Исландские королевские саги о Восточной Европе
Шрифт:
Ok er hann heyrde thetta tha hrediz hann oc melti. hverr ertu. drottinn. at ek trva a pig. Roddin melti. far thu til Griklanz. ok mvn ther thar kvnnigt gert nafn drottins. ok ef thv vardveitir hans bod mvntv hafa eilift lif. ok ef thv trvir sanliga mvno margir eptir ther hverfa til rettrar truar thvi at gvd hefir thik til kosit at snva honum til handa morgvm thiothvm.
En er harm hafde lvti heyrda ok saena. tha aetlade hann ofan at stiga af steininom. ok tha sa harm marga ogvrliga stade fvlla af kva/lom eldi ok frosti ok ylingv ok a/mligan gratt. ok thottiz harm thar kenna marga sina vini heidna menn ok that sa harm at sv kvol beid konungs ok drottningar ok honum fekz sva mikils tha er harm vaknade. at hann flavtt allr itarom ok hogindin voro v'at vndir h"ofde honum ok bidr lid sitt bvazt ok feR nv ibra/tt ok til Griklanz ok h'itti thar dyrliga kenne meN ok vel trvada er honum kendv retta trv. ok gvds bod ord.
Sithan hitti hann dyrligan byskop. ok bad hann veita ser skirn sem lenge hafde hann beidz. at geraz isamlagi cristinna manna, ok tha var hann primsignadr Sithan bad hann byskop fara med ser iGardarike oc boda thar gudz nafn heidnom thiodvm. Byskop het ferdine ef hann tvlkade fyrir honom. at eige stode h"ofdingiar imott helldr veitti their honom sigr mark ok styrk til cristninar ok sidan feR Olafr ibra/t ok iGarda rike. oc var honom thar vel fagnad ok dvelsk hann thar i godv yfir laeti ok talthe fyrir theim vm trvna ok sagde hvat theim hefde at thav tryde asanan gud er skop himin ok iord ok alia luti. ok kvad that ofallit stiornar monnum at kvnna eigi deili askapara sinom er theim veitti allt gdtt. en at trva a skynla/s gvd ok vil ek alia stvnd aydra hialp leggia ok skilia mvno ther af specd ydaRe at ver biodvm s'at ok thott ko-nungr stode lenge imott at lata sid sinn ok sinna forellra.
Ok med thvi at hann heyrde fagrliga vm rott ok fekk skilt af gudz miskunn thetta sanlikt ok at eggian drottningar. tha t"oku thav skim ok slikv kom hann a leid vm alia konungs vini ok h"ofdingia ok er thetta var til leidar komit. tha bioz hann ibra/t at fara ok ithav herod er liggia vid Irland ok hafde thadan kenne mennn vel lerda ok tha kom Pall byskop af Griclande ok bodade trv i tra/sti Olafs ok skirde hann konung ok drottningo med ollom her sinom ok gerdiz tha mikil firegd af О. vida vm a/str vego ok allt kom frett af honom iNoregs veldi ok hans dyrdar verkvm. (Bis. 39–43)
10. Konungr tok skirn
12 […] Ok sidan gaf O. leyfe monnum sinom at their fori ka/pferder til ymissa landa ok komi allir til hans fyr en their fori af Englande. Ok hann sialfr for med.iii. skipum til Englanz ok er hann kom thar. tha heyrde hann at iarl sa red Nordimbralandi er Sigurdr h'et ok vilde hann at their gerde sinn viinskap oc felag. […] hann kvaz heita Alen a/dge ok vera forenge ka/p manna ok nv allir komnir af Garda rike. […] (Bis. 44–47)
13. Fra svikvm Hakonar i.
13 Hakon iarl heyrde mikla fregd af Olafi ok orrostvm hans i Astr rike ok vestr ldndvm. hans vegr var iafnan 'intr fyrir iarlinom. H. iarl etlar at setia her vid гад at eigi raeni hann hann rikinu еда sono hans. ok hyGr at setia fyrir hann verlode at hann metti rena hann bode lifi ok fe. Ok stefnir thing fiolment ok komo thar hdfdingiar ok mikill mannfioldi. Thorir het madr kalladr klaka vinr iarlsins. hann kvaz vilia senda hann afvnd O. iGarda a/str med theim tidendvm at segia andlat iarlsins en segia lan-dit h"ofdingia la/st oc kveda allra vilia at taka Olaf til konungs oc that erendit at leida hann til fostr iardar sinnar. […] ok hdfdv iii. skip sit hverr theira. foro med skarti ok komo til Englanz oc thar spvrdv their at О. var a/str iGarda rike oc helldv a/str oc afvnd O. hann tdk vel vid theim oc gerde mikla veizlv ok tha sagde Thorir erendit sitt. at hann sagde da/da Hakonar iarls ok kvat that vnder sinv aerendi at hdfdingiar iN-orege villdv hann til konungs taka. […] Ok that vndradiz hann er their voro sva vkattir sva vel sem their voro settir ok voro med honum vm vetrinn ok er varazizk bioz hann a/stan med.vi. skipvm oc h"ofdv their tha ix. skip allz oc skipin voro hladin med fe mik-lo ok gersimvm ok var han wittande thessar velar oc vetti enskis illz at frendvm sinvm ok sigldv goda byri ok komo iNoreg thar sem heiter Thialfa hellir. […] (Bls. 63–66)
16. OLafr var til konungs te.
18a […] That segir Ari enn firode ok margir sanna that at Olafr hafe.ii. v'etr ok.xxx. haft er hann kom i land ok t"ok rikit oc red landino fim vetr. Ok erv their sumir riker menn oc froder er that segia at hann hefde.ii. vetr ok.xx. er hann tok rikit ok that ma nv heyra hvernog their telia. Ok that segia their tha er TryGvi konungr var veginn at Olafr veri tha eige foddr ok veri hann enn fyrsta vetr med Eirike modvR fedr si-nom ok sithan feri hann i Svithiod til Hakonar gamla ok var thar.ii. vetr ok for thathan iba/t.iii. vetr. oc tha er hann var hertekin ok i ana/d selldr ok var hann itheiri a navd.vi. vetr. En iGa/rdum a/str var hann.ix. vetr oc iVinlande.iii. vetr ok tha for hann til Irlanz ok t"ok skim ok var hann lVestr l"ondvm.ix. 'ar. ok eptir that feri hann af Englandi oc hefde tha.ii. vetr ens fiorda tigar. ok tha er Thorir klakka var da/dr eptir sitt velrethi ok sithan H. iarl ok Olafr kom iNoreg oc tok rikit sem nv var sagt. ok thessir menn samthykiaz Semvndr enn frode ok Aren frode Thorgils sonr. At Hacon hafe styrt rikeno thria vetr ens fiorthatigar. sithan er Haralldr fell grafelldr ok that thycker saman кота ok thesse fra sogn.
That kalla menn at Olafr hafi.iii.ar tider hafdar. Su en fyrsta er hann var ivfrelsi ok athian. ok a/nnor tid alldrs hans var med birti ok fregd ok en.iii. med tign ok a hy-gio. er fyrir ma/rgum var at bera. Ok that та vera at Einar thamba skelmir oc Astridr syster hans e. Erlingr Skialgs sonr magr O. konungs. haf'i ecke hvgleitt thessi.ix. 'ar e. tiv er hann var i ana/d er margir hugdu hann davdan. Ok tha er Olafr var fundin af frendvnom. var sem hann veri reistr af da/da. ok fa/gnodu allir honom ok ta/lthu thui til alldrs honvm vi. 'ar ok.xx. en hvartvegge vitni synaz oss merkilig ok hafe hverr slikt at thvi sem syniz. (Bis. 88–91)
17. Sigvrdr iarl tok vid trv
18б Ok that er sagt at ifyrstv er Haralldr en harfagri t"ok rikit ok tha stvnd er hann var konungr ok allt til O. konungs Tryggva s. var heidni halldin naer vm alia Noregs bygd ok vida mikil bldtt En England hafde lenge kristid verit. Tha for Olafr konungr or landi er harm hafde verit einn vetr i Noregi. harm for vestr til Englanz fim skipum ok sva sem fyr kom harm a/stan af Garda rike eptir velrethe Haconar iarls ok sva for harm asama svmri er harm hafde verit einn vetr iNorege tvivegis til Englanz ok for aptr vm ha/stid. ok var tha ifa/r med honum Ion byskup ok margir prestar. […] (Bls. 91–92)
Перевод
5. Пророчество матери конунга
1 А в это времяi правил на востоке в Гардарики конунг Вальдамарii, и был он знаменитым мужем. Мать его была пророчицейv, и предвидела она многие вещи, и случалось так, как она говорила. Она была дряхлой. И таков был ее обычай, что в каждый вечер йоляvii ее приносили в палату и она должна была говорить, какие там были новости в мире. И сидела она в кресле перед высоким сиденьем конунга, и когда люди сели на свои места и приготовились пить, то сказал конунг: «Что видишь ты, мать? Нет ли чего опасного для моего государства?». Она сказала, что не видит ничего, что не служило бы к чести и славе этого государства. «Вижу я то, что в это время родился в Нореге сын конунгаviii со светлыми ангелами-хранителями и счастливой судьбой, и над ним великий свет. Он будет здесь воспитываться в этой стране и во многом поддержит твое государство, а затем вернется к себе на родину и будет там конунгом знаменитым и славным, и все же скоро его не станет, и когда он будет призван из мира, тогда его ожидает много большая слава, чем я могла бы рассказать. А теперь отнесите меня прочь, и я теперь не буду больше говорить». Этот Вальдамар был отцом Ярицлейва, отца Хольти, отца Вальдамара, отца Харальда, отца Ингибьёрг, матери Вальдамара, конунга дановх.
6. Про то, как Олав был продан
2 Когда они с Астридi пробыли 3 года у Хакона Старогоiii, он сказал: «Теперь дела обстоят так, что вы пробыли здесь у нас некоторое время, но сила моя заметно убывает; а Хакон ищет вас, и потому здесь небезопасно. Теперь я хочу послать вас на восток в Гардарики к Сигурду, твоему брату, Астрид, который теперь имеет там большой почетvi как сам по себе, так и от того конунга, и это надежная защита; и я предчувствую, что там будет расти сила этого мальчика». Затем он велел хорошо обеспечить их поездку всем необходимым, и собрались они на корабль с купцамиvii, которые плыли на восток в Гарды. И расстался Хакон с ними не раньше, чем они сели на корабль, и расстался с ними хорошо, и вышли они в море. И в этой поездке было у них много разных опасностей и бед, и напали на них викинги, и убили их попутчиков, и взяли все добро. Это были эйстыviii. Некоторые из них были взяты в плен, кто были моложе и более пригодны для работы. Там разлучился Олав со своей матерью, и продавали ее из страны в страну. А Олав был тоже продан в рабствоx, как другие пленники, и три хозяина было у него в этой неволе. И того, кто первым купил его, звали Клеркон, и он убил его воспитателя у него на глазах, Торольва Вшивобородого. А несколько позднее продал он Олава тому человеку, которого звали Клерк, и взял за него хорошего козла. И пробыл он у него некоторое время. А этот человек продал его тому человеку, которого звали Эрес, и взял за него хороший плащ. Жену его звали Рекон, а сына его звали Реасxi. Этот человек был добр к нему, и сделал он из него скорее своего любимого ребенка, нежели порабощенного человека. Там был с ним Торгильс, его брат по воспитанию, и пробыли они 6 лет в языческих странахxiii.
3 И тогда захотел Бог дать проявить себя тому человеку, который раньше был скрыт, его геройским поступкам, которые были задуманы выйти наружу, как будет видно из этого рассказа. У конунга Вальдамара была тогда жена, которую звали Аурлогияi, и была она красивой и мудрой. А Сигурд Эйрикссонii, брат Астрид, был так высоко ценим конунгом, что он должен был улаживать дела конунга и вести его дела и суд, и был у него большой лен, и он собирал для конунга дани со всех его земель, обязанных данью, и решал, что каждая должна платить, (лакуна в 2 листа)