Чтение онлайн

2. Балалар – безне шатлыкымыз… Балалар – безне бхетемез в сгадтемез… Балалар безне гомер нигеземезне тазарталар, балалар хезмт чен безне кчемезне арттыралар.

Бу сзлр рбер атаны да, рбер ананы да йргеннн лззтле-лззтле ген зелеп чыккан сзлрдер.

3. Балалар якты дньяга килгнд, гадтн, бер бхетлелек дигезе булып киллр. Лкин н шул балаларны туган минутыннан алып балигъ булганга кадр ата-ана злрен бхет в башка инсаннарга да шатлык булырлык итеп трбия кыйлуы бик читен, ай-ай, бик читен!..

Бала, ир бала, йбт кен трбия ителс, ата-ана чен, гомерне куркынычлы мнре вакытында шул бала шул ата-анасын сакларга ккрп, нгър орып чыккан бер арыслан буладыр.

Кыз бала, бик матур гына трбия ителс, бтен днья байлыкларына сатылмаслык егетлрне, картларны, хтта хатыннар в карчыкларны зен таба тартып тора торган… бер фрешт буладыр. Аны бер сзен ишетер чен, бер ген йзен крер чен менрч аннар атылып кына торадыр. Ул зе шикелле тагы лл нич фрешт кызлар в лл нич арыслан йркле, гайртле егетлр трбия ит аладыр.

1. Очып тш т балалык бишегеннн, ябыш – аерылма мктп ишегеннн… Сине бу барган юлы – галимнр юлы; бу юл белн барлык олы кешелр итешкн. Бу днья, бел… Максаты – иксез-чиксез бхет; соы – с, беклекк ктрел… Кне килер: сине д урыны бек булыр; ихтимал, исеме алтын белн язылыр.

Атагыз, анагызны шатлыгы сез, ике дньяда йз аклыгы сез. Барлык мселманнарны уртаклыгы сез, безне саф динебезне пакьлеге сез. Гыйлем йозагыны ачкычы сез, трккый кклрне баскычы сез.

Мгариф бакчасында очып йр… р ччк – селе, апа; абза – сеп торган агач… Ччмгн ир кк – келне р гзлг бушлыгы, тик кояшны м табигатьне сюдн хушлыгы!..

Мгариф – хяттыр. р бхетне, р сгадтне, р натны 7 … голм 8 в мгърифттн ген ктмк кирктер… Укып, балалар алга баралар…

2. Яз, газиз угълым: кара тактаны сыз акбур белн! м кара келене ялт иттер, сызып ак нур белн! ч наданга алмашынмас – бер язу белгн кеше; мгърифт эстр, иренмс ич – кеше булган кеше… Наданнарны дошманлыгы белн мактанырга кирк; аларны р сге – сине чен мактаныч кына…

Ялкаулык та наданлык – блк безг Алладан… Тынма, эшл, и сабый!.. Тырыш яшьлй, зурайгач айсыз ул; картаеп каткач буыннар, эш бел угайсыз ул!.. Тредн эшлрг – кн, эшлп аргачтын, бирелгндер тыныч йоклар тн. Ирт торгач та язарга, дресе укырга тотын; тынма, эшл, торма тик… Эш беткч уйнарга ярый… Гомер итмк – тырышмактыр ялыкмый, …гатлт 9 хурлыгын асла 10 зе ихтыяр итми. Мгърифт эзл, бар ле…

Адаштым дип егълый крм: гыйлем чын эз табар ле… Булганы белн кангатьлнм, трккый ит, алга бас; гыйлем дигезлрене и тирне сиа кояр… Бит шуа бйле бхет-рхт.

3. Бхетле шул баладыр, кайсы дресен кел бирс, мгаллимне олуг крс, белерг кушканны белс. Сабакка калмаса сога, борылмый барса у-сулга, уенга салмаса ихлас – мен бхете аны шунда. Кечелрг итеп шфкать, зеннн зурга юл бирс, бхетсезлрне кимсетми, егылганнарга кул бирс…

Тшсен лкин исегезг кайсы вакыт: ркемг д бирелмгн мондый бхет; ятим калган сабыйлар бар, бхетсезлр, ата-анасы вафат, ирсез м йортсызлар… Очрый калса сезг шушындый ярлылар, яшьле кзле, моланганнар в зарлылар – яшь балалар! Аларны сез яратыгыз, ылы сзлр йтеп, сеп юатыгыз!

4. Син ле с м укы кп, шунда аларсы барын; мгърифт нуры ачар кп нрслрне ялганын…

Укымак – дрестне ялганны, яктыны карагыны, турыны ккрене, сафлыкны бозыклыкны илрен и ткен, и киркле коралдыр. Укымак – фикерлрне ирдн ккк ибрмк. Укымак – з яныда булып торган нрслрдн бигрк, фикерлрне булачакларга сузмак. Укымак – ткннрдн кичеп, килчклр… тугърысында пйгамбрлек итмк. Укымак – хзерге кннрне килсе кннр чен, бу кнге мсьллрне килчктге мсьллрне чиш юлына ташламак димктер. Укымак – зене рнрсне белерг в р максудка ирешерг в бтен дньяга солтан булырга лаек дип танымактыр. Укымак – …гакыл пычагын гыйлем в мгърифт кайрагына чынлап кайрамак дигн сздер… «Укымак» лфзы 11 астында моны кеби хисапсыз мгънлр чыкса да, барчасы з халкымызга хезмт итмк дигн сзг кайтадыр.

5. Белм инде, сабыйлар, сезг мктпт келсездер, аны тоткынлыгыннан сез бигк разый тгелсездер. Сабый чакта келсезлнгнем бар минем д… Заман тте. Азат булдым… Келдн сагынам «тоткын»лыгымны, мктбемне мин…

Яшьлрг… уку кирк. Бу аларны и мкатдс, и беренче вазифаларыдыр. Бу – безне ртрле… бюрократия золымыннан, башка миллтлр ил берлект, безне д котылуымызга и беренче в и тугъры юлдыр… Сз башында йткнемезч… Аллаы Тгал файдалы гыйлем бирсен.

7. Миллт образауный кешелрг м халык файдасын ртрле зене шхси мнафигыннан 12 в корсак файдаларыннан ст тота торган, миллт файдасын кз стендге кашы дрсенд газиз тота торган миллт арысланнарына мохта. Миллт аталарга, аналарга, мгаллимнрг, мгаллимлрг, мрббилрг в мрббиялрг 13 , чын мхррирлек табигатьлрен в сляхиятлрен 14 мохта… Безне миллт т Пушкиннарга, граф Лев Толстойларга, Лермонтовларга мохта. Кыскасы гына, безне миллт т башка миллтлрне трккыйлрен сбп булган чын мхррирлрг, рссамнарга, …яа-яа милли шигырьлрг, музыкаларга в гайрелрг, в гайрелрг мохта.

Бу йтелгннр булмаганда, безне тормышымыз келсез, лек чыккан й тсле молы, тынсыз-тавышсыз, рхтсез булачактыр. Болардан башка безне гомеремез бер д бйрмсез, гомерлек мшгулият яки бер д йге кояшсыз мгелек кз кне тсле тчктер.

8. вл миллт укысын, белсен… Мгариф тарату булсын безд гадт… Гыйлем белмс хайваннарга без охшамыйк… Ходай орган алт 15 бит нилр кыйлдырмый, нишлтми?!

Мктплр – безне арсенал, татар. Надан булу – гарь, татар, агар днья тар, татар; алса леш р фннн, бхете булыр яр, татар… мет анчак 16 мктплрд ген!..

Бармак берлн каткан ирне казып булмый, лифбасыз (алфавитсыз) язып булмый; шуны тслк, мктплрне тзтмич, «Трккый!» – дип кычкырырга базып булмый. Ислах дрьясында йзсен безне кораб, китсен тугъры… Тик шундин со – шундый гайрт аркасында мктплр д крен-крен алга китр… Без культура дньясыны лифбачысы гына ле. Айлар, еллар тр, лифбадан теп, югары ктрелербез.

9. Мгаллимнр!.. р нрсне гзлен яратабыз бит… Гыйлемнр бакчасында кел ачып йрик… Балаларымызны кзе гзл нрслр крерг в борыннары да хуш в татлы ислр иснрг иялшсен. Кечкендн гзл нрслр укыган балаларны келлре д назик в лтыйф 17 булып, анчак гзл в мкатдс нрслрне ген сючн буладыр. Моны киресенч: кечкендн тупас в ямьсез нрслр креп скн балаларны язгы ачык кк кеби саф келлре томанланып, рухлары яхшыны в начарны аермый, рнрсг бертигез караучы буладыр…