Чтение онлайн

— Тым больш, табе варта яго паслухаць.

— Я не буду яго слухаць.

— Чаму?

— Таму, што гэта не датычыцца ўрока расейскай мовы.

Бог ведае, што яна гаварыла.

Настаўніца павольна адышлася ад акна. Яе лёгкія, звычайна ціхія крокі загучалі гулка па класе. Яна ішла да Тані, і позірк яе сурова гарэў, накіраваны нерухома наперад.

Таня пакорліва чакала.

— Перадасі пасля заняткаў бацьку, каб ён зайшоў да мяне заўтра, — сказала Аляксандра Іванаўна.

Яна строга зірнула на Таню, на яе палаючы лоб і вусны, і здзівілася, як пабялелі раптам гэтыя вусны, якія толькі што вымавілі такія дзёрзкія словы.

— Я перадам маці, яна прыйдзе, — ціха сказала Таня.

Настаўніца марудзіла. Яна ўсё думала: «Што з ёю робіцца? — і не знаходзіла поўнага адказу ў Таніных словах. — Можа, гэты хлопчык хвалюе яе?»

Яна вырашыла схадзіць да яе дадому. Рука яе паднялася і кранулася пальцаў Тані.

— Ты не ашукаеш мяне сваёй дзёрзкасцю. Няхай ніхто не прыходзіць. Я дарую табе ў гэты раз. Але ведай: ты паводзіла сябе зараз не як піянерка. Ты думаеш не тое, што гаворыш. А раней ты заўжды была справядлівая. І што з табой — мне незразумела.

Яна, усё яшчэ засмучаная, пайшла да сваёй кафедры. Усе сядзелі нерухома і маўчалі. Толькі дзяўчынка Жэня павярнулася назад так хутка, што ледзь не звіхнула сваю тоўстую шыю.

— Таня проста закахалася ў яго, — сказала яна шэптам Фільку.

Ён піхнуў яе нагой.

Ну што рабіць, калі гэтая балбатуха была такая дурная, што ў яе галаве з кучаравымі валасамі не было аніякай фантазіі!

А Таня ўсё стаяла, трымаючыся рукамі за парту. Пальцы яе знясілена дрыжалі. Яна магла б упасці, калі б воля яе маўчала, як маўчаў яе скаваны язык.

— Чаго ж ты стаіш? — сказала Аляксандра Іванаўна.

— Дазвольце мне сесці за іншую парту.

— Навошта? Хіба з Жэняй табе нязручна сядзець?

— Не, зручна, — сказала Таня, — але гэтае дрэва за акном адцягвае маю ўвагу.

— Садзіся. Якая ты аднак дзіўная!

І Таня села за апошнюю парту, дзе нікога не было, апроч яе.

— Сядай і ты, Коля, — сказала настаўніца.

Яна зусім забылася на яго, занятая думкамі пра Таню. Але і цяпер, калі яна ўспомніла, ён не крануўся з месца.

Ён стаяў, крыху падаўшыся наперад, нібыта перад ім была не гладкая падлога, а крутая сцежка на гару; твар яго быў чырвоны, а позірк прыжмураны.

— Добра, Коля, — сказала настаўніца, — сядай. Я стаўлю табе «выдатна».

— Дазвольце мне сесці на месца Сабанеевай Тані?

— Ды што гэта з вамі?

Але дазволіла.

Ён сеў на лаўку побач з дзяўчынкай Жэняй з-за адной толькі ўпартасці.

Таня засталася адна. Яна глядзела ў акно, сапраўды спадзеючыся не бачыць дрэва.

Але і адсюль яно было відно. Першы снег накрыў яго галіны. Ён больш не раставаў. Першы снег кружыўся над яго галавой, што знікала ў туманным небе.

«Калі чалавек застаецца адзін, ён рызыкуе трапіць на дрэнную дарогу», — падумаў Філька, застаўшыся ў адзіноце на пустыннай вуліцы, па якой звычайна вяртаўся разам з Таняй са школы.

Цэлую гадзіну чакаў ён яе, стоячы на рагу каля латка кітайца. Ці ліпучкі з салодкага цеста, што кучай ляжалі на латку, ці сам кітаец у драўляных чаравіках заняў увагу Фількі, але толькі цяпер ён быў адзін, і Таня пайшла адна, і гэта было аднолькава дрэнна для абаіх.

У тайзе Філька б ведаў, што рабіць. А тут, у горадзе, яго могуць прыняць за паляўнічага сабаку і пасмяюцца з яго.

І, падумаўшы пра гэта, Філька прыйшоў да горкага вываду, што ён ведаў шмат чаго, што ў горадзе было яму не патрэбна.

Ён ведаў, напрыклад, як каля ручая ў лесе высачыць собаля па парошы, ведаў, што калі да раніцы хлеб змерзне ў клеці, то можна ехаць у госці на сабаках — лёд вытрымае нарту, і што калі вецер дзьме з Чорнай касы, а месяц стаіць круглы, то будзе буран.

Але тут, у горадзе, ніхто не глядзеў на месяц; ці моцны лёд на рацэ, даведваліся проста з газеты, а перад буранам вывешвалі сцяг на каланчы альбо стралялі з гарматы.

Што датычыць самога Фількі, то яго прымушалі тут не высочваць звера па снезе, а рашаць задачы і знаходзіць у кнізе дзейнік і выказнік, чыіх слядоў не знайшоў бы самы лепшы паляўнічы ў стойбішчы.

Але няхай Фільку лічаць сабакам, каму гэтага хочацца, і няхай смяюцца з яго, але ў гэты раз ён зробіць па-свойму.

І Філька сеў на кукішкі пасярод вуліцы і праверыў усе сляды, якія былі на снезе.

Добра, што гэта быў першы снег, і выпаў ён нядаўна, і што па гэтай вуліцы амаль ніхто не хадзіў.

Філька падняўся і пайшоў, не адрываючы вачэй ад зямлі. Ён пазнаў іх усіх, хто тут быў, нібыта прайшлі яны ў яго перад вачыма. Вось адзінокія Таніны сляды ля самага плота — яна ішла адна паперадзе, ступаючы асцярожна, каб не вельмі таптаць нагамі гэты слабы снег. Вось сляды Жэні ў галёшах і Колі — яго крок нешырокі, але ўпартасць надае яму адзнаку цвёрдасці.

Але як дзіўна яны сябе паводзілі! Паварочвалі, падпільноўвалі Таню і зноў даганялі яе. Было падобна на тое, што яны смяяліся з яе. А яна ўсё ішла, ішла наперад, і неспакойна было ў яе на сэрцы. Хіба такія сляды пакідае яна на Фількавым двары ці на пяску ля ракі, куды ўдваіх яны ходзяць на акунёў?

Але ж куды яна знікла?

Таніны сляды канчаліся раптоўна на месцы, дзе не было ні ганка, ні брамкі ў плоце. Яна, як ластаўка, паднялася проста ў паветра. А можа, гэта само паветра, цёмнае ад першага снегу, падхапіла яе ўгору, як ліст, і круціць цяпер у воблаках і калыша? Не магла ж яна, на самай справе, пераскочыць праз такі высокі плот!

Філька пастаяў секунду, потым рушыў далей па слядах Жэні і Колі — яны ішлі спачатку побач, а на рагу разыходзіліся ў розныя бакі, не вельмі задаволеныя адно адным.

«Яны пасварыліся», — падумаў Філька і павярнуў назад, смеючыся.

Ля плота ён зноў пастаяў у роздуме над слядамі Тані і падняў руку ўгору.

«Так, на краі плота ёсць выступ, за які можна зачапіцца рукой. І ў Тані дужыя ногі, — сказаў сабе Філька. — Але ў мяне павінны быць удвая дужэй. Інакш няхай мяне фізкультурнік наш закапае ў зямлю жывым».

І Філька, перакінуўшы сумку з кнігамі, падскочыў так высока, што старая, праходзячы міма, назвала яго «нячысцікам».

Але Філька ўжо не чуў таго. Ён быў за плотам і ішоў па чужым гародзе далей, побач са слядамі Тані.