Учебник белорусского языка
Шрифт:
Сожалеть. Чухаць патыліцу
Стать богачом. Наесці чэрава
Стать недовольным. Закапыліць вусны (губы)
Страдать. Біцца галавой аб сцяну
Удивляться. Давацца дзіву
Упускать выгоду. Спаць у шапку
Утратить способность соображать. З'ехаць з глузду
ОБСТОЯТЕЛЬСТВА
Без причины (пострадать). Ні за што ні пра што, за нішто ніякае
Безоглядно (бежать). Назлом галавы
Безоговорочно (исполнить). Каб слова, каб слова сказаў. да славечка
Без свидетелей (поговорить). 3 вока на вока
До конца жизни (помнить, быть). Да веку, да скону
Задевая друг друга словами (начать). Слова за слова
За ничто (работать). На дурніцу
Кое-как (сделать). Абы з рук
Неопределенно (иметь положение). Ні дома, ні замужам
Неопределенно (находиться в состоянии). Ні тпру, ні но
Неопределенно (вести себя). І нашым і вашым
Непосредственно (встретиться). Нос у нос
Не так (делать кому-то). Не ў лад
Не удостоив взглядом. Каб паглядзеў
Одиноко (проживать). Сам сабе, сам сабой, сам-насам
С большими усилиями, по принуждению (заставить пойти, сделать, начать). 3 крыкам, з гвалтам
ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКИЕ ПРЕДЛОЖЕНИЯ
Безнадежность объяснений и доказательств. (Яму, ёй, і м…) свайго розуму не ўкладзеш.
Бесстыдство в действии, поведении. (Для гэтага…) трэба вочы ў сабакі пазычыць.
Бессодержательность высказывания, речи, сообщения. Гэта лухта непадсяваная.
Болтливость. (У яго, яе…) не замерзне на языку.
Быстрота и энергичность в поведении. На і м скура гарыць.
Голодное состояние. (І м, вам…) жываты падвяло, бакі ўвабрала.
Дрожь при ощущении холода. (У яго, у мяне…) зуб на эуб не трапляе, зуб зуба даганяе.
Заносчивость. (У яго, яму, у яе…) крукам (кукішам) носа не дастанеш.
Инициативность в начинаниях. (3 яго, яе…) свет гарыць.
Крепкая дружеская деловая связь. (Іх, вас…) вадой не разальеш.
Малозначительность. Ад бочкі заткала (шпунт).
Малорослость. (Ён, яна…) яшчэ кату па пяту.
Медлительность. (Яго, цябе, вас…) толькі па смерць пасылаць.
Неблагоприятность. (Сёлета, летась) не год (быў) на садавіну (ягады…).
Нежелание признать то, что было. (Яму, табе…) памяць адсохла.
Необходимость только отбыть время. Абы дзень да вечара (нам, табе…).
Неодолимое желание. (У яго…) вока гарыць на (гэ-та…).
Неравенство. (Ты яму, ён табе…) не вярста.
Неспособность ни к чему. (Ён…) ні да танца, ні да ружанца.
Никчемность. (Ён, ты…) сабак.і не варт.
Одинаково плохо. Не кіем, дык палкаю.
Отсутствие времени. (Мне, яму…) некалі дыхнуць.
Отсутствие внимания. (Мне, ёй…) не ў голаў (не у галаву, не ў галаве).
Отсутствие признаков существования. (Тутіх, яго; там іх, яго) і заваду няма (не было).
Отсутствие признаков пребывания. Не засталося і звання (яго, іх…); (яго, іх) і след прастыў.
Отсутствие чего-либо значимого. Тут ні ўцяць, ні ўзяць.
Очень раннее время суток. Яшчэ чэрці на кулачкі небраліся.
Очень большая худоба. (У яго, у яе…) адны вочызасталіся.
Ощущение немощи, старости. Быў конь, ды з'ездзіўся.
Подвижность, непоседливость. (Ён, яны…) тут ёсць, тут няма.
Полная подчиненность. (3 яго, з яе) вяроўкі ўюць.
Полное сходство. (Яны) на адзін капыл, абое рабое.
Поспешное бегство. (Я, ён) лахі пад пахі і ходу.
Проявление зависти. (Яго, мяне…) завідкі бяруць.
Преступные склонности. (Па табе, па ім…) вяроўка(шыбеніца, турма) плача.
Пьянство. У яго глотка не прасыхае; ён не прасыхае.
Сильное неудовольствие тем, что увидел. Вочы б маене бачылі.
Сознательная бездеятельность. (Ён) палец аб палец неўдарыць.
Умственная слабость, пустота. У яго салома (мякіна)ўгалаве.
СРАВНЕНИЯ О ДЕЙСТВИЯХ
Бежит. Бяжыць (нясецца), як. падпалены, як пад-смажаны, як шалёны (очень поспешно, быстро).
Бродит. Блукае (бродзіць, блындае), як цень, як здань, як свет згубіў (в полном расстройстве).
Вертит. Круціць носам, як сабака каля разніцы (обращает особое внимание, проявляет повышенный интерес).
Вертится. Круціцца, як голы ў мурашніку, у крапіве (в трудном положении); выкручваецца, як скурат на агні (изворачивается в безысходной ситуации).