Исландские королевские саги о Восточной Европе
Шрифт:
Sithan ferr Olafr ibrot oc aptr iRusiam oc var nu sem fyrr fagnat honum uel. du-elsc hann nu thar um rid. hann r"othir opt firir konungi oc d. at thau geri eptir thui sem theim h"ofir oc miclu er fegri sithr at trua asannan gud oc scapara sinn. er gerdi himin oc iord oc alia luti er theim fylgir. hann segir oc huersu illa samir theim monnum er rikir eru at villasc isua miclum myrcrum at trua that gud er enga hialp ma ueita. oc leggia athat alia stund oc starf. megu ther oc skilia af ydarri speki at thetta er satt er ver biodum. Oc alldri seal ec af lata at boda ydr sanna tru oc guds ord. at ther mettid avoxt geva almatkum gudi. En tho at konungr st"othi lengi vid ос maelti imoti at lata sid s'in. oc atrunad gudanna. tha feck hann tho skilit med guds miscun at mikit skilthi sithinn thann er hann hafdi etha sia er Olafr bodadi. Var hann oc opt fagrliga a minntr. at that var blot villa oc hindr vitni er their hofdu adr med farit. en cristnir menn trudu betr oc fagrlegarr. Oc med heilsamlegum rdthum drotningar er hon gaf til thessa lutar at fultingiandi guds miscunn tha iatti konungr oc allir menn hans at taca heilaga slcirn oc retta tru oc varth thar allt folc cristit.
Oc er thetta var gort tha bio Olafr ferd sina brot thadan oc geck nu mikil fraegd af Olafi huar sem hann for. eigi at eins iGarda ueldi helldr oc allt inordralfu heimsins. oc tha com firaegth Olafs allt nordr iNoregs uelldi. oc agetlegt verk er hann vann ahu-eriom degi. (Bls. 39–43)
14. Fra Olafi konungi
12 […] Sithan gaf Olafr sinum monnum leyfi at their f"ori ikaupferthir thangat sem their villdi. oc k"omi tho til AEnglanz fyrr en hann f"ori thathan. Oc at gefnu thessu leyfi foru their ikaupferdir. en Olafr hellt tha skipum sinum til Englandz. Oc er hann com thar tha heyrdi hann sagt at jarl sa red firir Nordimbralandi er Sigurdr het. […] Iarlinn undradiz miok theira uascleik oc spyrr thenna hinn virdilega mann huerr hann se eda huadan hann veri comin. hann s. at hann het Ali hinn audgi oc var hann caup madr. en uer erum comnir allir af Gardariki. […] (Bls. 45–46)
19. Fra suikraedum Hakonar j. vid Olaf T. s.
13 Nu er thar til at taca at Hakon j. heyrir micla fregd af morgum orrostum oc snill-dar brogthum Olafs T. s. er hann uann vida. […] Thorir het madr clacka vinr mikill iarlsins. hann callar hann til sin athinginu oc segir at hann uill senda hann iGarda austr med theim "orendum at hann seal segia andlat jarlsins oc that med at landit liggi nu hofthingialaust. […] Oc biogguz their nu til ferthar. Oc styrthi sinu skipi huerr theira foru sithan til Englandz oc er their comu thar spurdu their at Olafr var tha farin austr iGarda riki. Oc sithan sigldu their austr thangat oc er their comu thar. fagnadi hann theim uel med mikilli blidu. oc gerdi frendum sinum fagra ueizlu. […] nu voro their thar um uetrin En er varadi bioz Olafr austan med vi skipum. oc thau um fram iij er their hafdn austr haft. Thessi skip voro ladin morgum dyrligum gripum gulli oc gimsteinum oc agetligum pellum. oc allzscyns farmi er fasenn var iNordlondum. […] (Bls. 63–66)
25. Fra OLafi konungi T. s.
18a That finnz ifrasogn Ara hins froda oc eru their fleire er that sanna at Olafr T. s hafi ij uetr haft oc xx tha er hann com iland. oc tok riki en hann red firir v. uetr. En tho eru their sumir menn frodir er sua vilia segia oc thui trua at sua se at hann hafi haft ij uetr oc xxx. vetra. er hann tok rikit. oc that seal nu sanna huersu their telia.
That segia their tha er Tryggui konungr fathir hans var uegiN at Olafr var tha imodur quidi oc var f"oddr that. oc var einn uetr med modur fethr sinum oc modur med leynd. Oc sithan for hann austr iSuithiod. afund Hakonar gamla firir motgangi Hakonar j. oc Gunnhilldar. ос for tha um eydi merkr oc scoga. oc var thar ij uetr med Hakoni gamla. oc er hann for brot thadan tha var hann threvetr.
Oc er hann for skipferdum oc hann var hertekiN er hann aetladi iGarda tha tocu heidnir menn thau oc hafdu isinu valldi oc var hann ithessi anaud vi uetr. En iGordum austr oc austrholfunni veri hann xi ar. En i Vindlandi iij uetr. oc tha for hann til Danmerkr oc til Irlandz. Oc tok thar helga skirn af abota. theim er fullr var af helgum anda. oc iUestrlondum var hann ix 'ar.
Oc eptir that for hann af Englandi. oc hafdi tha ij uetr hins fiortha tigar. Oc eptir that var sett uelraedi af Thori cloclcu um Olaf. oc foru their tha til Noregs sem sagt var. oc var tha Thorir drepiN. eptir forspa finnzins. oc litlu sitharr Hakon j. Oc tok tha О. T. s. rikit sem sagt var. En thessir menn samthyckia thetta med thessum hetti Saemundr hinn frodi oc Ari hinn frodi huarstueggia sogn er trulig. at Hakon hafi styrt rikinu xxxiij. uetr. sithan er fell Haralldr grafelldr En that thyckir tha miok saman bera. oc thessi fra sogn.
That calla meN at Olafr T. s. hafi haft iij tithir. a sinum dagum. var su hin fyrsta er hann var imiclu ufrelsi oc athian oc uvirding. Annur tid alldrs hans skein med birti mikilli oc farsaelu. Hin thridia tid med tign oc fraegth oc mikilli ahyggio. firir morgum at bdta. En vera lcann that at Einarr thambarskelfir etha Astrid systir Olafs er atti AErlingr aSola hafi ecki hugleitt tha thessi ix ar anaudar hans er margir varu itheire aetlan at hann veri daudr. En sithan er sia hinn sami madr erfrendmir fundu oc vinir. sua sem endrreistan af dauda. tha fognudu their thessum manne sua sem hann veri af dauda reistr ос toldu thui til alldrs honum vii 'ar oc xx. En huarratueggia uitni synaz mer athuga verth oc skynia that huat af thyckir fellt at hava thuilikum frasognum. (Bls. 88–91)
32. Fra Eiriki konungi iSuithiod
14 I thann tima er rikdi yfir Noregi Hakon j. var Eirikr konungr iSuithiod. […] Eirikr konungr atti Sigridi hina storradu oc var theira s. Olafr suaenski. That segia menn at konungrin villdi skilia vid Sigridi d. oc uilldi eigi hava ofsa hennar oc ofmetnad. oc setti hana drotningu yfir Gautlandi. En konungr atti sithan d. Hakonar j. Eptir hann tok riki s. hans Olafr.
En tha badu Sigridar Vissivalldr Austruegs konungr ос Haralldr grenski. Uplen-dinga konungr. En henni thotti ser litilraedi ithui er smakonungar badu hennar. en theim dirfd i er their aetludu ser thuilica drotningo. oc firir thui brendi hon tha inni bada aeinni nott. oc thar let ос lif sitt gafugr madr er het Thorir fathir Thoris hundz er bardiz vid hinn helga Olaf konung aSticlastodum oc eptir thetta verk var hon collud Sigrid hin storrada. (Bls. 107–108)
82. Fra Olafi konungi
9 That sagdi Hallfrodr vandraeda scalld at thessi lond hafi Olafr konungr T. s. farithersdkilldi. baedi isudr uegum oc Uestrlondum. […]
Hilmir vann at holmihialmscod rodin blodihuat of duldu thess holdarhord oc austr iGordum.rogs bra recka laegirrikr Valkera likiherstefnir let hrofnumholld Flaemingia golldit. […](Bls. 247–248)
Перевод
6. О конунге Гардов и его матери
1 В то времяi правил в Гардарики конунг Вальдамарii с великой славой, i Рассказываетсяiv, что мать его была пророчицейv, и зовется это в книгах духом фитонаvi, когда пророчествовали язычники. Многое случалось так, как она говорила. И была она тогда в преклонном возрасте. Таков был их обычай, что в первый вечер йоляvii должны были приносить ее на кресле к высокому сиденью конунга. И раньше чем люди начали пить, спрашивает конунг свою мать, не видит или не знает ли она какой-либо угрозы или урона, нависших над его государством, или приближения какого-либо немирья или опасности, или покушения кого-либо на его владения. Она отвечает: «Не вижу я ничего такого, сын мой, что, я знала бы, могло принести вред тебе или твоему государству, а равно и такого, что спугнуло бы твое счастье. И все же вижу я видение великое и прекрасное. Родился в это время в этом году сын конунга в Норегеviii, и будет он воспитываться здесь в этой стране, и станет он знаменитым мужем и славным хёвдингом, и не причинит он никакого вреда твоему государству, а напротив, многократно его увеличит для Вас. А затем он вернется в свою страну, пока он еще в молодом возрасте, и тогда завладеет он своим государством, на которое он имеет право по рождению, и будет он конунгом, и будет сиять ярким светом, и многим он будет спасителем в северной части мираix. Но короткое время продержится его власть над Норегсвельди. Отнеси меня теперь прочь, поскольку я теперь не буду дальше говорить, и так уже довольно сказано». Этот Вальдамар был отцом конунга Ярицлейвах.
7. Об Олаве, сыне Трюггви, и Астрид, его матери
2 И когда Олав и Астридi пробыли 2 года у Хакона Старогоiii, собрал он их в путь с честью и передал их в руки тех купцовvii, которые собирались ехать на восток в Гарды. Он думал отправить их к Сигурду, брату Астрид, который имел большие почести от конунга ГардовА Хакон Старый дал им все, что им требовалось для этой поездки, и расстался с ними не раньше, чем они взошли на корабль с хорошими попутчиками.
Затем они вышли в море, и в этой поездке напали на них разбойникиviii и захватили все их добро, и убили некоторых, а остальных увезли в разных направлениях, и взяли их затем в неволю и рабство. Здесь Олав был разлучен со своей матерью, и ее затем продавали из страны в страну. Олав тоже был продан в рабствох, как другие пленники, и три хозяина было у него в этом плену. Того, кто первым купил его, звали Клеркон; и это он убил воспитателя Олава у него на глазах. А несколько позднее продал он Олава тому человеку, которого звали Клерк, и взял за него необычайно хорошего козла; и пробыл он во власти этого человека некоторое время.