Сон на кургане
Шрифт:
7-е відма
Дужа, дужа так нягодна; Праў свянцоных не шануеш; Гэтай подласцю выроднай Сабе пекла прыгатуеш. Скуль ты маеш дазваленне Скарбам гэтым карыстаці? Прэч адгэтуль безадменна! Ціха сядзь у сваёй хаце. Прэч ад нашага ўладарства! Я ганю цябе павагай Найвышэйшай земных царстваў! Здрадай к свету, к цемры смагай. Хто наш голас не ўшануе, Я здаўлю таго прынукай: Абручом такім спаўю я, Як вужакай, як гадзюкай.Чорны (звонячы ўсё золатам)
Ўправа, ўлева, ўлева, ўправа Аплятаці шчыльна, жвава Абручамі ў знак, не ў знакі, Як гадзюкі, як вужакі!Відмы (сплятаюцца за рукі і, як ланцугом, ачэпліваюць і кружацца навокал Сама)
Як гадзюкі, як вужакі, Абручамі ў знак, не ў знакі Аплятаці шчыльна, жвава Ўправа, ўлева, ўлева, ўправа!Чорны (падымае і стукае аб саганок абломкамі муру)
Гэй, на вырай, гэй, на жніва! Толькі спрытна, толькі жыва. Ўлева, ўправа, ўправа, ўлева — Па наспелыя пасевы!Відмы (расплятаючыся і збягаючы з ганка — кожнае ў сваю старану)
Па наспелыя пасевы — Ўлева, ўправа, ўправа, ўлева! Толькі спрытна, толькі жыва, Гэй, на вырай, гэй, на жніва!Сам (папраўляе ямчэй у руках тапор)
Што за дзіва, што за сіла Так свістала, скавытала, Штось круціла, штось муціла, Як вяроўкай, аплятала.Відмы па хвілі варочаюцца ў тым самым парадку, але кожны валачэ з сабою — зачапіўшы пятлю за шыю — таварыша, які, астанаўліваючыся каля Чорнага, кідае яму ў саганок колькі медзякоў; пасля відма садзіць свайго таварыша на кругу каля Сама, канцом вяроўкі завязваючы рукі.
Таварыш 1-га відма (кідаючы грошы)
Дзед і прадзед пахалі Поле роднае тое, А цяпер мне сказалі, Што яно ўжо чужое. З роднай выгналі хаткі, Як бы ім што я шкодзіў… Эх, нясу ўжо астаткі, Бо за праўду мне ходзе.1-е відма (садзячы таварыша да Сама)
Вось таварыш для хаўруса, Каб не брала больш пакуса… Сядзьце ціха, сядзьце мірна, Як мак з макам — так абшырна, Як дамоўкі — так глыбока, Як злом камня — так высока. Сэрца шэптаў адчурайся, З тапаром сваім сквітайся. Як ні глянь сюды цікава — Цемра тут закон і права.Таварыш 2-га відма
Як жа, як я стараўся Сабраць гэтых шалегаў, — І ў калоды цягаўся, І падзённа ў двор бегаў… Сцьжа ціснецца к хаце, Жыта ўжо ані жменькі, — А тут кажуць аддаці За шнурок свой вузенькі.2-е відма
На, і ўчыцеся ахвоты Шанаваць закляцця сплёты. Сядзьце роўна і пакорна: Як калоды — так праворна, Як у пні клін — так свабодна, Як дамоўкі — так выгодна. Ад граніцы да граніцы Страж мая тут — паляўніца. Дум згасіце ўсе праявы: Цемра тут закон і права!Таварыш 3-га відма
Кабета
Ад усходу да ночы Так йшла ў постаці звінна — Смоллю пот лез у вочы, Хоць круці — кашуліна. А тут платы замного Кажуць, хоць гэтак мала… Наце! Што ж? ваша змога, Наша дзе ні прапала.3-е відма (з насмешкай)
Вось табе падмога ў працы Па скарб лезці у палацы, Дабівацца ў валадарства Цёмна-ночнага мацарства. Сядзьце квола, асцярожна; Гляньце там, тут, а трывожна, — Як пыліны — так забыты, Як атопкі — так прыбіту. Ажані тапор з няславай — Цемра тут закон і права!Таварыш 4-га відма
Аднарукі
Як папраўдзе судзіці — Мне належала б плата. А тут кажуць плаціці За якуюсь там страту. Руку рвучы, машына Сапсавалася, праўда, Але ў чым жа я вінны, Калі вінна прылада.4-е відма
Ўсё да дружбы, ўсё да большай Тваім думам збор вясёльшы. Сядзьце роўна, жалязіста, Мазаліста і крывіста; Як дым гутні — так цягуча, Як час векаў — так жывуча, Як авечкі — гэтак дружна, Як падмуркі — так натужна, — Скарб не будзе тваёй стравай: Цемра тут закон і права!Таварыш 5-га відма
Так усё аплуцілі — Не найсці ў свеце света, І ўдабавак пусцілі На пакусу звод гэты. Ўзялі ўсё — дам апошкі: Капля, кажуць, жалее; Мо хоць трошкі, хоць трошкі На душы прасвятлее.5-е відма
Ўжо з пацехай ды вясёлай К табе йду, мой ты дзябёлы. Сядзьце шумна, як расохі, Дурнап'ян, чартапалохі; Як звон пляшак — неўгамонна, Як сама кроў — так чырвона, Як пагібель — так шчасліва, Затуманьце ўсе парывы, Каб не зводзіў скарб ласкавы… Цемра тут закон і права!Таварыш 6-га відма
Так аплуціў, ачмуціў, Як чарвяк лісток вішні, Хоць і знаю, што круціць, Хоць і знаю, што лішне, Мушу даць, хоць не штукі: Змёў з тачка і паскрэбы; Кажуць, лепшай прынукі Не найсці — як патрэба.6-е відма
На, і доўга не таргуйся, І па скарб да нас не сунься. Сядзьце ціха, сядзьце скрыняй, Як бы мухі ў павуціне. Як кароўка — гэтак дойна, Як свая цень — так спакойна; Гібка так — як валаконцы, Так працэнтна — як чырвонцы, — І па скарб не лезь аблавай: Цемра тут закон і права!Таварышы 7-га відма (Двое — старая кабета і падростак.)
Кабета
Каб хаця ужо свечак Як найболей разнеціў, Каб аж мой чалавечак На тым цешыўся свеце… На імшу на «задушкі»… За жывёлку таксама…Падростак
За памершыя душкі Майго таты і мамы.7-е відма.
Поделиться с друзьями: