ЖАНРЫ

Исландские королевские саги о Восточной Европе
Шрифт:

Глава 90

17 Ярл Эйрик приплыл осенью назад в Свитьод и оставался там следующую зиму. А весной собрал ярл свое войско и поплыл вскоре в Аустрвег. И когда он пришел в государство конунга Вальдамара, стал он грабить и убивать людей, и жечь повсюду, где он проходил, и опустошил ту землю. Он подошел к Альдейгьюборгу и осаждал его, пока не взял города, убил там много народа, и разрушил и сжег всю крепость, а затем воевал во многих местах в Гардарики. Так говорится в Бандадрапе: «Богатый отправился опустошать землю Вальдамара огнем битвы. Из-за этого тотчас усилился бой. Ты, устрашающий людей, разрушил Альдейгью; мы удостоверились в этом. Эта битва мужей была жестокой. Тебе удалось добраться на восток в Гарды».

Всего ярл Эйрик провел в этом походе пять лет. И когда он уехал из Гардарики, разорил он всю Адальсюслу и Эйсюслу, и там захватил он у данов четыре викингских корабля и убил всех, кто на них был. В Бандадрапе говорится так: [Первая виса не имеет восточноевропейских топонимов.] «Я узнал, как воин давно сражался в проливе между островами. Щедрый на имущество воитель очистил от людей четыре корабля данов; нам это стало известно. У тебя была битва с гаутами, моряк, где люди бежали в убежища. Воин опустошил все Сюслы; он шел войной». [Ярл Эйрик отправляется в Данмарк.]

§ 5.5. «Большая сага об Олаве Трюггвасоне»

Введение

«Большая сага об Олаве Трюггвасоне» написана около или вскоре после 1300 г. Автор ее неизвестен, однако в рукописи Holmperg 1 fol им назван Берг Соккасон, исландец, аббат монастыря в Мункатвера.

Сага написана по образцу отдельной «Саги об Олаве Святом» Снорри Стурлусона, есть и заимствования из нее, особенно в начальной части. «Большая сага» – в значительной мере компиляция. В ней выявлены заимствования из Пролога к отдельной саге Снорри, из Снорриевых саг о Харальде Прекрасноволосом, Хаконе Добром и Харальде Серая Шкура. «Сага об Олаве Трюггвасоне» Снорри часто соединяется в «Большой саге» с сагой монаха Одда; нередко автор использует только сагу Одда, а также сагу монаха Гуннлауга; в «Большой саге» есть заимствования из «Книги о занятии земли», «Саги о Иомсвикингах», «Саги об оркнейцах», «Саги о людях из Лаксдаля», «Саги о фарерцах», «Саги о крещении», из какой-то саги о датской истории, – скорее всего, из «Саги о Скьёльдунгах». Целиком в нее входит «Сага о Халльфреде». Кроме того, «Большая сага» включает в себя пряди об исландцах. Материал расположен в хронологическом порядке.

Существует две редакции саги (см. ниже «Рукописи»), из которых – по причине их большого сходства, с одной стороны, и ограниченности объема настоящей публикации, с другой – здесь представлены фрагменты только одной – по рукописи AM 61 fol.

Рукописи

1) AM 61 fol; AM 53 fol; AM 54 fol; Holm perg 1 fol («Bergsb'ok»).

2) AM 62 fol; GkS 1005 fol («Flateyjarb'ok»).

Издания:

Saga thess Haloflega Herra Olafs Tryggvasonar Noregs Kongs / Th'ordur Thorl'aksson. Skal-hollt, 1689–1690. T. 1–2 [близко к Flat].

Saga 'Olafs kon'ungs Tryggvasonar. Eptir g"omlum skinnb'okum / Thorgeir Gudmundsson, C. C. Rafn, R. К. Rask (Fms. В. I–III). 1825–1827 [AM 61 fol].

Flateyjarb'ok. En Samling af norske Konge-Sagaer med indskudte mindre Fortaellinger om Begivenheder i og udenfor Norge samt Annaler / Gudbrandr Vigfusson, C. R. Unger. Christiania, 1860, 1862, 1868. В. I–III.

Flateyjarb'ok/ Sigurdur Nordal et al. Akranes, 1944–1945. B. I–IV.

The Great Sagas of Olaf Tryggvason and Olaf the Saint: AM 61 fol. / 'Olafur Halld'orsson (EIMF. Vol. XIV). 1982.

The Saga of King Olaf Tryggvason: AM 62 fol. / 'Olafur Halld'orsson (EIMF. Vol. XX). 1993.

'Ol'afs saga Tryggvasonar en mesta. B. I–III / 'Olafur Halld'orsson (EdAm. Ser. A. Vol. 1–3). 1958,1961, 2000.

Text by Snorri Sturluson in 'Ol'afs saga Tryggvasonar en mesta / 'Olafur Halld'orsson. L., 2001.

Переводы:

Английский:

The Saga of King Olaf Tryggwason who Reigned over Norway A.D. 995 to A.D. 1000 (Northern Library. Vol. I). L., 1895 (J. Sephton) (reprint – 2009).

Датский:

Kong Olaf Tryggves"ons Saga (OS. B. I–III). 1826–1827 (С. C. Rafn).

Латинский:

Historia Olavi Tryggvii filii (Shi. B. I–III). 1841 (Sveinbj"orn Egilsson).

Русский:

Извлечение из Саги О лава, Сына Триггвиева, Короля Норвежского. Пребывание Олава Триггвиевича при Дворе Владимира Великого / Пер., предисл. и примеч. Ст. Сабинина // Русский исторический сборник, издаваемый Обществом истории и древностей Российских. М., 1840. Т. IV. Кн. 1. С. III–V, 1-116.

То же: Древне-северные саги и песни скальдов в переводах русских писателей. СПб., 1903. С. 1–31.

Фрагменты в Джаксон 1993а. С. 122–154.

Литература

'Olafur Halld'orsson 1967; Simek, Hermann P'alsson 1987; Джаксон 1991а; Джаксон 1993а; 'Olafur Halld'orsson 1993а; 'Olafur Halld'orsson 2000а; 'Olafiir Halld'orsson 2000b; 'Olafur Halld'orsson 2001.

Текст

Публикуется по изданию: 'Ol'afs saga Tryggvasonar en mesta. В. I–III / 'Olafur Halld'orsson. 1958, 1961,2000.

1 46. (J)thann tima er Gunnhildar s(ynir) gengu til R'Ikis i Noregi. Red sa konungr fyrir Garda Riki er ValldamaR het. kona hans het Allogia. hon var uitr ok god giorn tho at heidin vaeri ithann tima. Valldamar konungr atti mothur miok gamla ok "oruasa sva at hun la ireckiu. en tho var hun fram syn af f'itons anda sem margir heidnir menn their sem synduz segia fyrir v uordna luti ok v uisa. En sa var thar sidr iafnan at iola kvelld hit fyrsta фа) er menn voro j saeti komnir i h"oll konungs. var kerlin-gin mothir konungs borin fyrir hasaeti hans. sagdi hun tha ef ndckurr haska samligr vfridr uaeri nalaegr konunginum e(dr) hans Riki. ok sva arat that er hun var eptir spurd. Sva bar enn til einn uetr at kerling var inn komin ihallina eptir uana. tha sp(urdi) konungr ef hon saee ndckura utlenda hofthingia еда hermenn uilia aa gimaz Riki hans. hon suar(ar). eigi ueit ek son minn ndckurn skadsamligan hernat e(dr) v hamingiu thik nalgaz e(dr) thitt Riki. En tho se ek mikla syn ok mikils verda. Nordr j Noregi er faeddr fyrir litlu einn konungs s(on) sa er her man upp faethaz i Garda Riki thar til er hann uerdr aagiaetr hofthingi. Eigi man hann skada gera thinv Riki. helldr man hann that frida ok firelsa ok margfalldliga auka thina saemd. hann man koma aptr um sidir til sinar fostr iarthar tha er hann er ibloma alldrs sins ok odlaz Riki that er hann er til borinn. hann mann sk'ina med mikilli birti ok uegh. ok verda morgum thiodum hialpari j nordr halfu he'imsins. En tho mun hann skamma stund Riki hallda i Noregi. Berit mik nu i brott s(egir) hon tho hefi ek helldzti margt ok satt talat af thessum manni. var hun tha brott borin.

2 Margir ungir menn ok rikra manna synir stucku or Noregi fyrir of Riki Gunnhilldars(ona). Sumir ldgduz ihemad til ymissa landa. Sumir leitadu ser saemda til utlendra hdfthingia sem adr er s(agt) at Haralldr grenski var iSuithiod med Sk"oglar tosta.

Sigurdr het s(on) Eiriks aa Ofro st"odum brodir Astridar. hann var austr iGarda Riki med Valldamar konungi. ok hafdi af honum mikinn metnat ok ualld. fystiz Astridr systir hans tha at fara thangat til hans. tha hafdi hun uerit.ij. uetr iSuia uelldi med Hakoni gamla. Var Olafr s(on) theira TryGva konungs tha threuetr. Hakon gamli kom henni i foroneyti med kaupmdnnum n"ockurum ok feck henni ok hennar mdnnum alia luti uel ok gnogliga tha er thau thurftu at hafa. En er thau helldu austr i hafit. komu at theim uikingar. that voro Eistr. toko uikingar at herfangi baedi feid ok mennina. drapu suma. en sumum skiptu their med ser til m nauthar. thar skildiz Olafr vid mothur s'ina. tok tha vid Olafi ok Thorolfi fostra hans ok Thorgilsi s(yni) Thorolfs sa madr er Klerkon het. Klerkoni thotti Thorolfr of gamall til thraelkanar ok thotti ecki foruerk i honum. thvi drap hann Thorolf. en hafdi sueinana med ser til Eistlandz. ok selldi tha theim manni er Klerkr het. ok tok fyrir hafr einn helldr godan. En thridi madr keypti Olaf litlu sidaR ok gaf fyrir uesl gott e(dr) slagningh. Sa madr het Reas, en копа hans het Rekon. en s(on) theira Rekni. var Olafr thar med theim hus-bonda lengi sithan uel halldin. thviat Reas unni engum mun (minna) Olafi en sinum syni. Olafr var.vi. uetr i thessi ut legd aa Eist landi. Reas bondi hafdi ok keypt Thorgils s(on) Thorolfs lusa skeggs. hann var thiadr til uinnu sem adrir mans menn.

3 tha kom til Eist landz Sigurdr Eiriks s(on) mothur brodir Olafs. hann var sendr af Valldamar konungi af Holmgardi at heimta thar i landi skatta konungs. for Sigurdr rikmannliga med milclu fi"olmenni. that var einn d(ag) at Sigurdr reid med sitt foroney-ti fram at gardi Reas, at sueinninn Olafr var aa leiki med audrum ung meNum. […] tha keypti Sigurdr Thorgils fyrir mdrk gullz. en Olaf fyrir.ix. merkr gullz. flutti Sigurdr sue'inana bada med ser til Holmgardz. ok let ecki vpp uist fyrir m"onnum vm aett Olafs. en helt hann uel at dllum lutum. tha var Olafr.ix. uetra gamall. (B. /. S. 79–86)

Поделиться с друзьями: