Польские сказки
Шрифт:
Sedziwy gospodarz spojrzal na'n zdziwiony (седой хозяин посмотрел на него с удивлением: «удивлённый»; zdziwi'c sie – удивиться); a dostrzeglszy cierpienia z wychudlej i bladej twarzy (а, заметив страдания = страдание с = на исхудавшем и бледном /его/ лице; dostzrec – заметить), tak niegdy's rumianej (так = таком некогда румыном), zapytal o pow'od (спросил о причине; zapyta'c o co's – спросить о чём-л.), dlaczego odrzuca reke jego c'orki (почему он отвергает руку его дочери).
Parobczak wyznal mu wszystko i swa podr'oz powietrzna (парень признался ему во всём: и в своём воздушном путешествии; wyzna'c co's – признаться в чём-л.), i przyrzeczenie dane czarownikowi (и в обещании, данном /им/ колдуну; przyrzec – обещать). Wysluchawszy cierpliwie gospodarz opowiadania calego kazal biednemu by'c dobrej my'sli (выслушав терпеливо весь рассказ, хозяин велел бедному не падать духом; wyslucha'c czego's – выслушать что-л.;by'c dobrej my'sli – не терять надежды, не падать духом, не унывать), a sam poszedl do wr'ozki na porade (а сам пошёл к гадалке на совет = за советом; do – к;wr'ozy'c – гадать), wziawszy trzos pelny (взяв /с собой/ полный кошель; trzos – мошна, кошель).
Sedziwy gospodarz spojrzal na'n zdziwiony; a dostrzeglszy cierpienia z wychudlej i bladej twarzy, tak niegdy's rumianej, zapytal o pow'od, dlaczego odrzuca reke jego c'orki.
Parobczak wyznal mu wszystko i swa podr'oz powietrzna, i przyrzeczenie dane czarownikowi. Wysluchawszy cierpliwie gospodarz opowiadania calego kazal biednemu by'c dobrej my'sli, a sam poszedl do wr'ozki na porade, wziawszy trzos pelny.
Nad wieczorem wr'ocil wesoly i rzekl do chlopaka (к вечеру вернулся весёлый/радостный и сказал парню; nad wieczorem – под вечер, к вечеру; wiecz'or – вечер; rzec do kogo's – сказать кому-л.):
– Jutro p'ojdziesz do wr'ozki (завтра пойдёшь к гадалке), jeno rano (только /иди/ утром), jak za'swita (чуть свет: «как забрезжится»; za'swita'c – забрезжиться; 'swit – рассвет), a wszystko p'ojdzie dobrze (и всё пойдёт = будет хорошо).
Parobczak strudzony zasnal twardo (парубок, усталый, заснул крепко; strzudzi'c sie – уст. утомиться, устать); zbudzil sie przeciez (проснулся всё же), przed 'switaniem i poszedl do wr'ozki (перед рассветом и пошёл к гадалке). Zastal ja przy kominie (застал её у печи; komin – дымоход, печная труба), jak palila ziola (как = когда готовила зелье: «жгла травы»; pali'c – жечь); kazala mu sta'c spokojnie (она велела ему стоять спокойно); dzie'n byl pogodny (день был безоблачный; pogodny – ясный, безоблачный, погожий), gdy nagle wiatr zawyl (когда внезапно завыл ветер) – zatrzasl sie dom caly (/и/ затрясся весь дом).
Nad wieczorem wr'ocil wesoly i rzekl do chlopaka:
– Jutro p'ojdzieta do wr'ozki, jeno rano, jak za'swita, a wszystko p'ojdzie dobrze.
Parobczak strudzony zasnal twardo; zbudzil sie przeciez, przed 'switaniem i poszedl do wr'ozki. Zastal ja przy kominie, jak palila ziola; kazala mu sta'c spokojnie; dzie'n byl pogodny, gdy nagle wiatr zawyl – zatrzasl sie dom caly.
Wr'ozka wtedy wyszla z nim na podw'orze i kazala spojrze'c w g'ore (гадалка тогда вышла с ним на = во двор и велела взглянуть вверх). Podnosi oczy i widzi z dziwem (поднял глаза и видит с удивлением: «с дивом»; dziw – чудо, диво), jak zly czarownik w jednej koszuli w powietrzu kreci sie w k'olko (как злой колдун в одной рубашке в воздухе вертится; kreci'c sie w k'olko – кружиться, вертеться, вращаться; k'olko – кружок, круг).
– Ot'oz tw'oj nieprzyjaciel (итак, /вот/ твой враг/неприятель), juz ci szkodzi'c nie bedzie (он уже тебе вредить не будет); gdy zechcesz (если захочешь; gdy – когда, если; zechcie'c – захотеть), by patrzal na twoje wesele (чтобы он смотрел на твою свадьбу), zr'ob (сделай), jak cie nauczylam (как я тебя научила), a bedzie tych cierpie'n doznawal (а он будет те страдания испытывать; doznawa'c czego's – испытывать что-л.; cierpienie – страдание, мучение), kt'ore dla ciebie niewinnego przygotowal (которые для тебя невинного приготовил).
Wr'ozka wtedy wyszla z nim na podw'orze i kazala spojrze'c w g'ore. Podnosi oczy i widzi z dziwem, jak zly czarownik w jednej koszuli w powietrzu kreci sie w k'olko.
– Ot'oz tw'oj nieprzyjaciel, juz ci szkodzi'c nie bedzie; gdy zechcesz, by patrzal na twoje wesele, zr'ob, jak cie nauczylam, a bedzie tych cierpie'n doznawal, kt'ore dla ciebie niewinnego przygotowal.
Uradowany parobczak pobiegl do domu (обрадованный парубок побежал домой; do domu – домой); w miesiac juz sie ozenil (в = через месяц уже женился). Gdy druzbowie ta'ncowali (когда дружки уже плясали; druzba – дружка, шафер; уст. друг, товарищ), wyszedl z izby na podw'orzec (вышел из избы во двор; podw'orzec = podworzec – книжн. двор); spojrzy w g'ore (посмотрит вверх), az nad chata kreci sie w powietrzu on zly czarownik (а над домом крутится в воздухе оный злой колдун). Wonczas dobyl nowego noza (тогда вынул он новый нож; doby'c czego's – вынуть что-л.), wymierzyl we'n (прицелился /им/ в него; wymierzy'c do kogo's – прицелиться в кого-л.; we'n – в него), rzucil silnie i trafil w noge (бросил сильно и попал в ногу).
Zlecial z powietrza czarownik (слетел с воздуха = с высоты колдун), przybity nozem do ziemi (прибитый ножом к земле). Stal przez noc cala pod oknem (стоял всю ночь под окном; przez – в течение /при указании на промежуток времени/), musial patrze'c na rado's'c parobczaka i weselnej druzyny (вынужден был смотреть на радость парня и свадебных друзей; musie'c – быть вынужденным; druzyna – отряд, команда; уст. друзья).
Nazajutrz znikl sprzed chaty (на следующий день он исчез от = со своего места у дома; nazajutrz – на следующий день; znikna'c – исчезнуть; sprzed – от); lecz ludzie widzieli (но люди видели), jak przelatal nad jeziorem o dwie stamtad mile (как он пролетал над озером о = в двух милях оттуда); a przed nim i za nim stado wron i kawek krakaniem swoim zwiastowaly niesko'nczony polot zlego czarownika (а перед ним и за ним стая ворон и галок своим карканьем возвещали бесконечный полёт злого колдуна; stado – стадо; стая; polot – уст. полёт).
Uradowany parobczak pobiegl do domu; w miesiac juz sie ozenil. Gdy druzbowie ta'ncowali, wyszedl z izby na podw'orzec; spojrzy w g'ore, az nad chata kreci sie w powietrzu on zly czarownik. Wonczas dobyl nowego noza, wymierzyl we'n, rzucil silnie i trafil w noge.
Zlecial z powietrza czarownik, przybity nozem do ziemi. Stal przez noc cala pod oknem, musial patrze'c na rado's'c parobczaka i weselnej druzyny.
Nazajutrz znikl sprzed chaty; lecz ludzie widzieli, jak przelatal nad jeziorem o dwie stamtad mile; a przed nim i za nim stado wron i kawek krakaniem swoim zwiastowaly niesko'nczony polot zlego czarownika.
4. Twardowski
(Твардовский 3 )
Twardowski byl dobry szlachcic (Твардовский был хороший шляхтич), bo po mieczu i kadzieli (потому что по мечу и кудели). Chcial mie'c wiecej rozumu (хотел иметь больше ума), niz maja drudzy poczciwi ludzie (чем /его/ имеют другие порядочные люди; poczciwy – добродушный; уст. честный; порядочный), i znale'z'c na 'smier'c lekarstwo (и найти лекарство от смерти; na – на, для; от /при указании цели, назначения/), bo nie chcialo mu sie umrze'c (потому что не хотелось ему умереть = умирать).
3
Пан Твардовский – польский дворянин, герой нескольких народных преданий и сказок. Согласно легенде, жил в Кракове в XVI в.