* * *Жыцця нястрымны ход!Не згледзеў: бы пірога,Яшчэ адзін во годАдчаліў ад парога.Ён толькі ж што званіў,Нібы званамі, днямі,А ўжо — глядзі — з агняміПаплыў, паплыў, паплыў.Не павярнуць назадЯго ніякай сілай:Уміг яго ў свой спратГісторыя ўмясціла.Падлічваю, чым год,Мне дадзены, я поўніў:Ці мо не варт таго,Каб я яго запомніў?Не, год змаганцам тойУсё ж быў: зацяжнуюЗ адвечнай цемнатойУпарта вёў вайну ён.Пабач: з эпох сляпыхДайшоўшы нейкім шляхам,Сядзяць шчэ, як струпы,Ў людзей на шыях шахі.Ды цёмныя з вякоўНароды уваскрэслі:Хапуг-гвалтаўнікоўСтрасаюць з тронаў-крэслаў.Світае на зямлі.Ды ўсход такі чырвоны:Хто ж без крыві каліЗрываў з сябе карону?Свет кабалы — на злом!Мацнее рэха боя:У барацьбе са зломХай не ржавее зброя!З няпраўдаю вайнаКіпіць у нас у кожным:Ці ж быць у свеце намСтароннімі ў ёй можна?Ты што, скажы, зрабіў,Каб час прыблізіць зорны?Ці дарам пратрубіўГод, гэткі непаўторны?* * *А ўсё-такі Розум —наш, не электронны —Айсбергі догмаўу свеце тараніць,I падаюць — чую —з наседжаных тронаў,Як пераспелыя грушы,тыраны.А гэтак жа шчыра,а гэтак жа чэпкаЗа троны трымаліся —рук не расчэпіш!Тыраны над тронамітрэсліся трасцай —Не адарваў бы ад тронаў іхтрактар!А як жа старанна —з розумам, з толкам —Сябе ўцэментоўвалі —утрымацца б толькі!У кожным скверы маленькім,бонзы,Свой лік адліваліў бетон ды ў бронзу!У зубы гісторыіўкладвалі цуглі,На мову людскуювешалі пломбы —Хадзілі ля іх толькіеўнухі цугам,Фіміям ім курыліпаэтаў плоймы!..Званчэюць у свецесвабоды бомы,Маўчанне людскоеўзрываецца бомбай,I падаюць з тронаў(каму патуралі),Як пераспелыя грушы,тыраны.* * *Мы — людзі, зямляне.Званы яднання, званіце!Звязаны ўсе між сабой мынябачнымі ніцямі.Белы ці чорны,грэк ці панамец —Усе мы зямляне:такая радня мы!Мы —экіпаж аднаго карабля,Імя якому —Зямля.Мы плывём, мы плывём,бясконцым такімакіянам сусвету —Ці ты бачыш, сусвет,нашу зорачку светлую?О якія на ёйузыходы і поўдні!Як гуляюць у рэках яеакуні ды промні.Шчасце — жыць на зямлі!Ды, нікчэмныя, сваркіРазрываюць па сёння яе,як аўчаркі.ІНТЭРНАТНашто нам сваркі, людзі!На планецеНарод народу — друг, таварыш, брат.Хай свеціцца між зорак у сусвецеЗямля —людскі наш інтэрнат.ДАРОГІЯ слаўлю дарогі.Яны прыйшлі на зямлюз чалавекам:дарог у звяроў няма.Ад дыма да дыма,ад дзядзінца і да дзядзінцапратоптвалінястрымныя ногі людскіядарогі.Вялі заўсёды дарогі туды,дзе дабрыня вачэй,усмешак сонцы,гаворкі людской пералівы —ці ж чалавек без гэтагабыў бы шчаслівы?(Гэта ж воўк толькі можасядзець у сваім лагведы выць у зоры.)Валіла людзей бясхлебіца(як страшна закатваліся ў іх вочы,гледзячы ў свет бялкамі!),але, як жывая вада,зноў ставілі іх на ногідарогі.Яны развейвалі ў момант бяду,прыносячы людзямжытняга хлеба скарынкі,парад людскіх падарункі найдаражэйшыя,песніды сэрцаў шчодрых іскрынкі.(Не віна дарог,што на іх выпаўзала так частастрашыдла з пашчаю крыважэрнай —вайна.)Дарогі —найвыдатнейшыя помнікі чалавецтва.Але на іх не трэба вешаць таблічкіса словамі: «Ахоўваецца дзяржавай»дарогі будуць датуль,пакуль будуць людзі.* * *Ідзём мы простаў свой час світальны.Не збіцца б толькі —0 век асляпляльны!Нас слепіць сонца,нас слепяць горы,Сляпні нас слепяцьІ слепіць гора.Ідзём, ідзём мыпраз рыфы, рыфмы,Нас слепяць міфы,нас слепяць німфы.I пот нас слепіць —нам жыць бы лепей!Нас думка аб хлебемаланкаю слепіць.Ды я не жадаюбыць асляплёным.З вачэй здзіраюсвятла заслону.Хай наша зорказіхціць выразна.Нам трэба зоркасць,нам трэба яснасць!* * *Як ні абдумваў я шлях свой —на ім, як тычак, памылак!Па марах юнацкіх,што ў сны мае заляталі,я столькі справіў памінак!Можа, глядзеў на светзялёнымі вачыма?Цвярозым быць,Прадбачліва жыцьпамылкі мяне вучылі.I я абдумваць пачаў кожны крок:перш, чым ступаць на дарогу,Перад ёю(хаця б скіраваць туды, куды трэба!)маячыў доўга.А калі праходзіў уперад,часам ізноўку бачыў,Што мне і зараз пайсцітрэба б былоіначай...* * *Чым звівацца вужакаю, лепшРазвітацца з зямлёй назаўсёды.Як вада, як паветра, як хлеб,Чалавеку патрэбна свабода.Без свабоды ён — птушка без крыл,Што ў карчэўі, падбітая, скача:Па блакіце — ці чуеш той крык? —Дзень і ноч душа яе плача.* * *Вылузваючыся з бітком набітага тралейбуса(У мяне аж пырснулі гузікі з пінжака),Я раптам стаў ля дзвярэй як укопаны:Над імі — белым па чорнаму —Мне проста ў вочы грозна крычалі словы:«Выйсця няма!»Хацеў я ізноў малаціць па баках локцямі,Каб прабіцца назадI знайсці дзе-небудзь выйсце,Ды бачу: усе спакойненька праходзяць і тут!Я рушыў за ўсімі і яшчэ раз пераканаўся,Што заўсёды можна знайсці выйсце —Нават там, дзеВыйсця няма!ТАПОРЦі ў бор яго пусціш, ці ў двор,Ці ў сад, залаты ад пладоў,Усюды наробіць дроўТупы, хоць і востры, тапор.Хіба ж пра што думае ён —Усё без разбору ссячэ:Рабінку, у квецені клёнЦі галаву з плячэй.Гатоў ён жыццё загубіць,Скірованы гаспадаром...Аднаго толькі бойся:быцьУ чужых руках тапаром!МАРНАТРАЎСТВАТак, не пазнаць сёння вёскі:Дзе яе кроснаў лёскат?Не тчэ, не прадзе ўжо: яеКрама цяпер адзяе.Ды прыйдзе зіма ў госці —Няма дзе рук дзець вёсцы.I вось — не смешкі, не жарты —Гуляе вясковец у карты!Як прыкра: старыя дзядзькі,Былыя майстрыхі — жанкіУ воблаках дыму сівогаБ'юцца ў падкіднога!Іх і нядзелі і будніКрадуць чырвы ды бубны.Крычу ім: куды гэта варта —Вяскоўцам гуляць у карты!Спрадвечная працаўніца,I ткалля, і пралля, і жніца,Часам — дзён гэткіх транжырка!Вёска, як пасажырка,Што села на поезд недзеI ўдалеч іншую едзеЗ Учора свайго ў Заўтра...Хто там гуляе ў карты?АВЕЧАЯ СПРАВАБляялі раз-пораз ды, кідаючыся ў нецярпенніпа хляве,глуха грукаліся бакамі аб сцены.А цяпер, выпушчаныя на волю,клубкамі коцяццапа густа запыленай вуліцы —Хутчэй, хутчэй на выган!Там да травы прыпадаюць адразу,пыскамі вострымі шнырачы па купінах —Ні на міг не адрываюцца ад зямлі,За цэлы дзень і на неба не глянуць —што ім воблакаў белыя ветразі,што ім сусвету вечна юная сінь!Адным заняты яны — назбіраюцца травы,каб потым, лежачы ў цёплым хляве,лена зубамі яе перажоўваць,то заплюшчваючы,то зноў прыадплюшчваючы вочы,у якіх адно: сытая задаволенасць.I так — кожны дзень.Ніякіх клопатаў у галаве —Пра ўсё за іх думае гаспадар:жытло ім ладзіць,выпускае на пашу,сена рыхтуе ім на зіму.Шчаслівыя,знаць не знаюць яны,што іх чакае пасля.Ды што ім тое «пасля» —ім толькі б цяпер пад'есці.Пад'есці!Да ўсяго ж астатняга —якая ім авечая справа!ДВУЛІКІЯ ЯНУСЫКалісьці жыў на зямлідвулікі Янус:На адным твары —два розныя лікі.Сёння (я сам сустракаў)таксама бываюць на свецедвулікія янусы.Толькі свае два розныя лікіхаваюць яныпад маскай адналікасці!* * *На падмурку хлусніТы будуеш дом свайго шчасця?Абклейваеш гэты падмурак паперай,на якой з такім майстэрствамён намаляваны —на выгляд, і праўда, як з цэглы!Адно: трэба заўсёдыяго падмалёўваць і падмалёўваць,бо, не давядзі бог, заўважаць,на чым стаіць дом твайго шчасця.Гэта ж любы можа тады падысціі ткнуць у падмурак пальцам —Рухне вобзем адразу ждом твайго шчасця.