Чтение онлайн

Q?rib?ydi, hec Zakir pravadnik d? onu xat?rlam?rd?. Salamlasanda tan?sl?q vers? d? Zakir el? baxd? ki, el? bil birinci d?f?ydi onu gorurdu. Dey?nd? ki, m?n?m, Umud, filan vaxt?, filan yerd? yaralanm?sd?m, Zakir t??ssufl? ciyinl?rini c?kdi, onun agz?ndan ikic? k?lm? soz c?xd?: “ola bil?r!”

Umud birc? onu bilirdi ki, evl?rin? gedir. Hardan g?lir, n?d?n g?lir, f?rqind? deyildi. Birinci plaskartda alt yerd? nec? oturtmusdularsa, el?c? d? oturub qatar?n t?rp?nm?sini, yola dusm?sini gozl?yirdi.

El? ki, qatar fit verib yerind?n t?rp?ndi, Umudun can?na rahatl?q yay?ld?. Adam el? bil min ilin yorgunuydu, min ilin yuxusuzuydu.

Qatar dayanacaqdan t?z?c? aralanm?sd? ki, Umudun can?na usutm? dusdu, rahatl?q bird?n g?ldiyi kimi bir an?n icind? d? yoxa c?kildi. Bird?n ozu-ozund?n subh?l?nm?y? baslad?. O, duzgunmu minmisdi qatara? Vaqondak?lar?n dan?s?g? hec onlar?n dan?s?g?na oxsam?rd?. Bird?n vaqona s?hv min?r? Yaxs?, dey?k ki, Umud s?hv mindi, b?s bileti yoxlayanda pravadnik hara bax?rd??

Novb?ti dayanacaqda Zakir b?l?dci ozu Umuda yax?nlasd?.

–Umud! – dedi. – G?l, s?ni ikinci polkaya qald?raq. Bir qad?n var, usag? il? birg? gedir. Onlar yuxar?da yerl?sm?zl?r, yen? asag?da ana-bala bas-ayaq birt?h?r kecin?rl?r.

–N? deyir?m ki! – Umud raz?lasd?.

Zakir b?l?dci basqa bir p?z?v?ngin kom?kliyi il? Umudu qald?r?b ikinci polkaya uzatd?lar.

Daha bir dayanacaq getmisdil?r ki, Zakir b?l?dci yen? d? g?ldi.

–M?nim Umud qardas?m! – Yagl? dilini is? sald?. – Bir d? bir kisi g?lib, yasl? kisidi. Asag? c?rg?l?rd? yer qalmay?b, hec tualetin yan?ndak? bokovoy da bos deyil. G?ls?n?, icaz? ver?s?n, onu qald?raq s?nin yerin?.

–B?s m?n harda uzan?b yat?m? – Umud sorusdu v? “dey?s?n bunlar m?ni ax?rda dos?m?nin ustun? uzadacaqlar” dusundu.

–Hec narahat olma, s?ni indi ucuncu polkaya qald?racag?q. S?nin ucun n? f?rqi var, t?ki yatmaga yer olsun. Ax? s?n kecmis doyuscus?n, can?n b?rkdir.

–N? deyir?m ki! – Umud yen? d? t?slim oldu, amma bir seyi basa dus? bilm?di, bilm?di ki, onun kecmis doyuscu oldugunu qiym?tl?ndirirl?r, yoxsa bas?na qax?nc el?yirl?r.

Onu qald?r?b ucuncu polkaya uzatd?lar. Yerin? uzundraz bir kisi c?xd?. O q?d?r uzun idi ki, ayaqlar? cold? qalm?sd?.

Bir az da getmisdil?r ki, Zakir b?l?dci yen? g?ldi.

–A kisi, tez el?, yolpulunu ver. Ayaqlar?n? da y?g qarn?na, az qala ortadan kec?nin gozunu c?xarasan.

–Nagay?r?m, uzundu, yerl?smir.

–Hec olmasa revizorlar g?lib gedinc? y?g.

Zakir b?l?dci kisid?n pulu alan kimi asag?da uzanan arvada t?pindi.

–Tez el?, s?n d? pulu ver, gorum.

Arvad es?l?nib haras?ndansa ?zik pul c?xar?b ona uzatd?.

–Bu n?dir? – Zakir b?l?dci naraz?l?g?n? bildirdi. – Iki n?f?r? iyirmi manat azd?r. Hec olmasa otuz el?. Tez el?. Indi revizor g?l?c?k. Usag? da boyrun? el? uzat ki, bas? adyal?n alt?nda olsun, revizorlar gorm?sin.

–Bogular ax?… – Arvad etiraz el?di.

–Qolunu bas?n?n yuxar?s?ndan el? qoy ki, adyal?n alt?na hava getsin, bogulmas?n. Revizorlar g?lib ged?nd?n sonra c?xar.

–B?s deyirdin, usaga ayr?ca yer ver?c?ks?n?

–Yer oldu, verm?dim! Revizorlar bir ucdan gond?rirl?r. Gormurs?n polkalarda iki-iki yat?rlar?

–Onda m?n ozum revizora dey?c?m.

–De. De, gorum sonra n? olacaq. Ana-bala h?r?niz? ?lli manat c?rim? yazacaq, qalacaxsan c?v?ld?ya-c?v?ld?ya.

Zakir b?l?dci t?z?c? getmisdi ki, dediyi revizorlar g?ldi. Adamlar? saya-saya vaqonu o basa g?zdil?r, bu basa qay?td?lar, bird?n ucuncu polkada uzanan Umudu gordul?r.

–Aha, tapd?q, bezbilet burdaym?s ki!

–Qalx?b ucuncu polkaya ki, gorm?y?k.

–Tez el?, dus asag?!

El? bu an al?m qar?sd? bir-birin?, q?sq?r-bag?r vaqonu goturdu bas?na. Danqadurunq s?sind?n bas? getdi, qulag? cingild?di…

…Umud bir d? baxd? ki, hec n? yoxdu. “Bu n? yuxuydu, m?n gordum?”

Darvazan?n danq?lt?s? bir d? g?l?nd? gozl?rini tam acd? v? anlad? ki, gorduyu yuxuymus, cunki qatarda deyil, oz yatag?nda uzan?l?yd?.

“Bu n? idi, yuxuydu, gerc?y idi?” Art?q s?h?r idi, hava is?qlasm?sd?. Umud ham?s?n? qar?sd?rm?sd?. Indi xat?rlad? ki, o, yuxudan ay?landa gec? yar? idi. Sirin x?yallar? onu yax?n kecmisin? – doyus yollar?na, yaralanmas?na, Iranda mualic?sin?, ziyaf?t-vida m?clisin? apar?rd?. B?s n? vaxt yenid?n yuxuya getmisdi, bundan x?b?ri olmam?sd?.

Yaxs? ki, yuxudan tez ay?lm?sd?, bir az da gec ay?lsayd?, y?qin ki, evl?rin? g?ldiyi gunu gor?c?kdi. Umud h?min gunu xat?rlamaq ist?mirdi, hec xatirind?n c?xard?b unuda da bilmirdi.

Anaya qars?, b?lk? d? ?n boyuk amans?zl?qd? – balas?n?n qap?ya must?r, sik?st, dizd?n asag? ayaqlar? k?sili halda g?tirilm?si, Umuda gor? bel?ydi. Olumun car?si vard?, gozun yas? quruyanad?k aglamaqd?, s?s batana q?d?r ag? deyib vay-siv?n qoparmaqd? bunun car?si. B?s sik?stliyin car?si n?ydi? Umud el? hey fikirl?sirdi, bunun cavab?n? tapa bilmirdi…

H?min gun anas? onu gor?n kimi yuz ilin pal?d agac? yer? y?x?lant?k tirtap torpaga dos?ndi. Torpag? qucaqlay?b siv?n qopard?. Onun ?rs? qalxan ah-nal?si bir an?n icind? k?ndi ayaga qald?rd?. Usaqdan boyuy? ham? Umudgilin h?y?tin? toplasd?, hec atas? ol?nd? bir bel? adam y?g?lmam?sd?.

–Ilahi, m?n s?n? neyl?misdim ki, c?zam? bel? ag?r el?din?!

–Al?ml?rin r?bbi, ovlad ac?s?n? anaya nec? q?yd?n?

–Ax? s?n adils?n, ?dal?tlis?n, r?himlil?rin ?n r?himlisis?n…

Yox, yox…

Umud bu s?hn?y? doz? bilmirdi, bir daha o gunu xat?rlamaq ist?mirdi…

D?mirin c?r?lt?s?ndan hiss el?di ki, anas? darvazan? acd?.

–Oglun han??

G?l?nl?rd?n hans?sa anas?n?n ustun? el? q?sq?rd? ki, Umud dik at?ld?. Qalx?b yerinin icind? oturdu, arxas?n? divara soyk?di. P?nc?r?y? p?rd? asmam?sd?lar dey? h?y?t apayd?n gorunurdu. Darvazan?n agz?nda iki, ya uc n?f?r h?rbi geyimli anas? il? dan?s?rd?lar. Dan?s?lanlar? Umud esidirdi.

–Umudu deyirsiniz?

–S?nin basqa oglun da var?

–Yox, el? birc? oglum var.

–Hardad? o?

–Harda olacaq, evd?.

–Arvad kimi qac?b evd? gizl?nib. Onun yoldaslar? gec?-gunduz erm?nil?rl? uzb?uz s?ng?rd?dirl?r. Bir an bel? gozl?rini q?rpmadan v?t?ni qoruyurlar. S?nin oglun is? f?rarilik edib.

Umud bunu esid?nd? d?li oldu, hirs vurdu bas?na, yumruguyla divar? doy?cl?di.

–Ay bala, bu n? cur dan?s?qd?r? M?nim oglum da sizin kimi ?sg?riydi, c?bh?d?ydi, muharib?d?ydi. Oglum orda can qoyub.

–N? vaxt g?lib oglun?