Чтение онлайн

На больш агульнапрынятай ангельскай мове гэта азначала загад пазваніць. На званок з’явіўся другі габрэй, маладзейшы за Фэджына, але выглядаў ён гэтаксама гідка і пачварна.

Біл Сайкс паказаў на пусты збаночак. Малады габрэй, выдатна зразумеўшы намёк, сышоў, каб напоўніць яго; перад тым, як пайсці, ён абмяняўся з Фэджынам шматзначнымі позіркамі. Той нібыта толькі і чакаў моманту, каб у адказ пахітаць галавой, зусім непрыкметна, так што трэцяя асоба, калі б назірала за падзеямі, наўрад ці што-небудзь заўважыла б. Сайкс не ўбачыў гэтага, бо акурат быў нахіліўся на хвіліну, каб завязаць парваныя сабакам шнуркі. Мажліва, калі б Сайксу давялося ўбачыць гэты абмен знакамі, ён прыйшоў бы да высновы, што нічога добрага яго не чакае.

— Ці ёсць тут хто, Барні? — запытаўся Фэджын; цяпер, калі Сайкс падняў галаву, ён гаварыў, утаропіўшыся ў падлогу.

— Дзі душы, — адказаў Барні; невядома, ці ішлі ягоныя словы ад шчырага сэрца, але што ўсе яны праходзілі праз нос — гэта дакладна.

— Нікога? — перапытаў Фэджын здзіўленым тонам, які, магчыма, мусіў значыць для Барні, што той можа казаць, як ёсць.

— Дзікога, акрабя біс Дэдсі, — быў адказ Барні.

— Нэнсі! — усклікнуў Сайкс. — Дзе? Каб я аслеп, калі я не шаную гэтую дзяўчыну за прыродны талент.

— Дэдсі забовіла стэйк у бары, — адказаў Барні.

— Скажы, няхай ідзе сюды, — сказаў Сайкс, наліваючы шклянку спіртнога. — Няхай ідзе сюды.

Барні нерашуча зірнуў на Фэджына, быццам пытаючы ў яго дазволу. Габрэй захоўваў маўчанне, так што Барні пайшоў, не падымаючы галавы, і неўзабаве вярнуўся, прывёўшы з сабой Нэнсі, якая была пры поўным парадзе — на галаве капор, у фартуху, з кошыкам і ключом.

— Ну як, Нэнсі, натрапіла на след? — спытаў Сайкс, наліваючы ёй шклянку.

— Так, Біл, натрапіла, — адказала маладая лэдзі, асушыўшы пасудзіну, — і пошукі добра мяне стамілі. Падшыванец быў хворы, пралежваў там ложак і...

— Ах, Нэнсі, мая даражэнькая! — усклікнуў Фэджын, падняўшы вочы ад падлогі.

Можа быць, незвычайныя рудыя бровы габрэя і напаўзаплюшчаныя глыбока пасаджаныя вочы папярэдзілі Нэнсі, што яна занадта схільная да шчырасці, але гэта не так важна. Тут нас больш займае факт, а фактам было тое, што Нэнсі раптам памяняла паставу: яна ўзнагародзіла містэра Сайкса цэлай серыяй усмешак і памяняла тэму размовы. Прыкладна праз дзесяць хвілін містэра Фэджына ахапіў прыпадак кашлю, пасля якога міс Нэнсі накінула на плечы шалік і заявіла, што ёй ужо час ісці. Містэр Сайкс, даведаўшыся, што нейкі кавалак дарогі ў іх агульны, выказаў намер правесці яе, і яны пайшлі разам. За імі, трымаючы пэўную дыстанцыю, патрухаў сабака, які нечакана ўзнік з падваротні, як толькі яго гаспадар завярнуў за паварот.

Калі Сайкс выйшаў з памяшкання, габрэй прасунуў галаву ў памежныя дзверы і прасачыў, як той ідзе цёмным калідорам; сціснуўшы кулак, ён патрос ім у паветры і прамармытаў праклён. Потым ён з агіднай ухмылкай зноў падсеў да стала і неўзабаве заглыбіўся ў захапляльную хроніку ў газеце «Крымінальны кур’ер».

Тым часам Олівер Твіст, які нават і ўявіць сабе не мог, наколькі ён блізка ад вясёлага джэнтльмена, накіроўваўся ў кнігарню. Калі ён увайшоў у Клэркенвіл, то выпадкова павярнуў у завулак, які быў яму не зусім па дарозе. Ён заўважыў, што пайшоў не туды, толькі калі мінуў палову гэтага завулка. Але Олівер разважыў, што завулак усё роўна выходзіць некуды ў той бок, куды яму было патрэбна, і не варта, відаць, з паўдарогі вяртацца, і ён рушыў сабе далей з кніжкамі пад пахай.

Ён ішоў, разважаючы, якім шчаслівым і задаволеным ён павінен пачувацца і як шмат ён аддаў бы, каб хоць толькі адным вокам паглядзець на беднага маленькага Дзіка, які можа якраз у гэты момант горка плача, згаладалы і пабіты. Раптам ён здрыгануўся ад вельмі гучнага крыку маладой жанчыны: «О мой даражэнькі брацік!» Не паспеў ён агледзецца, што здарылася, як яго вельмі рашуча спынілі дзве рукі, цесна абняўшы за шыю.

— Не! Не чапай мяне! — крычаў, адбіваючыся, Олівер. — Пусці мяне! Хто ты?! Навошта ты мяне трымаеш?

Адзіным адказам на гэта быў безупынны лямант маладой жанчыны, якая яго абдымала, трымаючы ў руках маленькі кошык і ключ ад парадных дзвярэй.

— О мой міленькі! — прыгаворвала маладая жанчына. — Нарэшце я знайшла цябе! Ах, Олівер, Олівер! Ах ты капрызлівы хлапчук, неслух, столькі даў ты мне турботаў, колькі я думала-перадумала ўсяго. Хадзем, хадзем, даражэнькі мой. Вось і знайшоўся. Дзякуй Богу, міласціваму і адзінаму, я знайшла цябе!

Выдаўшы гэтую серыю досыць агульных воклічаў, маладая асоба зайшлася ў другім прыпадку плачу і настолькі ўпала ў гістэрыку, што дзве жанчыны, якія праходзілі ў гэты час па вуліцы, спыталі хлопчыка з мясной крамы, у якога валасы ільсніліся, бы памазаныя лоем, і які таксама назіраў дзеянне, маўляў, ці не думае ён, што варта паслаць па доктара. На гэта хлопчык з мясной крамы, які, здаецца, быў схільны да адпачынку, калі не сказаць да лайдакавання, адказаў, што ён не думае, каб варта было.

— О, не, не, усё ў парадку, — сказала маладая жанчына, хапаючы Олівера за руку. — Мне ўжо лепш. Ану, хадзем дадому, паскудны ты хлопчык, жорсткі ты такі! Пайшлі!

— Што здарылася, мэм? — пацікавілася адна з жанчын.

— О мэм, — адказала маладая жанчына, — ён збег з дому каля месяца таму назад, збег ад бацькоў, ад працавітых, прыстойных людзей, пайшоў і звязаўся з шайкай злодзеяў і нягоднікаў і мала не разбіў сэрца сваёй беднай маці..

— Ах ты мярзотнік! — сказала адна з жанчын.

— Ану, хутка ідзі дахаты, звераня ты малое, — азвалася другая.

— Не кажыце так, — адказваў узрушаны Олівер. — Я яе не ведаю. У мяне няма сястры, няма ні маці, ні бацькі. Я сірата, я жыву ў Пэнтанвіле.

— Але ж вы толькі паслухайце яго, як смела ён ад усіх адрокся! — закрычала маладая жанчына.

— Дык гэта Нэнсі! — усклікнуў Олівер, які цяпер толькі ўбачыў яе твар і адхіснуўся ад нечаканасці.

— Вось бачыце, ён ужо ведае мяне! — закрычала Нэнсі, апелюючы да гледачоў. — Вышэй за сябе не скочыш. Добрыя людзі, дапамажыце адправіць яго дахаты, а то ён даб’е сваіх бацькоў, а мне разаб’е сэрца!

— Што за халера тут? — сказаў нейкі мужчына, выбегшы з бара ў суправаджэнні белага сабакі. — А, малады Олівер! Ану, марш да сваіх бедных бацькоў, свіння ты няўдзячная! Прастуй дахаты, давай, давай.

— Я іх ведаць не ведаю. Яны мне не сваякі. Дапамажыце! Дапамажыце! — крычаў Олівер, спрабуючы вырвацца з рук мужчыны.

— Дапамажыце, — паўтарыў мужчына. — Добра, я дапамагу табе, ты, малы мярзотнік! Што гэта за кніжкі? Ты што, скраў іх, ці не так? Ану, давай іх сюды! — З гэтымі словамі мужчына тузануў пакунак да сябе і стукнуў Олівера кнігамі па галаве.

— Так яму і трэба! — азваўся з акна мансарды нейкі разявака. — Гэта яго абразуміць.

— Як піць даць абразуміць! — усклікнуў заспаны цясляр, вызірнуўшы з акна мансарды.

— Гэта пойдзе яму на карысць! — зазначылі абедзве жанчыны.

— Толькі так! — пацвердзіў мужчына, яшчэ раз агрэў Олівера па галаве і схапіў яго за каўнер. — Пайшоў, распуста ты гэткая! Гэй, Казінае Вока, запомніць яго, сабачка, запомніць!

Слабы пасля хваробы, агаломшаны ўдарамі і раптоўнасцю нападу, запалоханы жахлівым гырканнем сабакі і жорсткасцю мужчыны і перасілены ўпэўненасцю прысутных у тым, што ён насамрэч, як яго апісалі, быў зацятым малым нягоднікам, — што мог зрабіць бедны хлапчук! Ужо сцямнела, жылі тут людзі дна, чакаць паблізу нейкай дапамогі не даводзілася, супраціў не меў сэнсу. Праз нейкі момант Олівера зацягнулі ў лабірынт двароў, цёмных завулкаў, і калі ён нават і наважваўся нешта крыкнуць, то яго прымушалі бегчы так хутка, што ніхто нічога не мог разабраць. Папраўдзе, дык гэта было неістотна, бо нават калі б можна было разабраць, то не было б нікога, хто звярнуў бы на яго крыкі ўвагу.