Чтение онлайн

Пад сталом, каля ног Маленькага Клаўса, ляжаў мяшок з конскай скурай, з той самай, якую ён нёс прадаваць. Каша не лезла яму ў горла, i вось ён прыцiснуў мяшок нагой, - сухая скура гучна затрашчала.

– Цсс!
– сказаў Маленькi Клаўс, а сам зноў наступiў на мяшок, i скура затрашчала яшчэ мацней.

– Што там у цябе?
– спытаў гаспадар.

– Ды гэта ўсё мой вядзьмак, - сказаў Маленькi Клаўс.
– Гаворыць, што не трэба нам есцi кашу, - ён ужо начараваў для нас поўную печ усяго: там i мяса, i рыба, i пiрог!

– Вось дык штука!
– закрычаў селянiн, хутка адкрыў печ i ўбачыў там выдатныя стравы. Мы ж ведаем, што iх схавала туды яго жонка, а ён падумаў, што гэта ўсё вядзьмак нарабiў!

Жонка не стала нiчога гаварыць i тут жа ўсё паставiла на стол, а муж з госцем пачалi ўплётваць i мяса, i рыбу, i пiрог. Але вось Маленькi Клаўс зноў наступiў на мяшок, скура затрашчала.

– А што ён толькi што сказаў?
– спытаў селянiн.

– Ды вось, кажа, што начараваў нам яшчэ тры бутэлькi вiна, яны таксама ў печы, - адказаў Маленькi Клаўс.

Давялося гаспадынi выцягнуць i вiно. Селянiн выпiў шклянку, другую, i яму стала так весела! Так, такога ведзьмака, як у Маленькага Клаўса, ён не супраць быў займець!

– А можа ён вызваць чорта?
– спытаў селянiн.
– Вось на каго б я паглядзеў; мне ж цяпер весела!

– Магчыма, - сказаў Маленькi Клаўс, - мой вядзьмак можа зрабiць усё, што я захачу. Праўда?
– спытаў ён у мяшка, а сам наступiў на яго, i зноў скура затрашчала.

– Чуеш? Ён адказвае "так". Толькi чорт вельмi пачварны, не варта i глядзець на яго!

– Ну, а я яго нiколечкi не баюся. А якi ён на выгляд?

– Ды вылiты дзяк!

– Цьфу!
– плюнуў селянiн.
– Вось брыдота! Трэба табе сказаць, што я бачыць не магу дзякаў! Але ўсё роўна, я ж ведаю, што гэта чорт, i мне будзе не так прыкра! Да таго ж я цяпер набраўся храбрасцi, гэта вельмi дарэчы! Толькi няхай ён не падыходзiць вельмi блiзка!

– А вось я зараз скажу ведзьмаку!
– вымавiў Маленькi Клаўс, наступiў на мяшок i прыслухаўся.

– Ну што?

– Ён загадвае табе пайсцi i адкрыць вунь той куфар у куце: там прыцiх чорт. Толькi прытрымлiвай вечка, а то ён выскачыць.

– А ты памажы прытрымаць!
– сказаў селянiн i падышоў да куфра, куды жонка схавала дзяка.

Дзяк быў нi жывы нi мёртвы са страху. Селянiн прыадчынiў вечка i заглянуў у куфар.

– Тфу! Бачыў, бачыў!
– закрычаў ён i адскочыў убок.
– Якраз наш дзяк. Вось брыдота!

Такую непрыемнасць трэба было запiць, i яны пiлi да позняй ночы.

– Ведзьмака гэтага ты мне прадай!
– сказаў селянiн.
– Прасi колькi хочаш, хоць поўную мерку грошай!

– Не, не магу, - сказаў Маленькi Клаўс.

– Падумай, колькi мне з яго ўзяць!
– сказаў селянiн i пачаў угаворваць Маленькага Клаўса.

– Ну добра, - адказаў нарэшце Маленькi Клаўс, - няхай будзе па-твойму! Ты са мной ласкавым быў, пусцiў мяне начаваць, дык бяры майго ведзьмака за мерку грошай, толькi насыпай паўней!

– Добра, - сказаў селянiн.
– Але ты павiнен узяць i куфар, я i гадзiны не хачу трымаць яго ў сябе дома. Хто ведае, можа, чорт усё яшчэ сядзiць там.

Маленькi Клаўс аддаў селянiну свой мяшок з высушанай скурай i атрымаў за яго поўную мерку грошай, ды яшчэ вялiкую тачку, каб было на чым везцi грошы i куфар.

– Бывай!
– сказаў Маленькi Клаўс i пакацiў тачку з грашыма i з куфрам, у якiм усё яшчэ сядзеў дзяк.

За лесам працякала вялiкая блакiтная рака, такая быстрая, што ледзь можна было справiцца з плынню. Праз раку быў перакiнуты новы мост. Маленькi Клаўс стаў пасярэдзiне моста i сказаў наўмысна як можна гучней, каб дзяк пачуў:

– Нашто мне гэты бязглузды куфар? Ён такi цяжкi, нiбы напакаваны каменнямi! Я зусiм замучыўся з iм. Кiну я яго ў рэчку: прыплыве ён да мяне дамоў сам - добра, а не прыплыве - i не трэба!

Потым ён узяўся за куфар адной рукой i злёгку прыпадняў яго, нiбы збiраючыся спiхнуць у ваду.

– Пачакай!
– закрычаў у куфры дзяк.
– Выпусцi спачатку мяне!

– Ай!
– ускрыкнуў Маленькi Клаўс, прыкiдваючыся, што напалохаўся.
– Ён усё яшчэ тут! У ваду яго хутчэй! Няхай топiцца!

– Не, не! Гэта не чорт, гэта я!
– крычаў дзяк.
– Выпусцi мяне, я табе дам поўную мерку грошай!

– Вось гэта iншая справа!
– сказаў Маленькi Клаўс i адчынiў куфар.

Дзяк iмгненна выскачыў адтуль i спiхнуў пусты куфар у ваду. Потым яны пайшлi да дзяка, i Маленькi Клаўс атрымаў яшчэ мерку грошай. Цяпер тачка была поўная.

– А конь прынёс мне добры барыш!
– сказаў сабе Маленькi Клаўс, калi прыйшоў дамоў i высыпаў на падлогу кучу грошай.
– Вось Вялiкi Клаўс раззлуецца, калi даведаецца, як я разбагацеў ад свайго адзiнага каня! Толькi няхай не чакае, каб я сказаў яму ўсю праўду!

I ён паслаў да Вялiкага Клаўса хлопчыка папрасiць мерку, якой мераюць зерне.

"Нашто яна яму спатрэбiлася?" - падумаў Вялiкi Клаўс i злёгку памазаў дно меры дзёгцем, авось, маўляў, да чаго-небудзь ды прыклеiцца. Так яно i адбылося: атрымаўшы мерку, Вялiкi Клаўс убачыў, што да дна прыклеiлiся тры новенькiя сярэбраныя манеткi.

– Вось дык штука!
– сказаў Вялiкi Клаўс i тут жа пабег да Маленькага Клаўса.

– Адкуль у цябе гэтулькi грошай?

– Я прадаў учора вечарам скуру свайго каня.

– З барышом прадаў!
– сказаў Вялiкi Клаўс, пабег дамоў, узяў тапор i забiў усiх сваiх чатырох коней, зняў з iх скуры i выправiўся ў горад прадаваць iх.

– Скуры! Скуры! Каму патрэбны скуры!
– крычаў ён на вулiцы.

Усе шаўцы i гарбары збеглiся да яго i пачалi пытацца колькi ён просiць за скуры.

– Мерку грошай за штуку!
– адказваў Вялiкi Клаўс.

– Ды што ты?
– абуралiся пакупнiкi: у нас гэтулькi грошай няма, каб iх меркамi мераць!

– Скуры! Скуры! Каму патрэбны скуры!
– крычаў ён зноў i ўсiм, хто пытаўся, колькi каштуюць гэтыя скуры, адказваў: - Мерку грошай за штуку!

– Ды ён нас абдурвае!
– закрычалi шаўцы i гарбары, пахапалi хто папругi, хто скураныя фартукi i пачалi хвастаць iмi Вялiкага Клаўса.