Чтение онлайн

– Чыныгы атыыз ким?

– Жакыпбек.

– Мен Жаныбек болсо керек деп ойлогомун.

– Эмнеге?

– Билбейм, негизи Жакин деп кыздарды айтышат го?

– Балким, мени атамдар ошентишет.

– Кайсыл окууда окуйсуз?

– Тарыхчы болот го.

– Жакшы экен.

– Сенин окугу келбедиби?

– Менин шартым болбой калды, бирок эми деле убакыт бар деп ойлойм.

– Албетте.

– Жакшы эс алыыз, мен жумушумду жасайын, – деп Кумарб жылмая туруп кетти.

Жакин да аны жылмая карап калды. Кн кечке жумуш менен алышып, жаы гана бтп калганда мрбек жумуштан келип калды. Жанын койоорго жер таппай, жан дйнсн эзген санаадан жабыркап, йг келсе Кумарб менен Жакин дасторкондо чай ичип отурган экен. Кабак бркй отуруп калды, Кумарб ага чай сунду.

– Кел, мрбек, иш кандай? – деди Жакин.

– Жакшы.

– Эмнеге кабагы брк? – Кумарб сурап койду.

– Жайынча эле, – деп чыныны кармап, жооп берди мрбек.

– Ишиде бирдеме болдубу?

– Жо-ок, змдн клм жок.

– Сйгн кызы менен таарынышып калган жоксубу? – деди Жакин кл карап.

– Сйгн кызга сйм деп айтуу оор болуп жатпайбы?

– Эмне, мококсубу?

– Андай эмес, бирок ммкн да эмес.

– Кандайча?

– Ошондойчо, аны ата-энеси кйг бергени жатат!

– Эмнеге? – Кумарб аны жалт карады. – Эбак эле атамдарга айтпайт беле?

– Эмне деп айтам? – мрбек ага кыжырлуу жылмайды.

– Сйгн кызым бар деп, атам сага айтты эле го?

– Болбойт, болбойт, такыр болбойт! – деп тура калган мрбек ичип аткан чайын таштап, эшикти кздй чыгып кетти.

Жакин менен Кумарб бири-бирин карап отуруп калышты.

– Жинди, атам алда качан эле йлн деп жргн, ошондо эле айтса болмок экен.

– Айталбаса керек да.

– Эмнеге айталбайт, атамдар муну тырмактайынан багып келе жатат, Узактан кем кршпйт, кызынын ата-энеси менен атамдар сйлшт эле го.

– Тартынса керек, аа-а, баса, ал з ини эмеспи?

– Мен чыгайынчы, – деп Кумарб дагы тура жнд, ал сыртка чыкканда мрбек дарбазанын жанындагы жзмдн тбнд турган. Жакиндин суроосу жоопсуз калды, мрбектин айтканынан улам Кумарбнн жрг бир нерсени сезгендей болк этип кеткен эле. – мрбек, ал кайсы кыз эле, мен тааныймбы? – деди жанына келип.

– Эмне, табалагы келип турабы, эжекеси? – мрбек ызалуу бурк этти.

– Сени табалачу мен белем?

– Клк келээр, табалаарсы, Кумаш, бирок мен бала кезден бир гана кызды сйм. Ал мени сйб же сйбйб билбейм, уктубу, билбейм!.. – деп жакшы эле оюндагыны айтып келатып, мрбек Жакинди кргнд кыжырлана ары басып кетти.

Жакин Кумарбнн артынан чыгып келаткан.

– Эмне болду?

– Эчтеке, – деп машина келип токтогондо Кумарб жол жакка басты.

Сарыбайлар бакылдаша тшп жаткан. мрбек аларды карап коюп, короодон чыгып кетти. Уларкан менен Фарида орто кызуу, бири-бирин колтукташып, клдр куунак. Кумарб менен Жакин аларды утурлай чыкканда ата-энелер кубанып кетишти. Турат менен Мурат аларга чуркап жетип, машинадагы жктрд тыпылдап йг ташып жатышкан эле.

– Окшошкон садага кетейиндер, сйлшшт бекен ыя? – деп акырын Уларканды нукуп койду Фарида.

– Ким билет, шартты болсо тзп бердик, – деп Уларкан дагы шыбырай клп калды.

– Уулум, кандай эс алды? – деди Фарида Жакинге карап.

– Жакшы, апа, зр жакшы эс алып келдиерби?

– Айтпа, укмуш эс алдык, суунун жээги, арча-кайыдын арасында жайкалган кпкк шибер, знч эле ажайып. Ата ушундай сулуу жерди крстпй, бизди ттнг ышталган шаарда камап жргнн караса, уулум, – деп жадырай клп, ээрчише йг киришти. Алар киргенде дасторкон даяр эле, кайрадан бака-шака тшп, отуруп калышты. Ал кн дагы тн ортосунан оогончо эстен кеткистей конок болушуп, эртеси эрте коштошуп, жолго чыгышты. Конокту узатып коюп, Сарыбай менен Уларкан эс алганы жаы гана кыкайганда Болотбектин тойго чакырып жатканын айтып, бир жигит келип калды. Аргасыз колдорунан келгенин айтып, тойго кетишти. Дал ошол кн мрбек сырттан кирип келе жаткан Кумарбн колунан кармап калды.

– Сага эмне болду?

– Сен Жакинге кйг чыгасыбы?

– Бешенеге буйруганын крм, а сен жинди болдубу?

– Ооба, жинди болуп баратам!

– Эсие келчи, тшндрп айтчы деги.

– Сен мен айтканда тшнр беле? – мрбек Кумарбн карыдан кармаган бойдон койо бербей каректерине тигилди. – Тшнсб, ыя?!

– мрбек, эмне деп жатканыды тшнсм лйн…

– Тшнбс тшн, билбегениди бил, угуп ал жакшылап, мен сени сйм! – деди силкилдетип.

– Эмне-е?! – Кыз кздрн бакырайта оозунан сз тшп туруп калды.

– Ооба! – мрбек айласы кеткендей эки колдоп башын мыкчый тегеренип барып, кайра мадайына келди. – Мен сени башынан сйм, сен мени трмчк деп чанаарсы, теие албайт чыгарсы, мени сй кл келбейт дагы, туурабы?

– мрбек, биз деген бир туугандай болуп калдык, атамдар сени з баласындай крт, биз бири-бирибизди сйг акыбыз жок экенин сен билип кой! – деп Кумарб йг кирип кетти.

мрбек нсз туруп калды. Ал кн знн-з кыжаалат болгон Кумарб майда-барат ишти Тумарбг трт салып, эч нерсеге кл келбей трк блмг кирип отуруп алды. «Кызык, мен эле жакшы крм десем, мрбек дагы мени сйт тура. Бирок биз эч качан бири-бирибизге жете албайбыз, атамдар бул жннд эч качан билбеши керек. Эртелеп Жакинге тийип кетем, ошондо унутат, мен дагы унутам, менин эрким кчт, унутуп коюуга алым жетет», – деп зн-з кайраттандыра ордунан турду. Кеч кире баштаган экен, инилерин кчд ойноп жргн жеринен чакырып келип, кечки тамагын берди.

– Узак, трактор айдаганды йрндб? – деп сурады Кумарб Узак сырттан кирип, дасторконго отурганда.

– Ооба, буйруса жакында з алдымча айдап калам.

– Азамат, э чоу сен болгондон кийин атамдарга сен карашы керек, окугандар кыйратып жатышыптырбы?

– Окууну окуйм десем атам кой дебейт, эже, бирок мен зм таптакыр окугум келбейт, иштесем да жашайм.

– Тракторист дагы кесип да, ар бир нерсенин эле акырына чейин ардактап алып жрс берекесин берет, акыл менен иш кыл, иним.

– Макул, эже, иш буйруса жакшы, азыр жаштарды жумушка тарталбай жатышкан тура, атама баары рахмат айтып жатышат, – деп Узак кудудап койду. – мрбек акем дагы мактоого алынып калды, буйруса ага дагы жакында з алдынча трактор бергени жатат ээ, аке? – деп Узак баятан бери унчукпай отурган мрбекти карады.

– Ооба, беребиз деп жатышат, – деди ал кйгн калыбында.

– Эклп иштеп, атама жеилдик кылгыла, – деп Кумарб да жер карай унчукту.

– Биз дагы чоойсок иштейбиз да, – деп Кубат эдиредеп калды.

– Сзсз иштейсиер, атамдарды чогуу багабыз.

– Мен окуйм, колхозчу болбойм, – деди Мурат мурдун шуу тарта.

– Мейли, бир йдн бир окумуштуу болсо ажеп эмес, – деп Кумарб клп койду. Андан кийин орун салып баарын жаткырышкан со Тумарб эк з блмлрн кирди.

– Эже.

– Ийи.

– Сизге Жакин аке жактыбы?

– Аны эмнеге сурады?

– Атам аны кй бала кылам деди го?

– Айта берет, бир кргн немени жакты же жакпады деп айтыш кыйын, анын сага эмне кереги бар, жатып укта.

– Атамдар эрте келеби?

– Той бткнд келет да.

– Тайкем аябай бай го, тойду бир жума береби?

– Бир жума той берген илгери болчу экен, азыр андай чо той бергенди кмт жактырбайт, тайкем партия болгон со ишинен алып коюшу да ммкн, – деп Кумарб уккан-билгенин божурап берди. Бир убакта Тумарб ары карап жаткан бойдон унчукпай калды, уктаса керек. Кумарб кпк ойлуу жатты, «мрбек кызык, эми эмне болот? Атамдар укпаса экен, эси жок десе, биздин бири-бирибизге мр кошула албасыбызды кандай тшнбйт? Эгерде таежем тир болуп, мени келин кылып алам десе, анда иш башкача болмок. Экбз бир туугандай урушуп-талашып сск, атамдар з баласындай карап багып отурса, анан кантип сйн кеп кылууга болсун. Эгер сй ошондой эле ыйык болсо бизди кечирсин, чынында мен зм дагы мрбекти жакшы крч эмес белем, бирок мен ал сырды мрм ткнч жргмд гана сактоого тийишмин. Сй жннд сурагандарга сйнн ыйыктыгын, назиктигин айта алам, жрк тбнд аздектеген адамым бар экенин айтам», – деп, жаны жай албай тйшлп жата берди. Эртеси тшк жуук Сарыбай менен Уларкан келишти. Балдары алар алып келген тойдун кешигин жеп, бапырап жатышканда: