Польские сказки
Шрифт:
Niemalo lezalo trup'ow rycerzy i koni wokolo szklanej g'ory (немало лежало трупов рыцарей и коней вокруг стеклянной горы); wielu konajacych (много умирающих; kona'c – умирать), z polamanymi zebrami (со поломанными рёбрами), bole'snie stekalo (болезненно стонало). Byl to cmentarz prawdziwy (было это настоящее кладбище).
Juz rok si'odmy za trzy doby mial sie sko'nczy'c (уже седьмой год через трое суток должен был закончиться; za – через /о времени/; doba ж. – сутки), gdy w zlotej zbroi rycerz nadjechal pod stroma g'ore (когда в золотых доспехах подъехал рыцарь под крутую гору; zbroja ж. – латы, доспехи). Rozpedzil konia (разогнал коня), wdarl sie w p'ol g'ory z podziwem wszystkich (взобрался в половину = до половины горы с = к изумлению всех), kt'orzy patrzali (которые смотрели), i wr'ocil szcze'sliwie (и вернулся счастливо). Nazajutrz r'owno ze 'switem znowu (на следующий день снова точно с рассветом; jutro – завтра, nazajutrz – на следующий день; r'owno – ровно,), gdy mu sie pierwsza udala pr'oba (когда ему удалась первая попытка), rozpedza swego rumaka (разгоняет своего скакуна; rumak – поэт. конь, скакун), stapa po g'orze (шагает по горе, stapa'c – ступать, шагать), jako po ziemi (как по земле; jako – как), iskry z podkowy blyskaja (искры из = из-под подковы сверкают; blyszcze'c – блестеть, сверкать); patrza zdziwieni wszyscy rycerze (смотрят удивлённые все рыцари) – juz blisko wierzcholka g'ory (уже близко до вершины горы; blisko czego's – близко до чего-л.). Niedlugo spojrza znowu (вскоре посмотрят снова), az on stoi pod jablonia (а он стоит под яблоней; az – вплоть до, аж).
Niemalo lezalo trup'ow rycerzy i koni wokolo szklanej g'ory; wielu konajacych, z polamanymi zebrami, bole'snie stekalo. Byl to cmentarz prawdziwy.
Juz rok si'odmy za trzy doby mial sie sko'nczy'c, gdy w zlotej zbroi rycerz nadjechal pod stroma g'ore. Rozpedzil konia, wdarl sie w p'ol g'ory z podziwem wszystkich, kt'orzy patrzali, i wr'ocil szcze'sliwie. Nazajutrz r'owno ze 'switem znowu, gdy mu sie pierwsza udala pr'oba, rozpedza swego rumaka, stapa po g'orze, jako po ziemi, iskry z podkowy blyskaja; patrza zdziwieni wszyscy rycerze – juz blisko wierzcholka g'ory. Niedlugo spojrza znowu, az on stoi pod jablonia.
Wtem sie wielki zrywa sok'ol (вдруг поднимается /в воздух/ большой сокол), zaszumial skrzydlem szerokim i uderzyl konia w oczy (зашумел широким крылом и ударил коня в глаза). Rumak parska (конь фыркает), nozdrza wzdyma i najeza gesta grzywe (ноздри раздувает и ощетинивает густую гриву); stanal deba wystraszony (встал на дыбы, испуганный; stana'c deba – встать на дыбы; dab – дуб), nogi mu sie o'slizguja (ноги ему = у него поскальзываются; 'sliski – скользкий), pada nazad i z rycerzem porysowal szklana g'ore (падает назад и с рыцарем поцарапал стеклянную гору; nazad – уст. диал. назад; porysowa'c – исцарапать, поцарапать); a z rumaka i rycerza zostaly jeno ko'sci (а с = от скакуна и рыцаря остались только кости; jeno – книжн. только), co brzeczaly w zbitej zbroi jako suchy groch w pecherzu (что бренчали в разбитых латах как сухой горох в пузыре).
Wtem sie wielki zrywa sok'ol, zaszumial skrzydlem szerokim i uderzyl konia w oczy. Rumak parska, nozdrza wzdyma i najeza gesta grzywe; stanal deba wystraszony, nogi mu sie o'slizguja, pada nazad i z rycerzem porysowal szklana g'ore; a z rumaka i rycerza zostaly jeno ko'sci, co brzeczaly w zbitej zbroi jako suchy groch w pecherzu.
Si'odmy rok sie jutro ko'nczyl (седьмой год /на/ завтра = на следующий день заканчивался), az nadchodzi zak urodny (как приходит статный школяр; zak – ист. школяр, бедный студент; urodny – уст. красивый; статный), mlody, silny i wysoki (молодой, сильный и высокий). Patrzy (смотрит), jak rycerzy wielu lamie karki nadaremnie (как многие рыцари бесполезно ломают шеи); podchodzi pod 'sliska g'ore i bez konia sie gramoli (подходит к скользкой горе и без коня карабкается; pod – под, к). Juz od roku slyszal (уже от года = год слышал = услышал; od roku – уже год), bedac w domu jeszcze (будучи дома ещё), o kr'olewnie (о принцессе), co zakleta w zlotym zamku siedzi (что, заколдованная, в золотом замке сидит), na wierzcholku g'ory szklanej (на вершине стеклянной горы). Poszedl przeto do lasu (поэтому он пошёл в лес), zabil rysia i pazury ostre (убил рысь и когти острые), dlugie przyprawil sobie na rece i do dw'och n'og umocowal (длинные, приделал себе на руки и к двум = к обеим ногам /их/ прикрепил; do – к; mocny – сильный; крепкий).
Si'odmy rok sie jutro ko'nczyl, az nadchodzi zak urodny, mlody, silny i wysoki. Patrzy, jak rycerzy wielu lamie karki nadaremnie; podchodzi pod 'sliska g'ore i bez konia sie gramoli. Juz od roku slyszal, bedac w domu jeszcze, o kr'olewnie, co zakleta w zlotym zamku siedzi, na wierzcholku g'ory szklanej. Poszedl przeto do lasu, zabil rysia i pazury ostre, dlugie przyprawil sobie na rece i do dw'och n'og umocowal.
Taka bronia opatrzony (снабжённый таким оружием; bro'n – оружие), darl sie 'smialo na garb szklany (карабкался смело на стеклянный горб); slo'nce bylo na zachodzie (солнце было на западе = день клонился к закату; zach'od – запад; закат), zak w polowie drogi ustal (школяр на полпути остановился; usta'c – перестать; остановиться; w polowie drogi – на полпути), zmeczony ledwie oddycha (усталый едва дышит), pragnienie spieklo mu wargi (жажда спалила = иссушила ему губы; spiec – обжечь, сжечь, спалить;spieczone wargi – спёкшиеся губы)! Czarna chmura nadplynela (наплыла чёрная туча; nadplyna'c – приплыть, подплыть; наплыть; nadplynely chmury – наплыли тучи), pr'ozno blaga i zaklina (тщетно молит и умоляет; blaga'c – умолять; zaklina'c – заклинать; молить), by cho'c krople uronila (чтобы она хоть каплю /вниз/ уронила). Na pr'ozno otwieral usta (напрасно открывал рот)! Chmura czarna przeplynela (туча чёрная проплыла; przeplyna'c – проплыть), ani rosa nie zwilzyla warg spieczonych jak skorupy (даже росой не увлажнила губ спёкшихся, как скорлупы = скорлупа; ani – ни; даже и не; skorupa – скорлупа;wilgo'c – сырость; влага).
Taka bronia opatrzony, darl sie 'smialo na garb szklany; slo'nce bylo na zachodzie, zak w polowie drogi ustal, zmeczony ledwie oddycha, pragnienie spieklo mu wargi! Czarna chmura nadplynela, pr'ozno blaga i zaklina, by cho'c krople uronila. Na pr'ozno otwieral usta! Chmura czarna przeplynela, ani rosa nie zwilzyla warg spieczonych jak skorupy.
Pokaleczyl krwawo nogi (изранил кроваво = в кровь он ноги; krwawy – кровавый), rekoma sie jeno trzyma (держится только руками). Slo'nce zaszlo (зашло солнце) – patrzy w g'ore (вверх он смотрит); aby dojrzal jej wierzcholka (чтоб увидеть её вершины = вершину; wierzcholek – вершина), musial tak zadziera'c glowe (должен был так задирать голову; musie'c – быть должным/вынужденным), ze mu barania czapka spadla (что у него баранья шапка упала). Spojrzy na d'ol (посмотрит вниз; d'ol – низ; na d'ol – вниз), jaka przepa's'c (какая пропасть)! Tam 'smier'c pewna i niechybna (там смерть верная и неизбежная; pewny – надёжный, верный; niechybny – неизбежный, неминуемый)! Z przegnilych trup'ow smr'od wielki zaduszal oddech czysty (большой = сильный смрад от сгнивших трупов душил чистое дыхание = преграждал дыхание), byly to szczatki zuchwalej mlodzi (были это останки дерзкой молодёжи; ml'od'z – уст. молодёжь), co sie darli jak on tutaj (что карабкались как он здесь).
Pokaleczyl krwawo nogi, rekoma sie jeno trzyma. Slo'nce zaszlo – patrzy w g'ore; aby dojrzal jej wierzcholka, musial tak zadziera'c glowe, ze mu barania czapka spadla. Spojrzy na d'ol, jaka przepa's'c! Tam 'smier'c pewna i niechybna! Z przegnilych trup'ow smr'od wielki zaduszal oddech czysty, byly to szczatki zuchwalej mlodzi, co sie darli jak on tutaj.
Juz mrok ciemny (уже мрак = ночь тёмная), gwiazdy blado o'swiecaly szklana g'ore (звёзды тускло освещали стеклянную гору; blady – бледный; тусклый), a zak mlody (а молодой школяр), jak przykuty (как прикованный), na skrwawionych rekach wisi (на окровавленных руках висит). Wyzej drze'c sie juz nie moze (выше лезть уже не может; drze'c sie – лезть, карабкаться), bo wyczerpal wszystkie sily (потому что исчерпал все силы); sam nie wiedzac (сам не зная), co pocza'c (что делать; pocza'c – книжн. начать; co pocza'c? – что делать), wyciagniony czeka 'smierci (вытянувшийся = вытянувшись ждёт смерти; wyciagna'c sie – вытянуться). Nagle sen skleil oczy (вдруг сон склеил веки: «глаза»), zapomina (забывает), kedy lezy (где лежит; kedy – уст. где), strudzony smacznie usypia (утомлённый сладко засыпает; smaczny – сладкий /о сне/); lecz cho'c we 'snie (но, хотя и во сне; cho'c – хотя и), ostre szpony tak gleboko w szklo zapoil (острые когти так глубоко в стекло вонзил: «запоил»; zapoi'c – запоить), ze przespal sie do p'olnocy (что поспал = проспал до полуночи; przespa'c sie – поспать), nie zleciawszy z onej g'ory (не слетев с оной горы; zlecie'c – слететь, свалиться;on – уст. книжн. оный).
Juz mrok ciemny, gwiazdy blado o'swiecaly szklana g'ore, a zak mlody, jak przykuty, na skrwawionych rekach wisi. Wyzej drze'c sie juz nie moze, bo wyczerpal wszystkie sily; sam nie wiedzac, co pocza'c, wy ciagniony czeka 'smierci. Nagle sen skleil oczy, zapomina, kedy lezy, strudzony smacznie usypia; lecz cho'c we 'snie, ostre szpony tak gleboko w szklo zapoil, ze przespal sie do p'olnocy, nie zleciawszy z onej g'ory.
Zlotej jablonki pilnowal sok'ol (за золотой яблонькой присматривал сокол; pilnowa'c kogo's, czego's – присматривать за кем-л., чем-л.), co zrzucil z koniem rycerza (/тот/, что сбросил рыцаря с конём); zawsze w nocy jak czujny straznik oblatal g'ore wokolo (всегда ночью как бдительный сторож облетал вокруг горы: «гору вокруг»; w nocy – ночью). Zaledwie ksiezyc wyszedl zza chmury (едва месяц вышел из-за тучи; ksiezyc – луна, месяц), uni'osl sie z jabloni i krazac w powietrzu (поднялся с яблони и, кружа в воздухе; unie's'c sie – подняться), zobaczyl zaka (увидел школяра).
Lakomy 'scierwu (жадный /до/ падали; lakomy – жадный; 'scierwo – падаль), pewny (уверенный), ze trup 'swiezy (что /это/ свежий труп), spuszcza sie nagle i siada (он вдруг опускается и садится). Lecz zak juz nie spal (но школяр уже не спал), dojrzal sokola i postanowil z jego pomoca uratowa'c sie z tej g'ory (заметил сокола и решил с его помощью спастись = выбраться с этой горы; uratowa'c sie z czego's – спастись от чего-л.).
Zlotej jablonki pilnowal sok'ol, co zrzucil z koniem rycerza; zawsze w nocy jak czujny straznik oblatal g'ore wokolo. Zaledwie ksiezyc wyszedl zza chmury, uni'osl sie z jabloni i krazac w powietrzu, zobaczyl zaka.
Lakomy 'scierwu, pewny, ze trup 'swiezy, spuszcza sie nagle i siada. Lecz zak juz nie spal, dojrzal sokola i postanowil z jego pomoca uratowa'c sie z tej g'ory.
Sok'ol zapu'scil szpony ostre w cialo (сокол погрузил острые когти в тело /школяра/). Zak wytrzymal b'ol meznie i uchwycil za nogi ptaka (школяр выдержал боль мужественно и ухватил птицу за ноги); ten przestraszony uni'osl go wysoko nad zamek i poczal krazy'c wokolo wysokiej wiezy (тот, испуганный = испугавшись, поднял его высоко над замком и начал кружить вокруг высокой башни). Zak krzepko sie trzymal (школяр крепко держался), patrzal na l'sniacy zamek (смотрел на блестящий замок; l'sni'c – сверкать, сиять, блестеть), co przy bladych promieniach miesiaca 'swiecil jak mdla lampa (что при бледных лучах месяца светил = светился как тусклая лампа); patrzal na okna wysokie (смотрел на высокие окна), migajace r'oznobarwna ozdoba (поблёскивающие разноцветными украшениями: «украшением»; miga'c – мигать, мерцать; поблёскивать; barwa – краска, цвет; ozdoba – украшение), a na ganku siedziala 'sliczna kr'olewna (а на крыльце сидела прелестная принцесса; ganek – крыльцо), zatopiona w my'slach (погружённая в мысли; zatopi'c sie w czym's – погрузиться во что-л.), dumajac nad swoja dola (размышляя о своей судьбе; duma'c – книжн. думать, раздумывать, размышлять; dola – доля, участь, судьба). Widzac, ze blisko leci jabloni (видя, что летит вблизи яблони), dobyl zza pasa kozika i odcial nogi sokolowi (достал из-за пояса перочинный ножик и отрезал ноги соколу; doby'c – книжн. вынуть, извлечь; kozik – перочинный ножик /в деревянной оправе/). Ptak zerwal sie z b'olu wyzej i znikl w oblokach (птица поднялась = взвилась от боли выше и исчезла в облаках; zerwa'c sie – подняться; вскочить; z – от /при указании причины/; b'ol м. боль; znikna'c – исчезнуть), a mlodzieniec spadl na szerokie galezie jablonki (а юноша упал на широкие ветви яблоньки; mlodzieniec – молодой человек, юноша; gala'z – ветка, ветвь).
Sok'ol zapu'scil szpony ostre w cialo. Zak wytrzymal b'ol meznie i uchwycil za nogi ptaka; ten przestraszony uni'osl go wysoko nad zamek i poczal krazy'c wokolo wysokiej wiezy. Zak krzepko sie trzymal, patrzal na l'sniacy zamek, co przy bladych promieniach miesiaca 'swiecil jak mdla lampa; patrzal na okna wysokie, migajace r'oznobarwna ozdoba, a na ganku siedziala 'sliczna kr'olewna, zatopiona w my'slach, dumajac nad swoja dola. Widzac, ze blisko leci jabloni, dobyl zza pasa kozika i odcial nogi sokolowi. Ptak zerwal sie z b'olu wyzej i znikl w oblokach, a mlodzieniec spadl na szerokie galezie jablonki.