Чтение онлайн

– Дык можа ўгаворыце каго?
– зноў падаў голас Гур'янчык.

Але я iзноў не паспела адказаць яму. У акенца прасунуўся канверт, i чалавек, якi трымаў яго, хутка загаварыў:

– Даражэнькая, адну марачку. Простую. Будзьце ласкавы!

Не паспела я даць марку, як яна ў адзiн момант аказалася прылепленай да канверта. I тут здарылася нечаканае.

– Прабачце...
– пачуўся разгублены голас.
– Каб на яго лiха! Грошы ў старым касцюме засталiся... Ну, што ты скажаш - нi капейкi!

У акно разгублена, то бялеючы, то чырванеючы, глядзеў малады чалавек, з выгляду студэнт. На iм быў новенькi каверкотавы касцюм з ледзь прыкметнай блакiтнай палоскай i шэры капялюш. I яшчэ мне запомнiўся яго ярка-чырвоны гальштук, завязаны на вялiкi вузел.

– Што ж цяпер?..
– збянтэжана прамовiў малады чалавек, круцячы ў руках канверт.
– Прамок, разумееце, ранiцой, забег пераапрануцца, i вось - на табе...

– А вы не палохайцеся, - адказала я чамусьцi словамi Аўдоццi Паўлаўны.

– Не, праўда, што ж рабiць?
– Ён разгублена зiрнуў на мяне, потым на Гур'янчыка, на Аўдоццю Паўлаўну.

– А нiчога!
– сказала я.
– Прынясеце пры выпадку, другiм разам.

Малады чалавек неяк няўмела, адчуваючы няёмкасць, стаў дзякаваць, ён некалькi разоў паўтарыў, што вядома ж, абавязкова прынясе грошы, прынясе сёння ж. Я заўважыла, што калi ён выходзiў з залы, то павярнуўся i яшчэ раз паглядзеў на мяне...

– Чакайце, прынясе!
– сярдзiтым голасам сказаў Гур'янчык, махнуў рукой i пайшоў. Аўдоцця Паўлаўна таксама некуды адышла, i я засталася за сваiм сталом адна.

Насупроць мяне за гэткiм жа сталом, як i мой, сядзiць немаладая жанчына ў цёмна-сiняй кофтачцы. Гэта - Зiнаiда Нiлаўна, мяне пазнаёмiлi ўжо з ёю. Яна прымае заказныя пiсьмы. Зiнаiда Нiлаўна сядзiць спiною да мяне, i я амаль не бачу яе твару. У яе вясёлы характар, яна ўвесь час размаўляе са сваiмi клiентамi. А чарга да яе акна вялiкая. Я заўважыла, што некаторым даводзiцца стаяць у ёй па два разы. Вось падышоў рослы шыракаплечы хлопец з нейкай здаволенай, нават нiбы радаснай усмешкай на твары. Ён працягнуў вялiкi, жоўтага колеру канверт. Зiнаiда Нiлаўна кiнула яго на вагi, паглядзела ў кнiгу расцэнак за перасылку карэспандэнцыi i аддала канверт назад:

– Два рублi сорак капеек... Наступны!

Хлопец здзiўлена паглядзеў на Зiнаiду Нiлаўну, вiдаць, не разумеючы, чаму яму вернута пiсьмо.

– Маркi побач, - з лагоднай усмешкай растлумачыла Зiнаiда Нiлаўна.
– У сёмым акне. Наступны! У вас заказное? Авiя? Тады яшчэ на рубель вазьмiце марак. Наступны!

Цяпер я не бачыла твару хлопца, але чула, як ён, хоць i па-ранейшаму весела, але ўжо з ноткай прыкрасцi ў голасе прамовiў:

– Скажыце дзякуй вашаму богу, грамадзяначка, за тое, што ў мяне сёння дзень такi... А то накатаў бы я на вас скаргу, як пiць даць!

– За што?..
– здзiвiлася Зiнаiда Нiлаўна i нават пацямнела з твару.

– Хiба вы самi не можаце даць маркi або нават i наклеiць iх? Ганяеце людзей ад аднаго акна да другога.

– Не магу, бо не паложана. У мяне i марак нават няма. Я толькi прымаю пiсьмы. I не чапiцеся да мяне ненаведама праз што!

– Ну i парадачкi! От напiсаць бы на вас у газету!

Хлопец падышоў да майго акна.

– Фiзкульт-прывет, даражэнькая! А можа i вы мяне куды яшчэ пашляце?

Ды я ўжо загадзя падрыхтавала яму марак на два рублi i сорак капеек i цяпер працягнула iх у акенца. Хлопец заплацiў грошы, прыклеiў маркi i яшчэ раз сказаў:

– Фiзкульт-прывет!

I памахаў левай рукой.

"Спартсмен, напэўна", - падумалася мне.

У хлопца на правай руцэ былi забiнтаваны вялiкi i ўказальны пальцы, i ён усё рабiў левай рукой. Я ўзяла ягоны канверт i перадала Зiнаiдзе Нiлаўне. Мiжвольна зiрнула на адрас. Пiсьмо пасылалася ў Маскву, у выдавецтва. "А можа пiсьменнiк?
– мiльганула новая думка.
– Паэт, га?"

Хлопец адышоўся, але раптам зноў вярнуўся да майго акна.

– Ледзь не забыўся... Бланк можна, даражэнькая? Для тэлеграмы.
– Ён азiрнуўся наўкола i, як мне здалося, узрадаваўся, што каля акна нiкога няма. Вiнавата ўсмiхаючыся, ён амаль шэптам сказаў: - Рука вось... паранiў учора. Чамадан рамантаваў. Можа напiшаце, га? Тут усё пра ўсё некалькi слоў. Га?

– Дыктуйце.

I я падрыхтавалася пiсаць.

– Значыць, так, - спяшаючыся, загаварыў ён.
– Пiшыце. Орша, Дэпоўская, сто дваццаць тры, Чупраковай Анастасii Гаўрылаўне. Напiсалi? Цяпер тэкст. Выязджаю новую будоўлю, падрабязнасцi пiсьмом. Ёсць?.. Ну i яшчэ: цалую, твой Анфiл. Усё!

На слове "цалую" я пасадзiла кляксу, i тэлеграму прыйшлося перапiсваць.

– Эх, задаў я вам работы, - сумеўся Анфiл.
– Але ж ведаеце - мацi. Яна ж непакоiцца.

На гэты раз слова "цалую" напiсалася асаблiва выразна.

– Ну i дзянёчак жа ў мяне сёння - адзiн раз у жыццi такi бывае! На вялiкую будоўлю ўзялi! Экскаватаршчык я, - ахвотна расказваў Анфiл.
– На шагаючы разлiчваю трапiць.

– А я думала - вы спартсмен.

– Спартсмен? Што вы! Балельшчык - гэта праўда. Адзiн - нуль у маю карысць!

I ён пайшоў да выхаду лёгкай роўнай хадою, энергiчна махаючы левай рукою.

Я чамусьцi ўздыхнула...

Перад самым заканчэннем майго першага працоўнага дня зноў прыйшоў Гур'янчык.

– Куды ж гэта варта, таварыш Гур'янчык!
– накiнулася я на яго.
– Што ж гэта такое! Людзi павiнны стаяць там, потым iсцi сюды, стаяць тут, пасля iзноў вяртацца назад, iзноў стаяць. Куды гэта варта?!

Гур'янчык доўга не мог зразумець, што я хачу сказаць. Злуючыся на яго за някемлiвасць, я растлумачыла, што трэба было б зрабiць неяк так, каб людзям не прыходзiлася стаяць па тры разы ў чарзе з-за аднаго пiсьма.

– Добра, падумаем.
– Ён паглядзеў на гадзiннiк, асцярожна запытаў: Гэты... студэнт не прыходзiў?

– Не...

– Чакайце, прыйдзе, а як жа!
– У голасе Гур'янчыка гучала iронiя. Ён патаптаўся крыху на месцы, адышоў, потым зноў падышоў да майго стала.
– Вы вось што... Пакладзiце ў касу.
– I, кiнуўшы мне на стол дзве саракоўкi, Гур'янчык кароткiмi сваiмi крокамi выбег за дзверы. Не паспелi дзверы зачынiцца за iм, як я пачула ў акенцы знаёмы голас:

– Ледзь не спазнiўся! Вось... Дзякую вам...

На мой стол побач з манетамi Гур'янчыка ляглi яшчэ дзве.

А потым у акенцы нешта зашамацела, i я ўбачыла букет пахучых руж.

– Ад маёй брыгады!
– данеслася з-за кветак. Букет завяз у акне, i таму я нiкога не бачыла.
– Ад брыгады токараў завода iмя Кiрава. Пiсямко, прызнаюся, было калектыўнае. Маскоўскiм токарам, абмен вопытам.

– Што ж вы, токары-пекары, у рабочы час па кветкавых магазiнах расхаджваеце?
– якраз падышоўшы да мяне, сказала Аўдоцця Паўлаўна.