Нигина ва Мирмалик
Шрифт:
Ин паёми хуастаро Саодат боз ам фархунда гардонд:
– Падарам роз шуданд, ки афтае як маротиба моро илми муси омзанд!
– Ин гапро агар Назокат барваттар мешунид, шояд ба Ворух барнамегашт, – баъди арзи сипос иловатан гуфт Нигина. – Вай мусииро аз ман бештар дст медорад.
– Менамояд ки вай ама чизро аз ту бештар дст медорад. Иштиояш озгир асту нафсаш аз худаш калон! Лекин дуруст нафамидам, ки вай алачизеба Хуанд омаду чува айнамиш када, шамол барин афо баргашт?
– Ворухио мегянд, ки барои аловгир омаду рафт.
– Агар ба лааи хуанд гем, бетар мешавад: муда-муда оташгир омаду муда, хокистар шуд…
– Эй Гул, амакдухтари Нигин ч гуно дорад, ки сухан ба масхара мегй?
– Магар нашунид, ки баробари омадан акои маро суро карду вайро наёфта, пуфаки дилаш хоп-хол шуд.
– Ман ам мушоида кардам, ки тарбузи умед якуякбора аз баалаш афтид ва кафид. Лекин… Наход дар байни амакдухтари Нигин ва акои Гул ягон гап бошад?
– Ним гап ам нест! – мъаз ва мухтасар авоб гардонд Нигина. –Буду шуди исса амин, ки амакдухтари ман Мирмаликро се-чор бор дида, аз амоли офтобияш дилкабоб гашту чун рафтани ро шунид, игари кабобгаштааш об шуда, аз чашмаш рехт, албаш сард ва ишаш гард гашт.
– Маро чунин иши сохтаю бофта ба дил гарон меояд! – гуфт бо истезо Гулсимо. – Чашми ама духтарои нозанини шари бузурги мо ба рйи Мирмалик банд асту аз ишаш обу адоянд, вале бародари хубрухсори ман сяшон атто нимнигое намекунад. Амакдухтари ишлоии ту бошад… Ё тавба, чашмаш ростниго несту ч хел уръат карда, ба акоям дил бастааст?!
– Ба он духтари бечора сахт хашм магир, ки нопадид шуд ва дигар пайдо намешавад. Яъне гапаш адо! – ба мавзъ нутаи таммат гузошт Саодат. – Ба акои ту, ки акои мост, секаса арси зр меёбем.
– Тарсам, ки аз даи ин кор намебароем. Басо назарбаланд будани акои оматбаланди моро ама медонанд. Як шобайти Низом гё ба акои ман дахл дорад:
афт кишвар тамом дар адаш,
Духтари афт шо дар мадаш!
– Ман афт шодухтарро медонам, ки нозанини нозанинои олам эътироф шудаанд.
– Кио оно? – зуд ба шав омад Нигина ва Саодат ангуштони дасташро ат карда, ба лелакшумур даромад:
– Якумаш умой, духтари шо Хусрави Парвиз…
Гулсимо дарол эрод гирифт:
– Оъ… вай мурдаг, вати аз хок хестанаш шудаг… Зиндаояшро номбар кун, дугона!
–Яминоз – духтари оони Чин, Нуран – духтари малики инд, Насрин – духтари Салобшои турк, Дурсити – духтари айсари Рум, Озариюн – духтари шои Мариб ва Нозпар – духтари Хоразмшо.
– Акоям номи духтари подшои Хоразмро ба забон гирифта, «Нозпар хушхироме ба сони кабки дар!» гуфта буд…
– Яъне … дар сурои амин шодухтар ба Грган рафтааст?
–Инашро намедонам. Лекин боре акоям гуфта буд, ки духтари нозанин ва баиффат усту дорад.
– «Баиффат» чизе гуфтан гап?! – бо овози ларзон пурсид Нигина аз нодон шармида.
– Покдоман иффат аст! – бо урури зебанда авоб гардонд Саодат. – Да равзана дорад – аё, лутф, рост, хайрхо, ором, сабр, виор, парезкор, интизом ва озодаг…
– Агар ин хелак духтарро ёбад, акоям онашро фидо мекунад! ама медонанд, ки агар ба зулфи нозанине ангушт расонаду он духтар дастнорас бошад, пана бар даани шеру мор мехалонад!
– Ин хелак духтар ёфтан удо ам душвор…
– Оре, дугона, барои амин то ол муаррад акоям. Бистуафтсола шуду…
– Ааб коре шуд! – гапро ба шх кашид Саодат. – Арс ба пойи худаш омаду мо бошем.
– Э дафъ кун вай хомхаёла! унча то гул нашавад, файз намебахшаду ба авли шоир:
Маъшуи хурдсол ба кас р намедиад,
То унча нашкуфад, ба касе б намедиад.
амин хел не, Нигина? Чаро хомш?
– Мо, духтарои кистон, дар ин мавзъ гап намезанем.
– Чаро? – баробар пурсиданд дугонао.
– Шарм медорем…
– Ту дигар ишдухтар нест, Нигин! е ват худро аз сбат бар канор нагир. Агар дар шар хушкалом ва суханширин шав, аз дарди сар халос мешав, агар шармин ва гшанишин шав, аз дарди сар васвос мешав! Фамид?
Нигина бо аломати тасди сар унбонду Гулсимо саволашро тарзи дигар такрор кард:
– Гап зан, Нигина, дар Ворух худат барин гулдухтари абряш хубу лабу даану зулфу черааш хуб ва синну солаш мувофи аст?
– Дар Ворух духтарои хушрю нозанин лак-лак. Лекин… ба назар нонамоёнанд…
– Яъне ба назари Мирмалик наменамоянд. Оббо…
– Зи нашав, Гул! Мегянд, ки духтарои хоразм ам чашми бодому рйи суман доранд ва мисли гул хуштароватанд. Шояд Нозпар ба мазои акои мо хуш ояд…
– Асал ба забонат, Саодат! Э Худоон, дар ар куо бошад, дари бахти акоямро кушода гардон!
Нигина ис кард, ки дугонаояш боз чашм бар даони дхтаанд, нигои дилчаспу дилнавози Мирмаликро дар аспрези Исфара ёд оварда, маин овоз баровард:
– Калоно «дер ояду шер ояд» мегянд. Ман мегям, ки гардиши айём бар муроди чашму дили Мирмалик бошад!
Ин умлаи шадомез ба укми дуо абул шуд…
Равзанаи афтум. Рисолати тозаву тар ва панди покгавар бо забони безабон
Дарси якум дар мадрасаи нав бо фотеаи Пири муборакнафаси Хуанд Бадеуддини Нур ооз ёфт. Бисту як нафар духтари тарибан амсол, ки аз Хуанд ва шару навоии атрофи он ба умеди донишандз амъ омада буданд, чашмони пурмер аз чераи нурон наканда, саропо гш шуданд.
– Аввалин мадраса дар шари мо пансад сол муаддам бунёд шуда буд, – гуфт Пири донои Хуанд пас аз салому паёми табрик. –Навмусулмоно аз аввал бо дилгармию шаву айрати хоси хуанд ба омзиши акоми дини мубини ислом пардохтанд ва шукри Худо, ки олиё пешсафу ранамоянд. Хуанди бостон баъди Бухорои шариф дуввумин маркази ирфону дин асту баъди Самаранд дуюмин сайалгои адабу маърифат! Маслиат медиам, ки шумо бо иродатманд ба анъанаи мутаадамон идома бахшед, то пешоанги муслимаои Мовароуннар шавед.
Эй покдухтарони бобо! Ба ман гуфтанд, ки ар кадоматон дар зодбуми хеш дарси савод омхта, дониши коф андхтаед. Акнун вати он фаро расида, ки илми илоиро муфассал ва мукаммал омзеду амзамон аз риёзиёту нууму тиб ба адри коф бараманд шавед.
Дар хабар аст аз Хоаи олам (салиаллоу алайи ва олии ва саллам), ки фармуда: «Аз гавора то гр дониш бий!» Яъне, аз ибтидои офариниш мардуми ушманд гирди дониш гаштаанд ва каломи Аллоро гиром доштаанд. ама донишномао хазинаи пур аз лаълу гаваранд ва то адри имкон бикшед, дурдонаи бештар ба каф оваред.
Пас аз хатми илму каломи Алло шогирдони мадраса, тиби тартибот, ба ду гур «Мушкилот» ва «Масъала» удо шуда, фиу усулро дар амал азбар мекунанд. Вале мо чунин маслиат кардем, ки шумо ба он гуро шомил нашуда, дар алоидаг илми адаб биёмзед. Азбаски он аз дувозда исмат иборат асту пурра омхтанаш басо душвор, сало медонем, фаат илми луату баён, арз ва офияро биёмзед.