patrzylo (но, так как он старушку обычным христианским приветствием не приветствовал, и по глазам было видно, что он замышляет плохое: «что-то плохое ему из глаз смотрело»; patrze'c – смотреть; zle patrzy mu z oczu – сразу/по глазам видно, что он плохое замышляет), a bardziej jeszcze (а ещё больше /оттого/), ze rzemiosla swego wymieni'c nie chcial (что ремесла своего назвать не хотел) – staruszka swego syna powierzy'c mu nie chciala i wreszcie tak go ofuknela (старушка своего сына доверить ему не хотела и в конце концов так на него прикрикнула; wreszcie – наконец, в конце концов; ofukna'c kogo's – прикрикнуть на кого-л.), ze sie odczepil i w tyle pozostal (что он /от них/ отцепился и отстал; tyl – зад; pozosta'c – остаться; pozosta'c w tyle – остаться позади; отстать).
Gdy juz byli w polowie drogi, napotkal ich jaki's szlachcic w czarnej kapocie, upodobal chlopca i namawial go do siebie na nauke; ale ze staruszke zwyklym chrze'scija'nskim pozdrowieniem nie powital i co's mu 'zle z oczu patrzylo, a bardziej jeszcze, ze rzemiosla swego wymieni'c nie chcial – staruszka swego syna powierzy'c mu nie chciala i wreszcie tak go ofuknela, ze sie odczepil i w tyle pozostal.
Ida wiec sami a ida i kiedy juz kilka mil uszli (идут, стало быть, одни а = и идут и, когда уже несколько миль прошли; uj's'c – пройти), ujrzeli sie w'sr'od wielkiej pustyni (увидели себя среди большой пустыни), przez kt'ora caly dzie'n idac (через которую идя целый день), nigdzie ani wioski ani lichej karczmy (нигде ни деревни, ни убогого трактира; lichy – бедный, убогий), ani nawet zywej duszy nie napotkali (ни даже живой души не встретили), a upal tak byl wielki (а зной был такой большой = сильный), ze z pragnienia (что от жажды; z – от /об эмоц. сост./), goraca i glodu podr'ozni calkiem ustali i na wielkim go'sci'ncu piaszczystym usiedli odpocza'c (жары и голода путники совершенно остановились и на большой песчаной дороге сели отдохнуть; goraco – жара; usta'c – прекратить, остановиться; go'sciniec – большак, дорога), i placza oboje (и плачут оба; plaka'c).
Ida wiec sami a ida i kiedy juz kilka mil uszli, ujrzeli sie w'sr'od wielkiej pustyni, przez kt'ora caly dzie'n idac, nigdzie ani wioski ani lichej karczmy, ani nawet zywej duszy nie napotkali, a upal tak byl wielki, ze z pragnienia, goraca i glodu podr'ozni calkiem ustali i na wielkim go'sci'ncu piaszczystym usiedli odpocza'c, i placza oboje.
Wtem na r'ownej i pustej drodze (вдруг на ровной и пустой дороге; droga), tuz przy szewcowej i jej synie zjawia sie nagle kamie'n ogromny (сразу же рядом с женой сапожника и её сыном появляется огромный камень; tuz – сразу же; przy – рядом; szewcowa – жена сапожника; szewc – сапожник), a na tym kamieniu stoi na p'olmisku goraca piecze'n wolowa (а на этом камне стоит = находится на миске горячее говяжье жаркое), obok lezy bulka bialego chleba i stoi dzban z pieniacym sie piwem (рядом лежит булка белого хлеба и стоит кувшин с пенящимся пивом).
Podr'ozni skwapliwie do kamienia przyskoczyli (путники поспешно подбежали к камню; przyskoczy'c do kogo's, czego's – подскочить, подбежать к кому-л., к чему-л.), ale gdy reka do jadla siegneli (но, когда рукой = руками к еде потянулись; siegna'c po co's – потянуться к чему-л.), wszystko zniklo i pr'ozny tylko kamie'n pozostal (всё исчезло, и только пустой камень остался; znikna'c – исчезнуть); gdy za's odeszli (а когда отошли; odej's'c), znowu kamie'n jak pierwej byl zastawiony (снова камень как прежде был накрыт)!..
Wtem na r'ownej i pustej drodze, tuz przy szewcowej i jej sy-nie zjawia sie nagle kamie'n ogromny, a na tym kamieniu stoi na p'olmisku goraca piecze'n wolowa, obok lezy bulka bialego chleba i stoi dzban z pieniacym sie piwem.
Podr'ozni skwapliwie do kamienia przyskoczyli, ale gdy reka do jadla siegneli, wszystko zniklo i pr'ozny tylko kamie'n pozostal; gdy za's odeszli, znowu kamie'n jak pierwej byl zastawiony!..
Kiedy tak kilka razy na pr'ozno kusili sie o posilek (когда они так несколько раз тщетно пытались съесть еду; kusi'c sie o co's – пытаться/стремиться сделать/достичь что-л.; posilek – еда /приём пищи/), kt'ory to sie zjawial (которая то появлялась), to znikal na kamieniu (то исчезала на камне) – bystrego pojecia chlopiec szewcowej domy'slil sie (сообразительный парень жены сапожника догадался: «сообразительного представления парень…»; bystry – живой; проницательный, сообразительный; pojecie – понимание, представление), co to znaczy (что это значит), odlamal wiec kawal podr'oznego kija (отломал он поэтому кусок дорожного посоха; podr'ozny – дорожный; kij – палка; трость; посох), kt'ory byl osinowy (который был осиновый), zastrugal jak kolek (обстругал как колышек), zblizyl sie do kamienia i w miejscu (приблизился к камню и в месте), gdzie cie'n jego padal (где тень его падала; cie'n – м. тень), wbil go do ziemi (вбил его в землю).