Чтение онлайн

ЖАНРЫ

Польские сказки
Шрифт:

I zaraz sie tak stalo; lecz maz z wielkiego zalu, ze z przyczyny ciekawo'sci zony stracil skarb duzy, kt'orego za jedno slowo m'ogl zosta'c panem, poszedl i obwiesil sie. Zona, zobaczywszy to, poszla i z rozpaczy utopila sie w najglebszej studni w podw'orzu.

8. Zly brat

(Злой брат)

W jednej malej mie'scinie zyli dwaj bracia (в одном маленьком городишке жили два брата; miasto – город, mie'scina – городишко; brat); starszy byl majetny (старший был богатый; majetny – зажиточный, состоятельный, богатый; majatek – имение; имущество; достояние), mlodszy bardzo ubogi (младший – очень бедный; ubogi – бедный, убогий; нищий). Biedak chodzil do bogatego prosi'c czesto o to lub owo (бедняк ходил к богатому часто просить то одно, то другое: «это или то»; do – к; prosi'c o co's – просить что-л.). Gdy razu jednego (когда однажды), bedac w potrzebie (бедствуя; potrzeba – необходимость, потребность, нужда; by'c w potrzebie – терпеть нужду, бедствовать), przyszedl do niego (он пришёл к нему; przyj's'c – прийти), bogacz rzekl do zony (богатый сказал жене; rzec do kogo's – сказать кому-л.):

– Juz mi tez zmierzlo zawsze co's dawa'c (опостылело мне уже всегда что-нибудь давать; zmierzna'c – опротиветь, опостылеть; mi – мне); ja bym go nie zbogacil (я бы его /всё равно/ не обогатил; zbogaci'c = wzbogaci'c), a siebie bym zniszczyl (а себя бы разорил; zniszczy'c – уничтожить; разорить); ale wiem (но я знаю), co zrobie (что сделаю): wyzgam mu oczy (выколю ему глаза; zga'c = d'zga'c – колоть), moze sobie po zebrze chodzi'c (может себе /потом/ милостыню просить; zebrak – нищий; chodzi'c po zebrach – просить милостыню, побираться).

W jednej malej mie'scinie zyli dwaj bracia; starszy byl majetny, mlodszy bardzo ubogi. Biedak chodzil do bogatego prosi'c czesto o to lub owo. Gdy razu jednego, bedac w potrzebie, przyszedl do niego, bogacz rzekl do zony:

– Juz mi tez zmierzlo zawsze co's dawa'c; ja bym go nie zbo-gacil, a siebie bym zniszczyl; ale wiem, co zrobie: wyzgam mu oczy, moze sobie po zebrze chodzi'c.

Zona nie rzekla nic na to (жена на это ничего не сказала), a on, zawolawszy brata do komory (а он, позвав брата в кладовую; zawola'c – позвать; вызвать;do – в /внутрь/), kazal mu usia's'c i oznajmil mu swoja wole (велел ему сесть и объявил свою волю). Brat prosil go sie bardzo (брат умолял; prosi'c sie – настойчиво просить, умолять; bardzo – очень), aby tego nie czynil (чтобы он /этого/ не делал), ale bogacz (но богач), nie dbajac na pro'sby (не обращая внимания на просьбы: «не заботясь на просьбы»; dba'c o co's – заботиться о чём-л), zgnal go szydlem w jedno i drugie oko i tak ubogiego o'slepil (ударил его шилом в один и во второй глаз и так бедного ослепил). Nieszcze'sliwy brat prosil okrutnika (несчастный брат просил мучителя; okrutnik – жестокий человек, изверг; мучитель; okrutny – жестокий), by go przynajmniej pod krzyz na rozstajne drogi zaprowadzil (чтобы он его хотя бы к кресту на перепутье отвёл; pod – под, к; rozstajne drogi – перепутье), skad by m'ogl przechodzacych o jalmuzne prosi'c (откуда = где он мог бы у проходящих /мимо/ милостыню просить; skad – откуда; m'oc – мочь; jalmuzna – милостыня, подаяние). Bogacz zaprowadzil go pod szubienice (богач отвёл его к виселице), gdzie cztery slupy z wierzchu belkami zwiazane staly (где четыре столба сверху балками связаны = скреплены стояли; zwiaza'c – связать).

Zona nie rzekla nic na to, a on, zawolawszy brata do komory, kazal mu usia's'c i oznajmil mu swoja wole. Brat prosil go sie bardzo, aby tego nie czynil, ale bogacz, nie dbajac na pro'sby, zgnal go szydlem w jedno i drugie oko i tak ubogiego o'slepil. Nieszcze'sliwy brat prosil okrutnika, by go przynajmniej pod krzyz na rozstajne drogi zaprowadzil, skad by m'ogl przechodzacych o jalmuzne prosi'c. Bogacz zaprowadzil go pod szubienice, gdzie cztery slupy z wierzchu belkami zwiazane staly.

Ociemnialy wolal (ослеплённый звал; ociemnie'c – ослепнуть; ciemno's'c – темнота, тьма), prosil (просил), ale nikt nie nadszedl w te strone (но никто не подошёл = не шёл в ту сторону; nadej's'c – подойти, прибыть; приблизиться), nikt go nie uslyszal (никто его не услышал). Noc nadeszla (ночь наступила), a on nie wiedzial, gdzie sie znajduje (а он не знал, где находится). W miasteczku (в городке), z kt'orego go brat wyprowadzil (из которого брат его вывел), zegar jedenasta godzine wybil (часы одиннадцать часов пробили); wtem przylecialo trzech czart'ow przemienionych w kruki i usiadlszy sobie na szubienicy (вдруг прилетели три чёрта, превратившиеся в воронов, и, усевшись на виселице; przemienia'c sie – переменяться, изменяться; превращаться), taka rozmowe z soba mieli (начали вести такой разговор: «такой разговор между собой имели»). Jeden m'owi (один говорит):

Ociemnialy wolal, prosil, ale nikt nie nadszedl w te strone, nikt go nie uslyszal. Noc nadeszla, a on nie wiedzial, gdzie sie znajduje. W miasteczku, z kt'orego go brat wyprowadzil, zegar jedenasta godzine wybil; wtem przylecialo trzech czart'ow przemienionych w kruki i usiadlszy sobie na szubienicy, taka rozmowe z soba mieli. Jeden m'owi:

– W pobliskiej wiosce zona wie'sniaka dzi's zlegla (в соседней деревне жена /одного/ крестьянина сегодня слегла; pobliski – близлежащий, ближний; соседний; wioska – деревня); mogliby'smy tam co dokaza'c (мы могли бы там чем-нибудь поживиться: «что совершить»; dokaza'c czego's – добиться чего-л.; исполнить, совершить что-л.); jej dziewka ma zwyczaj (её девка имеет привычку = у её девки есть привычка; zwyczaj – обычай; привычка, обыкновение) ze gdy wieczerze na st'ol zastawi (что, когда ужин на стол накроет; zastawi'c st'ol – накрыть на стол), zamiast zawola'c familii (вместо того, чтобы позвать семьи = семью; familia – устар. семья, семейство), to porzuciwszy lyzki na stole (то, побросав ложки на стол), odchodzi (уходит), wtenczas kichnie poloznica i zaden jej slysze'c nie bedzie (тогда роженица чихнёт, и никто её слышать не будет; ten – этот; kichna'c – чихнуть; zaden – никакой; никто, ни один) zeby rzekl (чтобы сказать: «сказал»): „Boze ci daj zdrowie (дай Бог тебе здоровья)!” Wtedy my przycie's d'zwigniemy i porwiemy chora (тогда бы мы поднимем нижнюю балку дома и похитим больную; przycie's – нижняя, опорная балка деревянной стены; d'zwigna'c – поднять /с трудом/; porwa'c – похитить; выкрасть).

– W pobliskiej wiosce zona wie'sniaka dzi's zlegla; mogliby'smy tam co dokaza'c; jej dziewka ma zwyczaj, ze gdy wieczerze na st'ol zastawi, zamiast zawola'c familii, to porzuciwszy lyzki na stole, odchodzi, wtenczas kichnie poloznica i zaden jej slysze'c nie bedzie, zeby rzekl: „Boze ci daj zdrowie!” Wtedy my przycie's d'zwigniemy i porwiemy chora.

Drugi rzecze (второй говорит):

– Wiecie, ze o trzy mile stad (знаете, что о = в трёх милях отсюда), w mie'scie (в городе; miasto), gdzie daleko po wode je'zdzi'c musza (где /жители/ далеко за водой вынуждены ездить; po – за /при указании на назначение действия/), wykopali g'ornicy na rynku gleboka studnie (выкопали рудокопы на рыночной площади глубокий колодец; g'ornik – горняк, шахтёр, рудокоп; rynek – рынок; рыночная площадь; studnia – колодец), a jednak wody nie mogac sie dokopa'c (однако, не в силах докопаться до воды), przestali roboty (прекратили работы = работу); gdyby jednak jeszcze 'cwier'c lokcia kamie'n przebili (если бы, однако, ещё /на/ четверть локтя камень пробили; lokie'c – локоть), wytrysloby tyle wody (брызнуло бы /оттуда/ столько воды; wytrysna'c – брызнуть), ze sie wierzchem studni wylewa'c bedzie i cale miasto zaleje (что верхом = через верх колодца выливаться будет и весь город зальёт), ale je'sli kto do pierwszego lepszego domu wbiegnie (но если кто/-нибудь/ в первый попавшийся дом забежит: «вбежит»; pierwszy lepszy – первый попавшийся, первый встречный, любой; wbiec – вбежать), porwie stamtad pierzyne i studnie nakryje (схватит оттуда = там перину и колодец /ей/ накроет; porwa'c – схватить; подхватить), to woda utechnie i tyle jej tylko w studni bedzie (то вода утихнет и столько её в колодце будет; utechna'c – утихнуть), ile potrzeba (сколько нужно).

Drugi rzecze:

– Wiecie, ze o trzy mile stad, w mie'scie, gdzie daleko po wode je'zdzi'c musza, wykopali g'ornicy na rynku gleboka studnie, a jednak wody nie mogac sie dokopa'c, przestali roboty; gdyby jednak jeszcze 'cwier'c lokcia kamie'n przebili, wytrysloby tyle wody, ze sie wierzchem studni wylewa'c bedzie i cale miasto zaleje, ale je'sli kto do pierwszego lepszego domu wbiegnie, porwie stamtad pierzyne i studnie nakryje, to woda utechnie i tyle jej tylko w studni bedzie, ile potrzeba.

Trzeci zn'ow prawi (третий говорит; zn'ow – снова, вновь, опять; prawi'c – уст. шутл. говорить):

– Pani w Paprocinach (госпожа в Папроцинах), od siedmiu lat chorujaca (/которая/ уже семь лет болеет: «от семи лет болеющая»), juz wkr'otce nasza bedzie (скоро уже наша будет); maz jej caly prawie majatek na lekarzy stracil (муж её почти всё богатство на врачей потратил: «потерял»; straci'c – потерять), ale jej nikt nie pomoze (но ей никто не поможет), bo tego zaden nie wie (потому что никто не знает того), ze ona hostie wyplula i ze zaba (что она облатку выплюнула, и что лягушка; zaba – лягушка), kt'ora ja polknela (которая её проглотила; polkna'c – проглотить), siedzi w jej izbie pod wielka szafa (сидит в её комнате под большим шкафом); chcac tedy chora do zdrowia przyprowadzi'c (хотя/желая = если кто-то хочет тогда больную вылечить: «привести к здоровью»; przyprowadzi'c – привести), trzeba zabe rozcia'c (/тому/ нужно лягушку разрезать; rozcia'c – разрезать; рассечь; разрубить), hostie z niej wydoby'c (облатку из неё вытащить), obmy'c i chorej da'c pozy'c (обмыть и больной дать вкусить; pozy'c = spozy'c – потребить; книжн. съесть, вкусить).

Trzeci zn'ow prawi:

– Pani w Paprocinach, od siedmiu lat chorujaca, juz wkr'otce nasza bedzie; maz jej caly prawie majatek na lekarzy stracil, ale jej nikt nie pomoze, bo tego zaden nie wie, ze ona hostie wyplula i ze zaba, kt'ora ja polknela, siedzi w jej izbie pod wielka szafa; chcac tedy chora do zdrowia przyprowadzi'c, trzeba zabe rozcia'c, hostie z niej wydoby'c, obmy'c i chorej da'c pozy'c.

– Wiem ci ja wiecej (я знаю больше; ci – тебе) – rzekl pierwszy (сказал первый). – Oto niedawno spostrzeglem (вот я недавно заметил; spostzrec – заметить), ze tu pod szubienica ro'snie takie ziele (что здесь под виселицей растёт такая трава; rosna'c – расти), ze gdyby 'slepy (что если бы слепой), cho'c z urodzenia (хоть с /самого/ рождения), oczy sobie nim potarl (глаза себе ей потёр; potzre'c – потереть), to by sobie zaraz wzrok przywr'ocil (то бы себе тотчас зрение вернул).

– Wiem ci ja wiecej – rzekl pierwszy. – Oto niedawno spostrzeglem, ze tu pod szubienica ro'snie takie ziele, ze gdyby 'slepy, cho'c z urodzenia, oczy sobie nim potarl, to by sobie zaraz wzrok przywr'ocil.

Wtem zegar godzine dwunasta uderzyl i owe trzy kruki wnet odlecialy (вдруг часы пробили двенадцать, и те три ворона сразу же улетели; wnet – сейчас, скоро; сразу же). 'Slepy poczal maca'c po slupach i przekonal sie (слепой начал ощупывать столбы и убедился: «начал щупать по столбах»; maca'c – щупать, ощупывать), ze lezal pod szubienica (что лежал рядом с виселицей); dalej zaczal znowu maca'c po trawie (дальше = потом стал снова ощупывать траву), urwal jedno zi'olko (сорвал одну травку), drugie i trzecie (вторую и третью), az wreszcie trafiwszy na to (пока наконец, не наткнувшись на ту; az – пока не), co wzrok przywraca (что зрение возвращает), gdy nim potarl oczy (когда ей потёр глаза), poczelo mu w nich blyszcze'c (начало ему в них блестеть), az dalej coraz bardziej robilo mu sie ja'sniej (аж = а дальше делалось ему всё светлей), na koniec przejrzal zupelnie (наконец прозрел совершенно). Wtedy, gdy juz 'swita'c zaczelo (тогда, когда уже рассветать начало; 'swit – рассвет), szedl na B'og zdarz i dopytywal sie do wioski i do domu owej poloznicy (шёл = пошёл куда глаза глядят и расспрашивал, /как добраться/ до деревни и до дома той роженицы: «шёл на Бог угадай…»; zdarzy'c sie —произойти, случиться; диал. угадаться; dopytywa'c sie o kogo's, co's – расспрашивать о ком-л., чём-л.), o kt'orej krucy sobie radzili (о которой вороны себе = между собой совещались). Juz sie zmierzchalo (уже смеркалось; zmierzch – сумерки), gdy tam przyszedl i o nocleg gospodarza prosil (когда туда пришёл и ночлега у хозяина просил = попросил).

Поделиться с друзьями: