Чтение онлайн

Талерка — тарелка; глыбокая (мелкая) талерка.

Сподак — блюдце; сподачак — блюдечко.

Патэльня — сковорода.

Лыжка — ложка; лыжачка — ложечка; лыжка дзёгцю у бочцы мёду.

Відэлец — вилка.

Шклянка — стакан; бура ў шклянцы вады.

Бутэлька — бутылка; бутэлька соку.

Сурвэтка — салфетка; абвязацца сурвэткай — повязать салфетку.

Салянка, сальніца — солонка.

Цукарніца — сахарница; шкляная цукарніца — стеклянная сахарница.

Кубак — чашка, кубачак — чашечка (вид посуды).

Куфель — пивная кружка.

Конаўка — кружка для питья.

Пражыта, здаецца, мала, а ўжо так прыемна бывае вяртацца думкай да вытокаў нялёгка заробленай сталасці.

Быў час, калі ад хараства жыцця патрабавалася нямнога. Каб салодка размарыцца, вясковаму хлапчаняці дастаткова было прыціхнуць каля плоту, уталопіцца ў дзівосныя ўзоры сівога моху на штакеціне… Калі ж здараўся часам выпадак такой незвычайнай важнасці, што на траву, у сферу тваіх магчымасцей, звальваўся з гнязда толькі што апераны верабейчык, — шчасце не мела граніц!..

Навокал быў зусім невялікі свет жывых істот і рэчаў, якія я ўмеў назваць. Кожны новы прадмет, новы голас жывой істоты — проста жыццё, якому і за межамі майго далягляду, як адчуваў я падсвядома, не было ні канца ні краю Адтуль у кружок мае жыццёвай прасторы безупынна прыходзіла нешта новае, што з часам адкрывала сваё імя.

Разам з новай птушкай ці кветкай прыходзіла новая песня ці казка.

Сярод мноства прыгожых прыйшла неўпрыцям і такая, дзе мой вясковы аднагодак збіраўся першы раз у школу, а бацька наказваў яму быць старанным.

Не то казка, не то песня. Прыйшла — са слоў старэйшага брата — і адразу знайшла ў маім сэрцы ўтульнае месца.

А неўзабаве і я надзеў шарачковую торбачку з букваром і грыфельнай дошкай. Бацькі, які тым часам выплятаў бы на калодцы лапаць, ужо не было. Маці сама дала наказ быць не горшым, чым дзеці ў добрых людзей. Рэшту сказала казка:

А старанны будзеш Да навукі здатны — Я прадам кароўку І кажух астатні…

(Я Брыль)

здавацца — казаться

прыемна — приятно

вяртацца — возвращаться

выток — исток

сталасць — зрелость, солидность

калі — когда

хараство — красота, краса, прелесть

плот — забор, изгородь

уталопіцца — упереться взглядом уставиться, чаще утаропіцца

дзівосны — дивный, изумительный, чудесный, причудливый

штакеціна, лит. штыкеціна — поперечная планка в садовой ограде

здарацца — случаться

выпадак — случай

незвычайны — необыкновенный, необычный, непривычный

магчымасць — возможность

зусім — совсем

істота — существо

рэч — вещь

далягляд — кругозор

адчуваць — чувствовать

падсвядома — подсознательно

безупынна — безостановочно, беспрерывно, непрерывно

мноства — множество

прыгожы — красивый, изящный

неўпрыцям — незаметно, неприметно

старанны—старательный, усердный, примерный

утульны — уютный, укромный

шарачковы — сермяжный

рэшта — остальное, остаток

здатны — способный, пригодный, подходящий

1. Выпишите из приведенного ниже текста слова, в которых согласные перед согласными должны произноситься мягко. Подчеркните эти согласные.

Пасвятлела… 3 кожнай хвілінай усё ясней і выразней пачалі выплываць або нечакана з'яўляцца ў полі зроку разбітая тэхніка на шашы, падсечаныя пад корань дрэвы, прыпушаныя снегам скрынкі ад снарадаў, варожыя каскі… Але гукі, што мяне ўстрывожылі, ішлі не ад гэтага ўбачанага — і яны не спыняліся, працягвалі прыгнятаць душу…

Выпадкова я зірнуў угару.І, увесь працяты агнёвымі дрыжыкамі, нібы абмёр… Вось адкуль ідуць незразумелыя, пяклівыя гукі…

(І. Мележ)

2. Ниже записан текст так, как в нем следует произносить мягкие согласные. Запишите его в соответствии с правилами орфографии.

У час касьбы, калі зацьвітаюць надрэчныя лугі, калі набліжаецца час сенакосу, гудзець пачынаюць і плечы, і рукі. У снах маіх конікі звоняць і косы. І нат электрычныя ўспышкі начамі і рознакалёрнай рэкламы праменьні здаюцца агеньчыкамі, сьветлячкамі ў гмахах-стагах нарачанскага сена. Напэўна, нашым песьням лёс падараваў вітальную сваю няўрымсьлівую сілу, настоеную на цяністым шуме траў, на водары малі н, крушын і жывасілу. Таму няма патрэбы ў звон набатны біць, калі пасьля грымот і навальніц прадвесьніх пабачыце ўзарваны брук ля камяніц жывымі, маладымі парасткамі песьні.

(М. Танк)

3. В басне Я. Купалы мягким знаком обозначено мягкое произношение согласных перед согласными. Запишите этот текст в соответствии с орфографическими правилами.

Асёл, убачыўшы ў вадзе У крынічнай свой асьліны цень, Зьдзівіўся, стаў, далей не йдзе. Глядзіць, ды думае, як пень. Які тут чорт намаляваў Мяне інакшым, як я ёсьць? Такія вушы падаваў, Так пакрывіў на сьпіне косьць! І, каб сябе не аглядаць Ды разагнаць сваю нуду, Ён капытом давай мяшаць 3 гразёю чыстую ваду.