Северная Африка в IV-V веках
Шрифт:
113 Aug., С. Cresconium, II, 31, 39 sqq. III, 41, 45; De baptismo, IV, 8, 11.
114 Brisson. Op. cit., р. 371.
115 Opt., II,16; Aug., C. lit. Petil., II, 97, 224; Ер., 105, 2, 9.
116 Aug., С. Cresconium, III, 56, 62; 59, 65; IV, 4, 4; 47, 57; C. lit. Petil., II, 58, 132; Mansi, III, col. 847.
117 Aug., Ep. 93, 10, 43; ср. Brisson. Op. cit., p. 218—219.
118 Brisson. Op. cit., p. 374.
119 Aug. In Iohan. evang. fract., VI, 25; Ep., 185, 9, 36.
120 Aug., C. lit. Petil., II, 84, 184: Crispinus vester Calamensis... emisset possessionem et hoc emphyteuticam.
121 Mansi, III, col. 855—858.
122 Aug., С. ep. Parmen, I, 12, 19; Ep., 43, 9, 26.
123 CTh., XVI, 6, 2.
124 Ibid., 6, 4.
125 Ibid., 5, 54.
126 Aug., Ep., 87, 8.
127 Ibid., 56; 57.
128 Aug., C. Cresc., III, 56, 62; IV, 4, 4; 48, 58.
129 Frend. The Donatist Church..., р. 235. Всю неуместность этого заявления Фрейда доказывают события последних лет в Алжире.
130 Aug., Ер., 185, 7, 30: turbae auctoritati paucorum potentiorum subditae in malam partem obtemperarent.
131 О взаимоотношении язычества христианства в религиозных взглядах сенаторского сословия см. выше, стр. 152—153.
132 Sententia cognitoris (Mansi, IV, col. 264): qui in praediis suis circumcellionum turbas se habere cognoscunt.
133 Aug. Ep., 57; 89; 93, 5, 16.
134 Aug., Epistula ad catholicos, XIII, 33; XV, 37; XVI, 40; Serm. 46, 15, 35—38; 138, 6—10; cp. Brisson Op. cit., р. 205—207.
135 Aug., Ep., 185, 1, 1: aliquando autem, sicut audivimus, nonnuli ex ipsis [Donatistis] volentes sibi Gothos conciliare, quando eos vident aliquid posse, dicunt hoc se credere, quod et illi credunt.
136 См. L. Leschi. Le dernier proconsul pa"ien de la province Afrique. EEAHA, p. 132—135.
137 Aug., Ep., 185, 7, 30: remanserunt turbae durae; cp. Ep., 139, 2; 4.
138 См. Frend. The Donatist Church..., р. 290 sqq.
139 Mansi, IV, col. 305—306.
140 Aug., С. Gaudent.; ср. Frend. The Donatist Church..., p. 296.
141 Aug., Ep. 151, 3—9; Oros., Adv. pag., VII, 42, 19. Орозий передает, что Марин был «подкуплен золотом». Это могло быть делом богатых донатистов.
142 Mansi, III, col. 810; Aug., Ep., 97, 2; 105, 2, 3; 108; 111, 143 Chronica Gallica, ad ann. 408. MGH AA, IX, p. 652.
144 CTh, XI, 26, 5; 6.
145 Oros., Adv. pag., VII, 42; Zosim., Hist. nova, VI, 7—11, Prosperi Tironis Epitoma Chronicon, ad ann 413 — MGH АА, IX; p. 467; ср. C. Pа11u de Lessert. Op. cit., p. 131—139.
146 CTh, IX, 40, 21.
147 Prosperi Tironis Epitoma Clironicon, ad ann. 422.
148 а11u de Lessert. Op. cit., p. 145; L. Schmidt. Geschichte der Wandalen. Leipzig, 1942, S. 55 ff.; Ch.-A. Ju1ien. Op. cit., p. 234.
149 rosp., ad ann. 424.
150 O1уmpiodori fr. 40 (FHG, IV, р. 66).
151 Procop., De bello Vandalico, I, 3.
152 Aug., Ep., 220, 6. По данным Поссидия (Vita s. Augustini, 28), в состав войска Бонифация входили готы-федераты.
153 Olympiodori fr. 42 (FHG, IV, р. 67).
154 Prosp., ad ann. 427.
155 O1уmpiоdori fr. 40.
156 Prosp. , ad. ann. 424.
157 Schmidt. Op. cit., S. 55 f.
158 Prosp., ad ann. 427.
159 CTh, XI, 1, 34; XII, 1, 185; 186.
160 Aug., Ep., 229.
161 Possid., Vita s. Augustini, 28.
162 Prosp., ad ann. 432.
163 Aug., Ep., 220; 229.
164 Procop., De b. V., I, 3.
165 Iordan., Getica, 33.
166 Prosp., ad ann. 427.
167 Possid., Vita s. Augustini, 28.
168 Schmidt. Op. cit., S. 55 ff., cp. «The Cambridge Medieval History», I, 1924, р. 409.
169 Ju1ien. Op. cit., р. 235 sqq.
170 Possid., Vita s. Augustini, 28; Procop., De b. V., I, 3.
171 Procop., De b. V., I, 3.
172 Prosp., ad ann. 432.
173 Prosp., ad ann. 435; Cassiodori senatoris Chronicon, ad ann. 435.
174 Schmidt. Op. cit., S. 65.
175 MGH AA, XIII, p. 458.
176 Procop., De b. V., I, 9.
177 Prosp., ad ann. 439.
178 Prosp., ad ann. 440; Victor Vitensis. Historia persecutionis..., I, 19.
179 Prosp., ad ann. 441.
180 Ibid. ad ann., 442.
181 Vict. Vit., I, 4; Гетулия составляла южную часть Бизацены. Положение Абаританы недостаточно ясно. Шмидт (Ор. cit., S. 71) считает, что под Абаританой подразумевалась Тингитанская Мавретания (не входившая в диоцез Африки), которая имела большое стратегическое значение для вандалов как ключевая позиция на пути из Европы в Африку (через Гибралтар). Он выступает против распространенного представления об Абаритане как районе г. Абары в Проконсульской провинции поскольку, по его мнению, сообщение Виктора говорит о том, что это была или целая провинция, или по крайней мере ее б'oльшая часть. Последнее соображение неубедительно: Виктор перечисляет сначала районы, оставленные Гейзерихом в собственном владении (в том числе Абаритану), а затем указывает, что Проконсульскую провинцию он уступил войску. Таким образом, можно предположить, что Абаритана была районом Проконсульской провинции, который был выделен Гейзерихом в особый округ, не подлежащий разделу между вандалами.
182 Это подтверждается относящейся к 454 г. надписью из Куикуля, датированной римским летоисчислением (по консулам). См. Schmidt. Ор. cit., S. 71.
183 Vict. Vit., I, 4.
184 Ibid., I, 3.
185 O. Fiebiger. Inschriftensammlung zur Geschichte der Ostgermanen. «Denkschriften der Akademie der Wissenschaften zu Wien». phil.-hist. Klasse. 1939, № 6.
186 Salv., De gub. Dei, VII, 21.
187 Valentin. Nov. XIII.
188 Monceaux. Histoire litt'eraire de lAfrique..., IV, р. 472.
1 Prosp., ad ann. 409.
2 Schmidt. Op. cit., S. 37—38.
3 Dexippi fr. 24, FHG, III, p. 685: ... .
4 Procop., De b. V., I, 3; Isidori Junioris Historia Gothorum, Wandalorum, Sueborum, 72 (MGH AA, XI, p. 295).
5 Procop., De b. V., I, 3.
6 К. Маркс и Ф. Энгельс. Соч., т. XVI, ч. 1, стр. 128.
7 Oros., Adv. pag., VII, 41.
8 Ibid., 40.
9 При переселении в Африку вандалы привели с собой много рабов (Vict. Vit., I, 1).
10 ydatii Lemici Continuatio chronicorum Hieronymianorum (MGHAA, XI, p. 21); Isidori Junioris Historia..., 74.
11 Oros., Adv. pag., VII. 41.
12 Vict. Vit., I, 4.
13 Ibid., III, 2.
14 Procop., De b. V., I, 5.
15 Ibidem.
16 Vict. Vit., I, 4.
17 Prosp., ad ann. 439.
18 «Vita Fulgentii» (PL, 65), I, 4.
19 Следует учитывать крайнюю тенденциозность обоих этих авторов, первый из которых, очевидно, писал свое произведение с целью добиться византийского вторжения в Африку, а второй прославлял это вторжение, когда оно действительно осуществилось. Ср. Chr. Courtois. Victor de Vita et son oeuvre. Etude critique. Alger, 1954, р. 22, 87.