Чтение онлайн

Bel cixir ki, Baydag"ul xanimin v Cmalddinin narahat olmagina hqiqtn sas var imis. O da, blli olur ki, mi v nn m"oc"uzli sevimlilrini hqiqtn yaxsi taniyirdilar v bu n"oqteyi-nzrdn onunla ehmalca davranmaga "ust"unl"uk verirdiluk ver. ks tqdird proses "oz mcrasindan cixa bilrdi. Hec kim mlumat vermyn M"usl"um v Ofelya xlvti nigaha girirlr. Sonra nyin bas ver bilcyi cavanlari bir o qdr d maraqlandirmir .

M"usl"um yazirdi: “Biz, Ofeliya il hec kim, hec n demdn nigah bagladiq. Mn ailmi faktla "uzb-"uz qoydum. Dogmalarim trfindn reaksiya tmkinli oldu, s"oz"un acigi, daha pis vziyyt gozlyirdim. Nnmin kefi pozulmusdu, o cox dilxor idi. Lakin qm-kdr qrq olan mim bu zaman dodaginin altinda sakitc deyinrk dedi:

– M"ustqil olmaq istyirsn? Yaxsi, gl sinaqdan kecir, sn artiq b"oy"um"usn. Ancaq yadda saxla, aglayasi olsan, basa d"usmycyik .”

Kifayt qdr hyat tcr"ubsin malik olan Cmalddin hr seyi yaxsi anladigi "uc"un M"usl"uml aralarinda olan prdni acmaga tlsmir v d"us"und"uy"un"u M"usl"um konkret, hm d aydin skild catdirir. Cmalddin cox yaxsi bilirdi ki, yasamaq "uc"un yalniz bioloji istyin olmasi hl hr sey demk deyil. Yasamaq "uc"un ev, ailni saxlamaq "uc"un is glir yeri, daimi is m"utlq idi. Digr bir trfdn is, Cmalddin valideyinsiz b"oy"uyn yegan qardasi oglunun qlbini sindirmaq istmirdi.

M"usl"um xatirlrind yazirdi: “Mn, Ofeliyagilin ailsind yasamali oldum. Onun atasi ziyali, kimyaci-alim, oxumus adam idi. Elmlr Akademiyasinda islyirdi. O, nzaktli, dbli, tvaz"okar, sakit, qayinanam is… Qayinana el qayinanadi da… Sanki, hr sey yellnck kimi alinirdi, qanununauygun skild… Biz ail m"unasibtlrinin aydinlasdirilmasina cox tez basladiq. Mn bizim balaca ailni tmin etmk "uc"un qazanc yeri lazim glirdi. Buna g"or tcili is d"uzlmli oldum.”

Ail qurduqdan qisa m"uddt sonra M"usl"um Ofelyanin valideyinlri il anlasilmazliq prosesi yasayir. Basqa bir trfdn is misi Camalin “yadda saxla, aglayasi olsan basa d"usmycyik” fikirini daima diqqt mrkzind saxlamali olur. Mhz bu, msllr onu rahat buraxmir. Odur ki, tcili is tapmaq, pul qazanmaq lazim glir. Bu, mqsdl M"usl"um Baki Havadan M"udafi Qosunlarinin hrbi dairsinin mahni v rqs ansamblina is d"uzlir. Onun s"ozlrin g"or bu ansamblin kollektivi, hec d SSRI miqyasinda hmin zaman taninan v mshur olan Aleksandrov adina hrbi ansamblin kollektivindn geri qalmirdi. M"usl"um"un ilk cixisi Bakida, Baki dnizcilrinin mdniyyt evind bas tutur.

Hec kim sirr deyil ki, hr bir musiqi kollektivinin g"oz"u onun solistlri olur. Solistlr yaxsi ss, genis dipazona, aydin diksiyaya, zil v bm, mlahtli avaza, genis repertuara malik olanda ansambl yaxsi g"or"un"ur. Bu, hec d o anlama glmmlidi ki, musiqi kollektivi ikinci planda dayanir.

sla yox…

O da cox vacib idi ki, musiqi kollektivi peskar calgicilardan ibart olsun. Msln, brilyant qasi qara dmir parcasinin "uzrin qoyanda, s"ozs"uz ki, o istniln g"ozlliyi, effekti vermyck. Ancaq qizilin v ya platinin "uzrin qoyanda brilyant tamamil bambasqa effekt, gozllik verckdi. Bu, n"oqteyi-nzrdn cixis etmis olsam, dey bilrm ki, soloist musiqi kollektivinin “brilyant”i, musiqi kollektivi is bu “brilyant”in “qizili v ya platin”i olacaqdi. Muslum bu, kontekstdn cixis edrk deyirdi:

“lbtt, ansamblin bzyi onun solistlridi. Ivan Sozonov il mn rqib idik. Daha cox tamasaci alqisi qazanmaq ugrunda bir-birimizl m"ubariz aparirdiq. Sazonov sl rus tenoru idi. O. Lemesev, Kozlovski manerasinda oxuyurdu. Hansisa Aleksandr Jbanovun ansamblinda islmisdi, cox gozl tenor idi. O, italiyanlara cox qulaq asdigindan italiyan sayagi oxuyurdu. Lakin onun hqiqi tbii istedadi, zehni qabiliyyti il trs m"utnasiblik tskil edirdi. Yumsaq demis olsam, o k"utbeyin idi: sad ariyani iki-"uc aya, ancaq "oyrnirdi… Bug"un onun istehzali, yalanci bhansini qbul etmdn ilahi ssini cox yaxsi xatirlayiram.”

Bu ansamblda M"usl"um dostlar tapir, onlarla yaxindan tanis olur v daima laq saxlayir. Getdikc m"ohkmlnn dostluq nnlri ailli m"ugnninin glck hyatinda m"ustsna, daha dogrusu, mnfi rol oynayir.

“Ansamblda cox g"ozl, eyni zamanda bir o qdr qrib x"ususiyyt malik olan Volodya Vasilyevl dostluq etmy basladim v indi d bu dostlugumu davam etdirirm. O, f"ovqlad musiqi melomani oldugundan shrdn axsama kimi musiqiy qulaq asmagi xoslayirdi. n cox, Italiya m"usiqisin diqqt yetirirdi. O, italiya operasinin prstiskari idi. Baki Havadan M"udafi Q"uvvlri ancamblindan sonra Volodya bir m"uddt filarmoniyada isldi, m"uxtlif xor kollektivlrind oxudu. Htta, bir df Baki operetta teatrina "uz tutdu v "oz"un"u yaxsi artist kimi g"ostrdi…”, -deyrk, -M"usl"um xatirlr kitabinda yazirdi.

M"usl"um"un s"oyldiklrin istinad edrk maraqli bir tendensiyanin, meylin sahidi oluram. Bstkar-m"ugnniy yalniz qarsi trfi xarakteriz edn sntkar kimi baxmaq olmaz, ksin, eyni zamanda onun x"ususiyytlrini, daxili almini acmaq "uc"un burda kifayt qdr yetrli arqument v faktlar m"ovcuddu. limd olan mlumatlar, gtirdiyim iqtibaslar bir daha s"ubut edir ki, m"ugnni "oz"u x"ususiyytd insanlarla dostluq etmyi bacarib, sntinin peskari olan ciddi, drrakli adamlarla oturub-durmagi, "unsiyyt qurmagi xoslayibdi. Bir atalar mslind oldugu kimi: “Mn, -d"unn , -dostun kimdir , -s"oylyim, -sn kimsn”.

Baki Havadan M"udafi Q"uvvlrinin mahni v rqs ansambli il birlikd M"usl"um b"ut"un Qafqazi dolanir. Onun repertuari estrada, klassik opera, operettalardan ariya, neopolitan, bstkar mahnilari, romans v m"uzikl il cox zngin olubdu. Bir df Qrozni shrindn, mzuniyytdn qayidan M"usl"um"u Azrbaycan Respublikasinin Mrkzi Komitsin, daha dogrusu, komsomola dvt edirlr v Helsinkid kecirilmsi nzrd tutulan “Tlb v Gnclrin VIII "Umumd"unya Festivali”na gedcyi haqqinda xbr verirlr. Sovet Ittifaqindan festivala gedck n"umaynd heytinin trkibin Azrbaycan Respublikasindan Tofiq hmdovun rhbrliyi altinda faliyyt g"ostrn “Azrbaycan Radiosu v Televiziyasinin” orkestri, hmcinin, bir solist M"usl"um Maqomayev daxil edilir. Helsinki festivalina getmzdn vvl Moskvada, “Frunze adina Sovet Ordusunun Mrkzi Evi”nd komissiya qarsisinda cixis etmk lazim glir. Burda, glck istirakcilar proqram msqin toplasirlar. M"usl"um"un cixisi x"ususi komissiyanin cox xosuna glir. Bundan sonra hmyerlimiz "oz"un"u rahat hiss etmy v glck m"uvffqiyytin inanmaga baslayir.

Tofiq hmdovun rhbrliyi altinda cixis edn orkestrl M"usl"um Helsinkid k"ucd, zalda, birs"ozl, harda gldi cixis edir. Ndns o, fin torpaginda "oz"un"u daha rahat v hmis oldugundan daha sakit hiss etmkl bahm, hm d daha ecazkar ssl oxuyur. Festival basa catdiqdan sonra "Umumittifaq Lenin Kommunist Gnclr Tskilati Mrkzi Komitsinin ("UILKGT MK-si: -C.P.) birinci katibi SP Pavlov frqlnnlr medallar verir. Onlarin arasinda M"usl"um Maqomayevin d adi var idi. Moskvaya qayidan Maqomayev “Oqonyok” jurnalinda bel bir qeydl sklini g"or"ur:

– “Bakidan olan gnc d"unyani fth edir”.

Artiq onu payizda Tofiq hmdovun orkestri il birlikd Moskvaya, Mrkzi Televiziyaya dvt edirlr. Hmin verlisdn sonra Maqomayev daha cox taninmaga baslayir. Helsinkidn Bakiya qayidan M"usl"um Mirz Ftli Axundzad adina Azrbaycan D"ovlt Opera v Ballet teatrinda tcr"ub kecmy baslayir.

Zaman kecdikc onun s"ohrti srhdlri asib kecir. Xalq arasinda bel bir deyim m"ovcuddu: “Taninmis, varli, adli-sanli insanlarin qohum-qrbasi hmis cox olur”. Bzn el olur ki, bu qbildn olan insanlari etnik baximdan "oz trkiblrin aid edirlr. Muslum Maqomayevl d, bel bir hal bas verir.

Bu hqiqtdirmi?

Hazir ki, vziyytd bel bir suala cavab vermkd M"usl"um"un "oz"undn basqa kims istinad etmk yersiz olardi. C"unki s"ohbt d"unya s"ohrtli m"ugnnidn gedir. O, balaca olanda, atasini m"uharibd itirir, misinin himaysind yasamali olur, Azrbaycanda t hsil alir, bu zaman hec kim onu itirib-axtarmir. El ki, m"usl"um y"ukslmyy, taninmaga baslayir, hmn m"usl"um"u "oz"un"un ki, hesab ednlrin sayi coxalmaga baslayir G"orsn o zaman m"ugnni bu haqda n d"us"un"urd"u? Yaxsi olardi ki, bunu onun "oz dilindn, daha dogrusu, onun xatirlrindn oxuyaq.