Чтение онлайн

–C?nab mayor!

G?lisi haqq?nda m?lumat verm?k ist?y?nd? mayor B?d?lov onu saxlad?.

–Osmanov! K?nd m?kt?bind? s?rh?dcil?rl? bagl? t?dbir t?skil edibl?r.

–Bu cox yaxs? isdir, c?nab mayor. Dun?n bu bar?d? m?n siz? t?klif verm?k ist?dim, ancaq fikirl?sdim ki, bird?n yersiz olar. Siz ill?rl? qazand?g?n?z t?crub?y? uygun n? etm?k laz?m oldugunu m?nd?n d? yaxs? bilirsiniz. – Leytenant bir az fasil? verib sonra sozun? davam etdi. – T?dbird? c?x?s edib Habill? Cumsudu “s?rh?dcil?rin dostu” elan etm?k laz?md?r. Qoy onlar bundan sonra s?rh?dcil?ri gor?nd? qorxub qacmas?nlar. ?razid? rastlar?na c?xan butun subh?l?r bar?d? d?rhal s?rh?dcil?r? m?lumat versinl?r.

–Bax, bunlar? gedib m?kt?bd?, toplant?da soyl?y?rs?n.

–C?nab mayor, m?n t?z? g?lmis?m. h?l? ki, zastavan?, qorudugumuz ?razini duz-?m?lli tan?m?ram. B?lk? gorus? bas leytenant ?zimovu gond?r?siniz.

–M?n d? ist?rdim bas leytenant ?zimovu gond?r?m. Ancaq icra numay?nd?si z?ng edib mu?llim v? sagirdl?rin s?ni gorm?k ist?dikl?rini bildirdi. Cavus Ibrahimova taps?rm?sam, ozu il? iki n?f?r numun?vi xidm?t kec?n ?sg?r gotur?c?k. S?h?r yem?yind?n sonra yola dus?rsiniz. – Mayor B?d?lov bunu deyib surm?d?n iki ?d?d dos nisan? c?xartd? v? onlar? leytenanta uzatd?. – Al, bunlar “s?rh?dcinin dostu” dos nisan?d?r, Habill? Cumsudun yaxas?na taxarsan.

–C?nab mayor, o nisandan varsa, birini d? verin.

–Ucuncu nisan? neyl?y?c?ksiniz?

–B?lk? m?kt?bd?, ya k?ndd? el? bir f?al tap?ld? ki, onun da yaxas?na nisan taxas? olduq.

–Yaxs?, qoy olsun. – Mayor B?d?lov siyirm?d?n daha bir dos nisan? c?xard?b leytenanta verdi.

K?nd cox da uzaqda deyildi – zastavan?n iki kilometrliyind? yerl?sirdi. Leytenant Osmanov s?rh?dci ?sg?rl?rl? m?kt?b? catanda saat doqquzu kecmisdi. Novb?tci mu?llim onlar? qars?lay?b mu?lliml?r otag?na apard? – otaq cat?smad?g?ndan m?kt?b direktoru da mu?lliml?r otag?nda otururdu. Direktor v? mu?lliml?r s?rh?dcil?rin g?lisin? cox sevindil?r, ayaga qalx?b onlarla cox mehriban, lap dogmalar? kimi gorusdul?r. Leytenant Osmanov burada hec kimi tan?masa da, bir dogmas?n? axtar?rm?s kimi diqq?tl? ham?n? n?z?rd?n kecirdi. Direktor oturdugu masadan b?rid?ki masan?n arxas?nda ?yl?s?n qarayan?z suyusirin q?z ona yaman xos g?ldi, harada, n? vaxt gorduyunu, yaxud qars?lasd?g?n? xat?rlamaga cal?sd?. Dey?s?n, mu?llim? q?z da ona altdan-altdan goz qoyurdu. “Bu n?dir, yoxsa m?n vuruluram, asiq oluram?” dey? leytenant tez d? n?z?rl?rini h?min mu?llim? q?zdan yay?nd?rmaga cal?sd?.

Toplant? h?y?td? t?skil olundu. ?vv?lc? m?kt?bin direktoru c?x?s el?di. Cox dan?smad?, toplant?ya y?gcam giris verdi. Onun ard?nca iki-uc n?f?r mu?llim c?x?s nitqi soyl?di, sagirdl?r s?rh?dcil?rin s?nin? yaz?lm?s seirl?rd?n parcalar oxudular. Leytenant Osmanovun n?z?rl?ri izdiham?n icind? h?min o q?z mu?llim?ni g?zirdi ki, c?x?s ucun soz ona verildi.

–Indi d? c?x?s ucun soz dil-?d?biyyat mu?llimi Sara B?yd?mirovaya verilir.

Sara sohb?ti t?l?b?lik ill?rind?n sald?, tez-tez h?rbi m?kt?bl?rd? t?hsil alan mudaviml?rl? gorusl?rind?n b?hs etdi, bir d?f? S?rh?d Qosunlar? Akademiyas?nda kecirdikl?ri gorusd?n, ayr?lmaq ist?m?diyi xos t??ssuratlardan dan?sd?.

O, dan?s?r, leytenant Osmanovun x?yallar? is? geriy? qay?d?rd?, onu h?min xos gunl?r? s?yah?t? apar?rd?. Osmanov bayaqdan diqq?t yetirdiyi h?min q?z? xat?rlay?rd?, ozu d? yaxs? xat?rlay?rd?.

–Indi d? soz s?rh?d zastavas?n?n numay?nd?si leytenant Osmanova – dun?nki gunumuzun q?hr?man?na verilir. – Alq?slar icind? ani olaraq fikir-x?yal al?mind?n ayr?lan leytenant Osmanov ozunu c?ml?sdirm?y? cal?ssa da t?r onu basd?, birt?h?r iki add?m at?b qabaga c?xd?.

–H?mv?t?nl?rim! Dovl?t h?m d? muk?mm?l qorunan s?rh?dl?ri il? tan?nar. S?rh?dl?ri qorumaq is? mill?tin ?n vacib v?zif?sidir. Biz s?rh?dcil?r dovl?t s?rh?dl?rinin mudafi?sini t?skil edirik. Bu isd? ham?n?n kom?yi olmal?d?r. Nec? ki, dun?nki ?m?liyyatda, Kor Miseyibin tutulmas?nda Habill? Cumsud biz? lap yax?ndan kom?klik gost?rdil?r. Onlar olmasayd? cinay?tkar bel? tezlikl? yaxalan?b ifsa edilm?y?c?kdi. Kim bilir, bundan sonra o, dovl?t s?rh?dl?rini nec? d?f? pozmaga c?hd gost?r?c?kdi, daha hans? fitn?-f?sadlar tor?d?c?kdi. Zastava r?isinin ?mri il? Habil v? Cumsud “s?rh?dcinin dostu” dos nisan? il? t?ltif olunurlar. Buyursunlar.

Alq?s s?dalar? alt?nda Habill? Cumsud leytenanta yax?nlasd?lar. Osmanov ?vv?lc? Habilin, sonra Cumsudun yaxas?na dos nisanlar?n? taxaraq onlar?n ?lini s?x?b t?s?kkurunu etdi.

–H?r k?s cal?smal?d?r ki, Habill? Cumsud kimi s?rh?dcil?r? kom?k etsin. – Habill? Cumsud daha gur alq?s s?dalar? alt?nda c?rg?d?ki yerl?rin? qay?td?lar v? alq?slar k?sildi, gozl?r leytenanta dikildi, o, c?x?s?n? yekunlasd?rmal?yd? ki, toplant? basa cats?n. – Sizin aran?zda s?rh?dcil?rin daha bir dostu var. – Leytenant?n son k?lm?si izdiham? t?latum? g?tirdi, ham? onu axtarmaga cal?sd?. Onun kim oldugunu c?rg?l?rd? axtard?lar, leytenant susdu. Tapmad?qda sual dolu bax?slar yenid?n leytenanta dikildi. Ham? h?y?canla gozl?di ki, gor?s?n leytenant kimin ad?n? c?k?c?k. – O insan ham?n?z?n yaxs? tan?d?g? Sara xan?m B?yd?mirovad?r. Onun sorag?n? m?n h?l? Akademiyada oxuyanda alm?sd?m. F?dakar q?zc?gaz mudaviml?r? cox kom?klikl?r gost?rirdi, kitabxanalardan oz ad?na kitablar, laz?m olan ?d?biyyat d?rslikl?ri tap?b g?tirirdi, v?t?np?rv?rlik disputlar?nda f?al istirak edirdi, t?l?b?l?rl? mudaviml?r aras?nda movzu mubadil?l?ri t?skil edirdi. Ham?m?z?n sevimlisin? cevrilmisdi Sara. Hec t?s?vvur etm?zdim ki, burada, ucqar bir dag k?ndind? onunla rastlasa bil?r?m. Sara B?yd?mirova da “s?rh?dcinin dostu” ad?na layiqdir. Buyursun!

Sara xan?m c?rg?d?n c?x?b sux add?mlarla leytenant?n qabag?na yeridi, bir anl?q bax?sd?lar. “Bu ki, Savalan baban?n evind?ki s?kilin ozudur” yad?na dusdu Osmanovun, ur?kd?n gulumsundu Saran?n uzun?, Sara da ona gulumsundu, harda is? o da Osmanovu xat?rlay?rd? dey?s?n.

X?yallardan ayr?lan leytenant Osmanov Saraya t?r?f yar?m add?m at?b ucuncu nisan? onun yaxas?na taxd?. H?zin ?s?n mehin gucl? t?rp?tdiyi pal?d yarpaqlar?n?n yaratd?g? x?s?lt?ya b?nz?r q?r?q-q?r?q s?sl?r c?xartd?lar, yaln?z ikisinin gucl? esid? bil?c?yi t?rzd?, y?ni dodaq t?rp?nisind?n anlas?lacaq kimi p?c?ldasd?lar.

“Tan?d?n?”

“Tan?d?m…”

“?hs?n!”

“Xos gorduk!”

Nisan tax?lma m?rasimind? cox q?sa, amma gun?sin ozu q?d?r isti dialoq al?nd? aralar?nda. Bu isti h?r ikisinin sif?tini qarsd?, yanaqlar alland?. Toplant? bununla da dag?ld?. M?kt?b direktoru Guloglan mu?llim onlar? nahara d?v?t ets? d? qalmad?lar. Leytenant Osmanov zastavaya qay?d?b olanlar? mayor B?d?lova dan?smaga t?l?sirdi. K?ndd?n yenic? aralanm?sd?lar ki, o, dayand?. Ur?yi ozund? deyildi dey? ayaqlar? getmirdi. Ona el? g?ldi ki, m?kt?bin p?nc?r?sind?n Sara onun arxas?nca bax?r. “Ilahi, bu n?dir, olmaya esq? dusmus?m, vurulmusam? Gor?s?n, esq? dusm?k nec? olur?” Geri qanr?l?b k?nd?, m?kt?b?, bir d? ac?q s?maya baxd?… “Ilahi, m?n? v?t?ni sevdirdin, v?t?ni sevm?yi ozum? borc bildim. V?t?n borcu can?ma, qan?ma el? hopdu ki, basqa n?y?s? yer qalmad?g?n? dusundum! Borcumu yerin? yetirm?y? g?ldim, burda da qars?ma sevgimi c?xartd?n!”

K?ndd?n xeyli aralanm?sd?lar, m?kt?b bir kibrit qutusu boyda gorunurdu, p?nc?r?l?r is? noqt? kimiydi, gozun b?b?yind?ki noqt?d?n d? balaca. “Sara, m?n s?n? bunu coxdan dem?k, ur?yimi acmaq ist?yirdim, lakin s?n bir daha qars?ma c?xmad?n. Hec kim inanmaz ki…”

“… gor nec? goz?l v?t?nim var. Borcunu yerin? yetirm?k ucun ?n ucqar yer? yollan?rsan, orda da sevgin qars?na c?x?r…”

Iran t?r?fin gomruk m?nt?q?sini kec?nd?n sonra ?lli-altm?s add?m gedib dayand?m. Gun?sd?n qorunurmus kimi ?limi gozl?rimin ustun? tutdum – bu, m?nim ad?timiydi, gun oldu, olmad? baxanda bel? eliyirdim. Indi d? ?razid? s?ra il?, s?ras?z dayanan mas?nlara goz g?zdirdim.

–T?briz…

–?rd?bil…

–?h?r…

D?llallar?n bir-birin? qar?san s?si bas-beynimi apard?. Lap ist?dim ?ll?rim il? qulaqlar?m? t?xay?m, h?mis? qarmaqar?s?q yerl?rd?n k?nar g?z?rdim, s?s-kuyu hec usaql?qdan xoslamazd?m. H?yat?mda bir nec? d?f? bel? yerl?r? tus g?ls?m d? oyr?s? bilmirdim, haray-h?sir, vurcatlas?n m?nlik deyildi. Tez bir tan?s mas?n tap?b aradan c?xmaq, bu qaraguruhcu d?llallar?n bas-beynimi aparan qarga-quzgun s?sl?rind?n can?m? qurtarmaq ist?yirdim.

Tan?s dey?nd? ki, basqa bir olk?d? m?nim n? tan?s mas?n?m olacaqd?? Burda – al?min bir-birin? qar?sd?g?, bes tum?n qazanc yolunda qonsusunun da hulqumunu uzm?y?, ayaqlar?n?n alt?na sal?b tapdalamaga haz?r olan yuzl?rl? “ac-yalavac” ?n aras?nda kimi tan?y?rd?m?

Irana gedisim ucuncu, ya dorduncu d?f?ydi, d?qiq yad?mda deyildi. Ilk d?f? Xudaf?rind?n, qalan vaxtlar? Bil?suvardan kecmisdim. Hec hans?nda problemim olmam?sd?, ged?nd? d?, g?l?nd? d? rahatl?qla adlam?sd?m, bas?r?ga, c?gan-v?gana dusm?misdim. Amma n?d?ns?, bu d?f? yaman ehtiyat edirdim. El? bilirdim ki, biz t?r?fi adlasam da Iran t?r?fi kec? bilm?y?c?y?m. Gomruk iscil?ri n?yi is? b?han? g?tirib m?ni saxlayacaq, saatlarla sorgu-suala tutub z?hl?mi tok?c?k, sonra da geri qaytaracaqlar, qoymayacaqlar gedib niyy?timi hasil eyl?yim.