Чтение онлайн

І стаў з таго часу верабей скакаць адразу дзвюма ножкамі.

А саве ўсе птушкі і да гэтага часу аніяк не могуць дараваць, што яна праспала. Надта ўжо сваіх пер’яў шкада.

І вось варта саве раніцай не дабрацца да дупла і заснуць недзе пад ялінай ці кустом, - тут усе птушкі навальваюцца на яе цэлай хмарай, скубуць ды крычаць:

– Аддай маё пер’е! Ад-дай маё пер-р-р’е!

Не верыш - спытай у старых людзей, у паляўнічых, якія гэта на свае вочы шмат разоў бачылі.

І хаця сава і суцяшае сябе, што арол ды сокал яе не чапаюць, а скубуць яе, бязвінную, адны вароны, сарокі ды пахучыя ўдоды - дрэннае гэта, па-мойму, суцяшэнне.

Дробязь тая - самае гэта нікуды не вартае на свеце. Лепей ужо з арлом схапіцца, абы толькі розная жамяра ды малеча цябе не шчыкалі і не скублі.

...Адзін толькі верабей, нават і цяпер, жыве сабе і не шманае. Ну, ногі скруцілі. Падумаеш, бяда вялікая. Скача сабе на абедзвюх адразу ды заліваецца:

Я - вясёлы верабей, Я - арол-верабей, Вельмі смелы верабей, Верабей, Верабей, Вера- Вера- бей!

На беразе маленькага ляснога возера-балотца разгарлаліся, разышліся і наладзілі канцэрт жабы. Церушыў на іхнія галоўкі цёплы дожджык, свяціла праз яго сонца. Весела было жабкам - вось яны і спявалі.

І тут прыплыла пратокай з такога самага суседняга балотца-возера вялікая балотная Чарапаха. Жыла яна адна, пачула вясёлыя спевы і вось прыплыла, вынырнула, напалову вылезла на бераг і ўся аж зморшчылася ад асалоды. Надта добра спявалі жабкі.

– Жабкі, жабкі, дзень добры.

– А ты што за цуда-юда?
– спыталі жабкі.

– Я Чарапаха.

– Бачыць такое не бачылі, чуць гэткае не чулі. Значыць, не можа цябе

быць.

– Ды ёсць жа я, - сумна сказала Чарапаха.
– І як жа вы добра спяваеце! Паўтарыце, калі ласка. Проста салаўі.

– Можам, - сказалі ўлешчаныя жабкі.

Ку-ма, кума Бор-ршчык вар-рыла.

– Выдатна, - сказала Чарапаха.
– Выключна. Жабкі-жабкі, прыміце мяне ў

свой хор.

– А ты спяваць умееш?

– Не. Я слухаць люблю.

– Дык слухай. Здалёк. Ці прывядзі сястру, якая ўмее.

– І яна не ўмее, - сумна сказала Чарапаха.
– Мы, чарапахі, не ўмеем спяваць. Голасу нам не дадзена.

– Дык нашто ты нам тады?
– спыталі жабкі.

– А слухаць вас хто будзе? Хваліць?

– Нас і так усе чуюць. І ўсе хваляць

– Ну і я ціхенька сядзела б ды хваліла, - сказала добрая і разумная Чарапаха.

– Дык ты, можа, яшчэ нешта ўмееш?
– спытала Галоўная Жаба ў хоры, якая аж дзьмулася ад важнасці.

– Плаваць умею. Ныраць.

– Гэта й мы ўмеем. А скакаць умееш?

– Не, - уздыхнула Чарапаха.

– Нічога ты не ўмееш... А мы яшчэ нясём ікру. Жабурынне.

– Я замест яе яйкі нясу, - сказала Чарапаха.
– Вялікія.

– Ф-фу, - сказала Галоўная, - яйкі... Ну, паспрабуй усё ж заспяваць.

І Чарапаха зарыпела:

Свеціць месячык з гары На шчытах у чарапах

На глыбокія віры. Сіняе святло гарыць.

– Словы нішто сабе, - сказалі жабы, - але ж голас? Бр-р-р!

– Дык я б вам - словы, а вы б - спявалі.

– Словы ў нас не горшыя. Самі прыдумалі:

Што вар-рыла, кум-ма, кум-ма?

Борш, бор-ршч, бур-ракі.

– Добрыя словы, - сказала Чарапаха, - але галасы ў вас лепшыя.

– І што гэта за “шчыты ў чарапах”?
– спытала Галоўная Жаба.

– А вось тое, што на мне.

– Гэта карычневае?
– усхваляваліся жабы.
– Гэта брыдкае? Ну не. Мы вось такія прыгожыя. Зялёныя. Бліскучыя. Як лакіраваныя.

– Жывыя, - сказала Чарапаха, - усе прыгожыя.

– А чаму гэта брыда завецца шчытом?
– спытала Маладзенькая Жабка.

– Яна цвёрдая.

– Няўжо-о? Во-ой! Быць не можа.

Самая смелая з жабак падплыла асцярожна і дакранулася да панцыра

лапкай.

– Вой! Яна ж як жалезная!

– Ну і што?
– сказала Чарапаха.

– Цвёрдая!.. Голасу не мае!

– Усё роўна вы мне падабаецеся. Спяваеце прыгожа. Мне адной сумна.

Але жабы ўжо разышліся:

– Жалезная жаба, - зарагатала самая насмешлівая.

– А мы мяккія жабкі. Зялёныя.

– Жалезная! Гы-гы-гы!

Чарапаха пачала крьіўдаваць:

– Кожная жывёла - розная. А я - карысная.

– І мы кар-рысныя... А ў цябе голасу няма... Кар-рычневая...

– Жаба ў танку, - пажартавала насмешніца.

Пакрыўдзілася бедная Чарапаха, нырнула і паплыла ў пратоку, а пасля ў сваю азярынку. А жабы, гледзячы на яе бурбалкі, зноў завялі сваю валынку з катрынкай:

Бур-ракоў не было -Бр-ручкі навар-рыла.

.Ну і што? І ці добра гэта атрымалася? Тут сабе жабкі весела спяваюць дурныя словы добрымі галасамі. А там Чарапаха, што не мае голасу, але ведае добрыя словы, ляжыць сабе пад вадой, пад святлом месяца, пакрыўджаная і адна-адзінюсенькая.

І нашто, калі ты зялёны і мяккі, лаяць таго, хто карычневы і цвёрды? Ты вось ходзіш на дзвюх нагах, а кот - на чатырох. І няхай сабе.

Дрэнна вы зрабілі, жабы. Ану, марш адразу ж у Чарапахі прабачэння прасіць, перапрашаць яе.

Маленькі Янка цяжка захварэў. Ляжыць увесь чырвоны, нічога не бачыць і не чуе. Нават Аленкі не пазнае. І не ведае яна, чаго дактары ў доме. Чаго мама плача, калі думае, што ніхто не бачыць яе?

А Янку здаецца: шуміць цёмнае мора пад хмарамі. Ад берага адплываюць чорныя караблі, і завозяць яны некуды ў свет усе ягоныя цацкі. Вось салдацікаў павезлі. Ну хай салдацікаў. А нашто яны Мішку забіраюць? Заўтра дзень нараджэння, а Янка з ім нават не пагуляў.

Апошняга павезлі мардастага шчанюка. Той вішчыць - цёмна ў моры.

– Можа, ты хочаш чаго, сынок?
– спыталася мама.

– Сонейка, - сказаў Янка. Нават вачэй не расплюшчыў.

Якое там сонейка! Восень. Льюць шэрыя дажджы. На клёнах дурное лісце. Дурное, бо даўно яму трэба ўпасці.