Чтение онлайн

– Вампирны монда ни катнашы бар?– дидем мин ник тукталуыбызга кен башлап. идият, йтерсе, мине ишетмде д.

– Авыл кешесе борын-борыннан бер рхт т крмгн. Сез тарихны белсез бит инде. Крепостное право дигн нрсне хтерлисездер. крестьян восстаниеларын?!. – Ул безг карап алды да, кулын селтп куйды, – Рхтлектн бер д коралг релми. Авыл гомер бакый изел астында булды, аны тирен, саулыгын, хтта канын сыгып, суырып алдылар.

м ул кинт миа теклде:

– син:“Вампирны ни катнашы бар?” – дисе. Мин председательне д гаеплрг телмим. Ул икмкне тиешле бяг сата аламы?! техника кпме тора?! ягулык?! Шулай булгач, акча каян килсен колхозга?!. еллар буена зарплата алмаган колхозчы ничек кел биреп эшлсен?!.

– Без бит чын вампир турында йтбез, – дидем мин, идиятулланы сзеннн ялка башлап,– Кан эч торган…

– мин нрс хакында сйлим?! – Ул тмке кабызды, – Без блкй чакта мктпт бер юаш малай бар иде. Без, тилелр, аны уратып алабыз да:“Елый. Елый. Елый”– дип чеклибез. м бераздан ул чынлап та елап ибр.

Мин Айратка карап куйдым. Ул тылый иде.

– Идея материальллш дигнне ишеткнегез бардыр, – дип двам итте идият, – Мхит, кешене уратып алган атмосфера материальлш, ул кешене килчген билгели. Кемнедер алла итеп крсе икн, зе д сизмстн, аны колына верелсе…

Ул икебезг д кз йгертеп алды.

– гр халык флн гасырлар буена:“Безне каныбызны эчлр” – дип яши икн, аны бу уе материальлшмс, гамлг ашмас дип кем йт ала?!

– Димк, авылда вампир булу ммкинлеген син шиклнмисе? – диде Айрат.

– Шиклнмим. м мин тагын бер нрсне белм, бген киткн аучылар урманны бтен бресен тотып бетерслр д иртг тагын маллар зыян крчк. Маллар гына булса…

– Ник алай дисе?

идият икебезг д теклеп карап чыкты.

– Песилрегез йдме?—Аны сзеннн мин кинт нрсгдер тшенгндй булдым, тик башыма килгн фикер шундук эзсез югалды. идият двам итте,—Авылда башта песилр югалышып бетте. Минем Мурзик юкка чыккач, кршелрг кереп сораштырдым, аннан бтн кешелрг… Кыскасы, беркем д песиене кайда йргнен белмде, атнага якын кргннре юк икн. Мен шулай… Башта песилр югалды. Аннан сарыклар каза крерг тотынды. Бген ферма сарыкларын мин каравыллый идем. Тнге сгать чт бер чыгып йлндем, дртенче унбиш минутта – бер. Шул арада бер кт сарык буып ташланган иде. Бер ген тавыш та ишетелмде. Бре шулай эшли аламы?! Юк!

Айрат белн без катып калдык.

– Картыйны да песие юк, —дип пышылдадым мин, – Югалган…

идият елмаеп куйды.

– Без ле алап та бетермибез. Тик зур бла кил безг, егетлр. Тормышны тамыры булган авылны юкка чыгарачак бла.

Без дшмдек.

– бит уйлап караса, песилрг кадр д бик кп нрслр юкка чыкты, —дип двам итте идият,– Дин юкка чыкты. Кпме матур йолалар!.. м керенлп кен кешелр арасындагы ылылык, ярдмчеллек юкка чыкты. Намус. – м ул яртылаш эчелгн чкшксен атып брде, —Элек мен бу нрсне якын да китерми торганнар иде. Хзер ис хатыннар да эч…

– Дин кайтты бит…– диде Айрат, дулкынланган тавыш белн,– Безне яланда да мчет тзеп яталар.

идият озак кына дшми торды. Аннан со Айратка тблде:

– Дин кайтты… – диде ул авыз чите белн елмаеп, – Песилр д кайтыр… Сарыклар да… Блки, кайтыр…

Аны бу сзеннн без бернрс д аламадык.

* * *

Картыйларга кайткач та йг керерг ашыкмадык. Капка тбендге эскмияд дшми-тынмый гына озак утырдык. Икебез д нрсдер сизен, нидндер шблн, тик з шиклребезне кычкырып йтерг базнат итми идек шикелле.

идият яныннан киткч без Злифлрг кереп чыктык. йлре д, мунчалары да, келтлре д ачык, тик анда бер ген тере ан иясе д юк иде.

– Алар кайдадыр киткн, – дидем мин, и куркыныч уйларымны куага тырышып, – Блки, кченгннрдер?..

Айрат катгый гына йтеп куйды:

– Алар вампирга йлнгн.

Мин тертлп киттем. зем д шуннан шиклн, тик бу хакта уйларга курка идем.

– Ниг алай дисе?

– Алар ткн тнд вампирга йлнгн,—диде Айрат калтыранган тавыш белн,– Сине тше кергн Злиф минем арттан килгн булган. Ул… Ну, без аны белн дуслашып йри идек… Озатышып…

Ул авыр сулап куйды.

– гр ул минем тшк кергн булса, мин… Мин торып ишекне ачасы идем… Мин аны шулкадр ялбаруына каршы тора алмас идем. Юк. син ачмагансы…

Мин земне гаепле итеп сиздем.

– Ачарга кирк иде мени?..

– Юк… —Айратны иреннре дерелдп куйды, – Ул бит Злиф тгел… Злиф юк инде хзер…

Мин аны кочаклап алдым.

– Ярый…—диде Айрат минем кулымны этреп, – Киркми, Илам…

– сине тше кем керде со?

Мин сзне Злифдн читк алырга телгн идем, тик Айрат бу соравымнан сискнеп китте.

– Юк! йтмим! – диде ул, кзем туп-туры карап, – йтмим, Илам. Сорама.

Минем бтен тнем салкын йгерде. Аны болай кылануы кычкырып йтг караганда да алаешлырак иде.

– Нфис… – дип пышылдадым мин, – Нфис…

Айрат мине кочаклап алды.

Картыйны эскмиясен кайтып утырганда да авыр тэсирлребез таралмаган иде. Без леге хлне чынлап та шулай икнен исбатлый да, алата да, алый да алмый идек. Тик без аны бел, ниндидер бер тойгы белн тоя идек. Бу тоюыбыз анны иги иде. Беребез д бер сз йтмдек. Тир-якта шомлы тынлык. Келд – курку да, газап. Моа кадр мин убыр затларны ничектер читтрк итеп, башкаларга зыян салса да миа м якыннарыма тимслр кебегрк итеп кр идем, ле вампирны сулышы илкм килеп брелгндй тоелды, бтен тнем эсселе-суыклы булып китте м мин ирексездн артыма борылып карарга мбр булдым. м дертлп киттем. Койма буйлап йодрык зурлык рмкч менеп кил иде. Котым алынудан ничек ыргып торганымны да сизми калдым.

– Нрс булды? – диде Айрат урыныннан сикереп торып, – Ни бар?

– н, кара… – Мин з тавышымны зем танымадым, – Йодрык кадр…

Икебез д коймага теклдек. Мин з куркаклыгымнан гарьлнеп куйдым. рмкч нибары бармак очы зурлык кына иде. Айрат бер миа, бер рмкчк карап алды да ием кулын салды:

– йд, йг керик.

й ишеге эчтн бикле иде. Озак дбердттек. Тынлык. Трз д шакып карадык. Юк.

– Картый йоклап киткндер.

– Ул кндез йокламый,– дип кырт кисте Айрат, – Ни булды икн?

Мин дшмдем.

– Ннйне ишеге эчтн ике кел белн биклн, —диде Айрат, —Озынрак калай кисген ишек ярыгыннан тыгып ктрс, ачыла торган иде.

Без ишегалдын бернич кат йлнеп чыктык. Тик киркле калай табылмады. Кайсы кыска, кайсы артык йомшак иде.

– йге трзлр бер ген катлы бит, – дидем мин,– йд шуннан гына кербез.

– Пыяласын ватсак?..

Мин дшмдем. Сндрг мен торган баскычны трз янына китереп сядем д рамны тотып торган кадакларны бая табылган калай кисге белн каерырга тотындым. Озак интегерг туры килмде. Трзне Айратка тоттырып эчк ттем.

– Картый! Син кайда?!

Сезне иск алганыгыз бар микн, кеше яшмгн йд ниндидер сер ава, йге челлд д шеттерерлек салкынлык була. Мин д н шул салкынлыкны тоеп иелч калтыранып куйдым. з тавышым зем ят булып ишетелде. Картый олы якта юк иде. Трздн башын тыккан Айратны соаулы карашына мин иемне ыерып кына авап бирдем. Ул блкй якка ымлап эчк узды.

стл ашъяулык белн каплап куелган, урындыклар тртип белн тезелгн. Газ плитсе стенд майлы таба утыра, мич алдында кош-кортларга брге пешер торган казан. Базны капкачы ачык. Икебез д баз авызына карап нсез калдык. Айрат тышка ымлады. Без верандага чыктык. Андагы карават та буш иде. Беркайда да беркем д юк. Мин ихатага чыга торган ишекне келсен ычкындырдым. Айрат трз тбеннн кес фонарен алды.