Исландские королевские саги о Восточной Европе
Шрифт:
11 76. (E)ptir thenna at burd helt Olafr skipum sinum austr i Garda. fekk hann tharall godar [vid]tokur af Valldam[ar] konungi ok Allogie drottningv. var hann i Holm gardi vm vetr[inn] med sina menn. Eina nott bar fyrir hann i suefni mikla syn ok merkiliga. honum syndiz einn mikill ste'instolpi standa i lopt vpp sva h'att sem hann matti sea. Thessi steinn var vtan sem klappadr vaeri gradum ethr pallum. hann thottiz ganga upp eptir ste'in'inum sva langt at hann var kominn vpp vm sky. thar kendi hann sva saetan ilm. at hann hafdi alldri fyrr slik[an k]ent Hann litadiz tha vm. ok sa alia uega hia ser fagra stadi blomgada med allri unadsemd. thar sa hann biarta menn skrydda hu'itum klaedum. ok prydda allri sk'inandi dyrd. fulla fagnada. meiri en fra megi segia. Thvi naest heyrdi hann raudd yfir sik upp sva segiandi til sin. heyrthu Olafr ef[ni] gods mannz. Margfalldaz munu verk thin til godra luta. ok ae gaetliga aeuaxtaz gudi til dyrthar en ther til saem[d]ar baedi ibraad ok lengdar. thviat thu tignadir alldri b"olvut skurd god ok veittir theim enga heidingliga thionkan. thvi man nafn th'itt vidfraegiaz vm ver"olldina. en tho skort[ir] thik enn mikit at thu ser alg'iorr [guds thio-nostu madr] thviat thu hef[ir] en eigi fulla skynsemd e(dr) vissu af gudligum lutum. ok thu ert eigi hreinsadr iheilagri skirn. tha hraeddiz Olafir ok maelti med mikilli ae hyG'Iu. huerr ertu drottinn at ek megi ae thik trua. Rauddin svar(adi) honum. Far thu til Grick landz. thar mun ther kunnigt gert nafn ok dyrd drottins guths thins. Ok ef thu truir ae hann rettliga ok vardueitir hans bodord dyggiliga. tha mantu ther ok m"orgum odrum visa af dauckum villu u[e]gum heidins aatrunadar aa biartar g"otur heilag[rar truar] thviat gud hefir thik til thess valdan at leida marga lydi honum til handa. [ok] thar fyrir muntu odlaz eilifa saelu. ok meiri dyrd en thu hef[ir] nu sied her. Sem hann hafdi thessa luti sied ok heyrt. aetladi hann at stiga nidr af steininum. tha sa hann nidr fyrir sik marga hraediliga stadi. fulla af logandi kuolum. ok heyrdi ylur ok "or vilnan ok aumligan grat sal[na] theira er thar voro kualdar. thar thottiz hann kenna marga h"ofdingia ok vin[i] s'ina. tha er truat hdfdu aa heidin god. ok thar sa harm ogurliga ku"ol fyrir buna Valldamar konungi. ok Allogie drotningv. Vid thessa s[yn] alia sa-man vard hann miok otta sleginn. ok sva feck honum mikils at hans augu voro full af tarum er hann vaknadi.
Ok hinn sama morgin er hann var klaeddr bad hann lid sitt buaz i brott thadan. helt hann tha sem skiotaz skipum sinum til Grick landz. thar fann hann marga aa giaeta kennimenn. tha sem honum [gerd]u kunnigt nafn drottins Iesu Kristi, ok segiz at tha vaeri Olafr primsignadr. Sidan bad hann biskup thann er Pall het. at hann faeri i Gard[a Riki] ok bodadi thar gu'os kristni heidnum thiodum. Pall biskup var mikill Guds vin. hann sagdi at hann mundi fara i Garda Riki ef Olafr faeri (fyrir) ok tulkadi hans erendi. sva at h"ofthingiar staedi eigi imoti. at hann maetti thar grund valla Guds kristni. for Olafr konungr tha aptr i Garda ok bodadi thar helga tru. fyrst e'insliga konungi ok drotningu. stod konungr i fyrstu fast imoti. en drottningh var alt aftaka minni. en tho lcorn [sva vm s]idir medr aa eggian drotningar at konungr let stefna fiolmennt thing.
En er thar var saman komit margt stormenni ok fiold'i folks, ok thingit var sett, stod Olafir upp ok sagdi sva. Ek vaenti herra konungr at ther munit skilia med vitro yduarri at that sem ek hefi fyrir ydr nockut ordi aa komit. at ydr ok "ollum odrum rikum ok urikum er m"orgum lutum betra at trua aa einn sannan gud skapa[ra] sinn. thann er gerdi himin ok iord ok alia luti syniliga ok vsyniliga ok ollum gefr eilifa saelu utan enda aa sik rettliga truandum ok ser truliga thionandum. helldr en villaz i sva miklum myrkrum at trua aa falsot skurd god. thau er thvi sidr mega adrum ndckura hialp ueita at thau sialf mega huargi hraeraz 'or stad nema thau se af adrum borin e(dr) dregin. sva sem ek sagda ydr laungu tha er ek uissa ecki til gu"os. at mer syndizt alt at e'inu v vitrligt theim at thiona. fyrir thvi skal ek allan minn starfa ok aastundan til leggia. ok alldri af letta at boda ydr gu'os nafn fyrr en ek hefir ydr konungr ok allan thenna lyd leidt af theim dimma villu st'ig sem ther hafit allz of lengi gengit aa biarta v'anar gdtu eilifrar hialpar.
ValldamaR konungr svar(adi) raedu hans ok s(agdi) sva. Af theim sm'a geislum er sk'ina af thinum fagrligum for tdlum til minnar skynsemdar. hopar mer til vanar at sid ferdi kristinna manna se betra en vart. En langr vani forns aatrunadar helldr mer aptr sva at ek hugfesti litt that er thar til heyrir. ok that aNat at mitt hugskot segir varla haefa minni fat vitzku. at kasta theim aa trunadi. er minir fraendr ok lang fedgar hafa halldit aefinliga alia sina daga. huerr eptir aNan. thvi uil ek vm thetta vanda mal heyra til l"ogur. fyrst drotningar er miklu er vitrari en ek. sithan allra aNaRa hdfdingia ok varra rad giafa. Vard tha mikill romr at mali konungs.
En er hliod fekkz tok drotn'ingin sva til mals. Thessi madr Olafr kom til th'in ko-nungr tha er hann var bam at alldri. ny kominn or utlegd ok mikilli aa naud. tokt thu hann vt lendan ok v kunnan aa thinar nadir sva at thu faeddir hann ok fostradir sva elskuliga sem thinn eigin son. lcunni hann ser that sva i nyt at faera at hann efldi ok aukadi yduart Riki med ollum god uilia thegar hann matti n"ockut at faeraz fyrir alldrs sakir ok throska. thadan af vard hann hugtheckr ollum godum mdnnum Nu var hann aa brotto vm hrid. ok gerdiz hollr ok heilradr theim h"ofthingium er hann 'atti eigi iafn mikit gods at dmbuna sem ydr. syniz hann ok aa hyggiu samliga ok med mikilli alv"oro fram flytia that aa heyriliga erendi er hann ferr med er ollum vitrum mdnnum mun synaz heilsamligt. Thar fyrir gefr min samvitzka mer val at skilia. at mothir ydur konungr man thenna mann hafa fyrir sieth fordum daga. ok margir adrir spekingar ok visdoms menn thessa rikis fyrir sdgdo. at einn ut lendr madr mundi her upp faedaz. sa er eigi at eins mundi pryda thetta Riki med bidrtu liosi sinnar vitro ok visdoms. helldr ok vida aNarstadar mundi hans god leikr fagrliga blomgaz. sa ek thetta laungu aa hans yfir bragdi. ok fannz mer tha thegar ok sva ae sithan fleira til hans en aNaRa ungra manna. Nu er thetta sannara en that er vandir menn grunudu at v dygd mundi undir bua ockrum kiaer leikum. Lauk drottningh med thvi sinni tdlu at allir lofadu hennar snilld ok uitr leik. lyktadiz med thvi thingit at med Guds miskunn ok aa eggian drotningar hetu allir at taka retta tru. J thann t'ima kom Pali biskup af Grikk landi i trausti Olafs konungs ok skirdi Valldamar konung ok Allogiam drotningu ok allan theira lyd ok styrkti thau i heilagri tru. […]
Thessir lutir sem nu voro sagdir vm kristni bodan Olafs TryGva sonar i Garda R'Iki его eigi v truanlighir thviat e'in bok aagiaet ok sann frod er heitir Ymago mundi kvedr skyrt aa at thessar thiodir er sva he'ita. Rvsci. Polaui. Vngar'ij. kristnadvz aa ddgum Ottonis thess er hinn.iij. var keisari med thvi nafni. Sumar baekr segia at Otto keisari hafi farit med her sinn j Austr ueg ok brotit thar folk vida til kristni ok med honum Olafr Tryggva s(on). (В. I. S. 152–158)
77. (Th)Essu naest bio Olafr konungr skip sin ok lid austan or Garda Riki. hann sigldi fyrst til Danmerkr. ok thadan uestr vm haf. Sva s(egir) Hallar stein.
Sen aull sithan runnu.sneckiu bord or G"ordum.her morg haela t"orgut.hilldings vnd gram milldum.vestr l"ond virda kinderver fakum red heriat.aldyggr arfi Tryggva.Olafr ok klauf stalum.Olafr konungr helt fyrst til Englandz. ok heriadi thar vida landit. […] (В. /. S. 158–159)
12 78. […] En ecki hafdi hann meira af nafni sino. sidan hann for or Garda Riki hit fyrra sinn. en hann kalladi sik Ola. ok sagdiz vera girdzkr. […] (В. I. S. 161–162)
91. […] Vissi hann ok engra theira manna vanir iNoregi at honum mundi mega e(dr) vilia nockum styrk ue'ita thviat fraendr hans their er hann atti thar margir ok gdfgir mattu eigi vita huart hann var nu aa lifi e(dr) eigi tho at hann faeri thadan uetr gamall. en their h"ofdo sidan hann for af Suithiodo thre uetr ecki til hans spurt vistli-ga. thviat f'air menn uissu alt hans nafn sidan hann for or Gordum sem fyrr var s(agt). […] СВ. I S. 201–202)
16 92. (N)V skal segia thann atburd er miklu vard fyrr. Madr er nefndr Lodinn. hann var vikverskr. audigr ok aettadr uel. hann var optliga i kaup ferdum en stundum i hemadi. That var aa einu sumri er Lodin for kaupferd i Austr ueg. atti hann einn skip that er hann var aa ok mikinn kaup eyri. hann helt til Eistlandz ok var thar i kaupstef-nu vm sumarit. En medan markadrinn stod var thangat fluttr margskonar kaupskapr. thar kom mart man fait, thar sa Lodinn konu n"ockura er selld hafdi uerit mansali. En er hann leit aa konu thessa. kendi hann at thar var Astridr Eirilcs d(ottir) er aatt hafdi TryGui konungr Olafs s(on). hun var tha v lik ok fyrr tha er hann hafdi seeth hana. thviat nv var hun faul ok grvnn le'it ok illa klaedd. Lodinn gekk til Astridar ok sp(urdi) huat vaeri rads hennar hun svar(ar). Thungt er fra thvi at segia. Ek hefi uerit selld mansali. ok nu qn er ek higat flutt til thess at seliaz. Sithan kannaduz thau vid. visi hun skyn aa honum olc aa aett hans. Bad Astridr tha at hann mundi kaupa hana olc flytia hana heim til fraenda hennar. […] (В. I. S. 202–203)
13 93. […] Hakon j(arl) hafdi fengit af spraka n"okkurn. at sa madr mun vera fyrir vestan haf er OH nefniz. ok halldi menn hann thar fyrir konung. En j(arl) grunar af fras"ogn aNaRa manna at vera muni ndckuR af konunga aett noraenni. jarlinum var sagt at Oli kalladiz girzkr at aett. en hann hafdi that spurt at TryGvi Olafs s(on) hafdi att son thann er farit hafdi austr iGarda Riki ok thar upp faedz med Valldamar konun-gi ok het sa Olafr. hafdi j(arl) mi"ok at spurningum leidt vm thann maN. grunadi hann at sa enn sami mundi nu vera komin iuestr ldnd. Vm varit eptir Iomsuikinga orrosto stefndi j(arl) til sin mdrgum h"ofthingium austr ilandi. […] (В. I S. 204–205)
18д 105. […] Thvi naerst tha er ek var threuetr. forvm vit modir min or Svithiod skipferdi ok aetladum austr i Gartha Riki aa fvnd Sigurdar brodur hennar. tha maettv ver vikin-gum ok vorum hertekin ok selld mansali. en svmt foroneyti ockart drepit. skildi thar med okkr mothur minni sva at ek sa hana alldri sithan. Ek var tha selld vid verdi sem adrir mans menn. var ek.vi. vetr i theiri aa navd aa Eist landi. thar til er Sigurdr mothur brodir minn leysti mik thadan. ok flutti mik thadan med ser austr iGarda Riki. tha var ek.ix. vetra. Adra.ix. uetr var ek iGdrdum. enn i vtlegd. tho at fyrir mann doms sakir godra hofthingia vaera ek thar vel halldinn. thar naest var ek aa Vind landi.iiij. vetr. en.iij. fyrir vestan haf i hemadi. […] (В. I. S. 241–242)