Чтение онлайн

На ненармальна апусьцелай вулiцы Сьцяпан пабег, з радасьцю сьцьвярджаючы, што наперадзе нiкога няма.

Дома зьдзiвiла Сьцяпана ня тое, што Кiра даводзiла сябе да парадку, вычышчваючы спаднiцу й папраўляючы прыгожую прычоску, але - яе вочы. Пасьпешна зачынiўшы за сабою дзьверы, ён сказаў: - Добры вечар, Кiра.

Памiж iмi, мажлiва, няхутка дайшло-б да пераломнай размовы, й, некаторы час, маўчалi-б яны кожны пра сваё, калi-б не яе ўмельства валодаць сабою, на хаду пазбывацца разгубленасьцi.

– Дзе гэта ты быў?
– адказала яна на яго прывiтаньне.
– Глянь, якiя ў цябе нагавiцы! Мо' валяўся...

– Я не тваёй натуры, - адсек ён.

– Што ты маеш на ўвазе?

– Хочаш ведаць?

– Ня скажаш мне?

– Падумаю, - Сьцяпану ўсё здавалася, што ўблытваецца ён у лiшняе. I непапраўна шалёнае, у чым будзе потым шкадавацца.

– Дзякую табе за тое, што хоць у дачыненнi да мяне ты думаеш, - зьедлiва адказала яму Кiра. Гэта быў яе намёк.

Сьцяпанам панесла:

– Я не пацярплю, Кiра, твайго зазнайства, круцельства й, наогул, адносiнаў да мяне звысоку!

– Го-го, - пакiвала яна галавою, не адхiляючыся ад люстра.
– Ты дасканала ахарактарызаваў сябе. Не дасьцiпна, праўда, ды затое коратка. Наступную тыраду прашу вымаўляць цiшэй - людзi сьпяць.

– Можаш мне сказаць, дзе ты была?
– ён запытаў яе амаль шэптам. Яму перасохла ў горле.

– Пра тое-ж я запытала цябе, - зашаптала яна, крыўляючы яго зь неспадзяванай весялосьцю.

"Яна шчасьлiвая!" - зразумеў Сьцяпан. Ён нахiлiўся, каб разбуцца (ад запэцканых пантофляў адвальвалiся камякi гразi). З-над вушэй выцякаў у яго пот, утвараючы на барадзе кроплi.

– Я, Кiра, хадзiў на шпацыр i бачыў, як вывалiлiся тыя два на матацыклi...
– ён паглядзеў на яе спадылба, ня могучы разьвязаць шнуроўку, якая безнадзейна зашмаргнулася.

– Вывалiлiся?.. Дурнi!

Гаварылi яны далей шэптам. Ды ня гэта ўразiла Сьцяпана; яна, адразу прыкмецiў ён тое, страцiла на сваёй самаўпэўненасьцi i ўзялася, зусiм бяз сэнсу, прырэзваць свае маляваныя пазногцi. I ўся яна неяк адразу стаiлася.

– Я клiкаў цябе, - махляваў Сьцяпан.
– Ты ня чула мяне?

– Не-а, - Кiра ня здолела сабрацца ў сабе, пстрыкала манiкюрнай прыладаю, прыкiдваючыся ўважлiвай да робленага.
– А дзе ты мяне клiкаў?
– яна не падняла галавы. У яе чырванела шчака.

– Калi ты не пачула, дык рэшта няважная, - адказаў ён галасьней: "Божа мой, я суцяшаю сябе тым, што Кiра не захлусiлася? Што ёй не ўдаецца вылгацца й яна выдае сябе? У яе няма прадуманай хiтрасьцi, якая зьнiшчае пачуцьцi. Але, што здарылася?" - Кiра, скажы, ты разьлюбiла мяне?
– Сьцяпану падабалася расейскае "разьлюбiла". (Мацi, часамi, сьпявала падчас сваяцкiх застольляў пад Беластокам...)

– Гэта што?
– адказала Кiра.
– Новы варыянт тваёй барацьбы за шчасьце? Цi мо' гэта спроба перавыхаваць жонку, якая зазналася? Шантажам!
– яна падыйшла да шафы.
– Адыйдзi, дай мне месца...

– Гэта спроба, Кiра, запытаць цябе, чаго ты сядзела ў домiку на агародах?
– выказаў ён словы, якiх баяўся. Яна павярнулася да яго з адчайнасьцю ў вачох:

– Ах, во, што цябе мучыць... Сочыш ты за мною?
– глуха крыкнула яна на яго.
– Нiчога лепшага ты ня ўмееш рабiць?! Чалавек вялiкай амбiцыi, ха-ха, зважае, каб ня стацца раганосцам, ха-ха-ха... Манiфэст усекаапэратыўнай рэвалюцыi павесiў ён на цьвiчок i стрымгалоў паiмчаў за нявернай палавiнай, каб адпужаць ад яе ў поле магутнага адзiнца, што самотна рохкае ў разорах. Якi ўпадак!

– Жартуеш!
– бялеў Сьцяпан.

Ён, пастрашнелы, выпрастаўся ва ўвесь рост.

– Гэта ты жартуеш, калi ня ведаеш таго, - яна падступiлася да яго ўпрытык.
– Заводзiш гульню ў дабрадзея, за якую iншыя плацяць. Табе няясна, га? Ах, табе нiшто й нiколi ня будзе яснае, - Кiра раптоўна адвярнулася ад Сьцяпана й выйшла ў пакой, скiдаючы зь сябе блюзку.
– Няшчасная я...

– Адну хвiлiнку, - пратэставаў Сьцяпан.
– Ты, Кiра, мае справы кiнь i адказвай на пытаньнi. Чуеш?

– Што гэта значыць, твае справы й мае справы?

– З кiм ты сустракаесься?

– Хочаш запытаць: каму я яшчэ даю, апроч цябе?

– Не грубiянь...

– Ты, Сьцяпан, мае справы таксама кiнь, - яна аглянулася на яго ад атаманы.
– Так будзе нам лепш.

– I гэта гаворыць мая жонка?

– Як i ты, мой муж...

– Я маю права ведаць...

– Як i я, чаму ў цябе мокрыя нагавiцы!

– Iшоў я цераз збожжа...

– Прытуляючы дзеўку да грудзей?

– Якую дзеўку?! Я... я...

– Ведаю - ты нюхаў за мною, бы чырвананосы сышчык, - сказала Кiра са спакоем. Яна расьсцiлала пасьцель.

– Ня буду я з табою спаць.

– Слушна. Другiм быць - ня гонар.

– Хто ён?

– Малады, моцны i сьвядомы сваёй мэты.

– Гэтай мэтай зьяўляесься, вядома, ты?

– Яму - так.

– А табе - ён?

– Не.

– Не?

– Не.

– Дык хто? Або - што?

– Не, хто. Ты!

– Я?

– Ага.

– Скажы мне гэта яшчэ раз, - ён зацiснуў кулакi.

– Калi ласка: ты!

– Як гэта я павiнен разумець?

– Звычайна, стасуючыся да тваёй тэрмiналёгii - зло перамагаю я... злом!

– Ты, мабыць, п'яная?

Сьцяпан нацэлiўся ўдарыць Кiру па шыi, ззаду. Перашкодзiў гэтаму воклiч цешчы: "Лягайце вы спаць! Ужо ноч сьвятая!"

– З маладым можна прахлiснуць i паўлiтра, - Сьцяпан сказаў гэта Кiры з абыякавай iронiяй.
– Тады адбываецца сьмялей...

– Так?

– Пытаеш?

– У вопытнага - чаму-б не?

– Кiра, не рабi зь мяне такога, як сама ты.

– Згодна. Хоць адно з нас захавае чысьцiню.

– Я цябе не пазнаю, Кiра.
– У яго галаве мацнеў шум, i, ад слабасьцi, яму падкошвалiся ногi.
– Што з табою?

– Сачыў-жа - ведаеш.

– Але: чаму, чаму?

– Чаму?
– яна зьняважлiва надзьмула губкi.
– Бо я не жадаю стацца саламянай удавою! Не разумееш, што я ратую цябе ад змураванага яшчэ за царом беластоцкага цэнтрала?
– Кiра спалохана змоўкла; энергiчна падбiла падушку, ажно пасыпалася зь яе пер'е.