ДОЎГАСвежую дошку трымаць,Як малога.Думаць,Што новая ляжа падлога.Чуць шчабятанне ўнучкі,ЯкаяСябе вярцікруцяю называе.Доўга збіраць яшчэГрошы на платуЗа дошкі на безваконную хату...А ТАМ...Жыву не тут,Дзе пражываю дні,А там, дзе дні мае раслі са мною,Атуленыя шчырай гаманоюРасчуленай зялёнай цішыні.Імкнецца ўсё маё штодня туды,Дзе зябне ў ноч завейную Падпечнік.Дзе ХатнікСвой бярозавы падсвечнікНясе на кут, каб бачылі Дзяды,Што ў хаце ён — руплівы гаспадар.Чакае. Не спяшаецца. Трывае.Тут халадаецца душа жывая,Забыць баіцца нетутэйшы сквар.Тут мамін сум глядзіць яе вачыма.Тут дні ў нябыт ідуць,Каб па вяснеНанова зарунець,Але не мне,А на мяне падобнаму,Магчыма...КАБ НЕ РАЗМІНУЦЦА...Мама чула голас даўніны.Як сваяЗ паганскімі багаміСнедала й вячэрала.ЯныДавяралі крыўду й радасць маме.Крыўдавалі,Што на іх жывыхЗабываюцца на гэтым свеце.Маладзелі ад вачэй сваіх,Каб гарэла маладзець прыкмеце.Мама ўдзячная была жыццю,Немачы магла пазычыць сілу,Спажываць багатую куццюКлікала Ярылу й Маразілу.Сцежку саступала ёй імгла.Заікаўся пан Пярун на ўзгрыме.З печы ўзяўшы вугалёк,Пайшла,Каб не размінуцца са сваімі...ТРЫПЦІХПамяці Васіля БыкаваІ.Талент – гэта праклёнПаласатага д’ябла.Намагаецца плён,Каб душа не азябла.Талент – гэта палон,Не ўцякаюць з якога.Б’ецца ў краты ваконМаладзік крутарога.Талент – гэта амбон,Дзе хацела б вініццаЗа бязмозгліцу дзёнСтарасць – смерці двайніца.Талент – ранішні сон,І яго прачынаццаНе прыспешвае кон,Покуль рупіцца праца…ІІ.Людства –Рэха светлай даўніны.Літасць –Стомленая лютасць змроку.Цяжка чуцца ціхаму прарокуНа гандлёвішчы глухой маны.Хоць прарокДаваў сабе зарокАбыходзіць вір знявер’я бокам,ЦяжкаНа зямлю сысці прарокам.Грэх ступае следамКрок у крок.Людства –Памяць маладой віны.Літасць –Спадкаемніца папроку.І чуваць далёкаму далёкуПатаемнай кайнасці званы.ІІІ.Душою не крывілі крывічы,Бо крэўнасць з небадолам адчувалі.І валуны, спыніўшыся на ўзваллі,Нікуды не спяшаліся ўцячы.Пярун – вястун вясны –Аб валуныВайстрыў маланак вывістыя стрэлы.Лясун, і аўдавелы, й астарэлы,Сніў сон,Як восеньскі туман, ляны.На ўскрайку вечнасціКрывіцкі крайАбжыты быў паганскімі багамі.І гурбы снегу белымі стагаміПагрэцца запрашалі зорны грай.Прагаліны сарокЗарокам зімРатаяў ратных гоняў прывячалі.На гэты свет з’явіцца крывічаміНябёсы дазвалялі,А не ўсім…ЗАГАЙДАНАЯВусаты вугор у зябкім цяньку,Як шкарпэтка вывернутая,Пагойдваецца ціха.Гэта шкарпэтку звязалаВадзянікуЗ ціны цёмнаеЗагайданая Вадзянічыха...ДЫМХоць дым умее гаварыць,Не скажа, што яму гарыць.Агонь глядзіць вачмі рудымі.Дым спавівае небакрай,Дарогу ў пекла,Сцежку ў рай.Цяплей дрыжыццаЗорцы ў дыме.Жыццё гарыць, а дым жывеI ў ногі сцелецца траве.I пагарэльца мроі прыме,Хто мог пераканацца ў тым,Што ўсё на гэтым свеце —Дым.I не відаць нічога ў дыме.НА ПЛЯЧЫЯ з чорным катом на плячы,Як прашчур мойЗ сокалам лоўчым.Так чорна наўкол —Хоць крычы,Нібыта даведаўся, зло ў чым.Мірон сваю цягне курню —Мурклівую песню без словаў.I продак яго цішынюЛюляў так,Вярнуўшыся з ловаў.Яшчэ ратаваў заадноI пеўня ад ласкі лісіцы.А рыбка нырала на дно,Не думала ў лапы прасіцца.Птушатнік, мышатнік, рыбак —Занятак кашынага роду.Хай іншы ўцякаў ад сабак,Дык толькі пародзе не ў шкоду.Я з чорным катом на плячыСтаю на парозе змяркання.Звыкаю да чорнай начы.I цені здаюцца звяркамі.ВяртаючысяІшоў я, ішоў яЗ паўначы з карчмы.Знайшоў я, знайшоў яСалаўя ў карчы...З вушацкае песніПад досвітак вяртаюся з карчмы,З карчмы жыццяНі п'яны, ні цвярозы.Яшчэ ў душыВіюць гняздзечка крозы,А ў галаве не цішацца грамы.На панібрата піў са мною час.Плыла вясёла чарачка, як хмарка.I доля —Захмялелая карчмаркаМне налівала ўкоптур і няраз.Было,Што зблізку бачыў салаўя,Ды болей дзёнПражыў пад крумкачамі.Не дасыпалі сны мае начамі,Каб у карчмеНа ўсё забыўся я...КАРЧМАА жыцьцё — карчма,А ў карчме здаўнаМёд-гарэлку п'юць,Прадаюць душу.Колькі ні даюць,П'юць усё да дна,Кожнаму ліюцьПа яго каўшу.Па каму каму,Каму два камы,I ў карчмы тамуПасынкі й сыны.А каму куму,Каму дзьве кумы,Каму зорны шлях,Каму перуны.З рук у рукі йдзеЧарыца наўскач,Хітры мёд на дне,Хмель у берагах.I гудзе карчма,Тут і сьмех і плач,Цешыць страх сябеЎ чорта на рагах.ДЗІКАЯ ТРАВАЗатушыць дзікая траваПажар цнатлівы сціплых красак.Заглушыць дзікая траваВясёлы смех калёраў лугу.Задушыць дзікая траваУсё, што дыхае на волі.Ні развядзёнка, ні ўдава,Яна згарае ў думках ласых.Пустую галаву знаваШаленіць ветру-валацугу.Усё нябыцячы,НіколіНе чэзне дзікая трава...ЛЕГЕНДАНе сціхае Млечная залева,Толькі з-пад сузор'евых карчоўКлапатліва свеціцьЗорка Крэва —Апякунка долі крывічоў.Аблачынкай —Ранішняй хусцінкайВочы тоіцьАд свайго ж святла.А была дзяўчынкай-чарацінкай,Жрыцаю Дажбогавай была.Як вянок пусціла на Купалле,Залатым зрабіўся той вянок,Бо Дажбогавы пагляды ўпаліНа ўчасаны месікам лянок.Час знікае беззваротна шпарка.З пасмаў Крэвіных да забыццяУсё прадзе — не абразаеПаркаНітку крывічоўскага жыцця.ПАТАЕМСТВА КУПАЛЬСКАЕ НОЧЫУ Купальскае ночыДзявочы жах,Што ўспыхне ад жарсціНябесны дах.У Купальскае ночыЖаночы страх,Што вочы заплюшчыцьНястомны птах.Ахінуўшыся недасяжным дахам,Можна ўпоцемку йсьціСпаконвечным шляхам,Што для нашчадкаў праклаў Адам,Згубіўшы лікI слядам, і гадам.Птах завецца па-рознамуЎ розных краёх.Толькі б спяваў ён,Толькі б не злёг.Абвяне птах —Зарасце адам'евісты шлях.I сумна задумаеццаПрацяг...ЗАПРОСІНЫУсе мае,Якія ўжо не тут,Прашу васНа маўклівую бяседу.З Дзядамі ўпоплечкіСаджу на кут,ДаверыўшыДарогу ўспомніць следу.Хай ёнСюды здалёку прывядзёI вёсны шчырыя,I смех забыты.Хай сумДаручыць пілнаваць бядзеБалючыяI камяні, і пліты...ШЛЯХТАГадоў маіхШляхта вушацкая ўсмакАдфэсцілася, адбалявала.Даверу сарамлівы юнакЗ асцярогай пабраўся трывала.I засталася яшчэ са мнойГадоў няпэўная рэштаШтурхаццаСпаміж гаманой і маной,Да канцаСпадзявацца на нешта...КЛАДНа ўгарбелых паганскіх капішчахАцішаныя крывіцкія клады.Бо ўдзячнакайлівы напамін —Клад да недаступнасці безабаронны.Дух продкаў заўсягды малады.Смутак вякоў не ачах яшчэ.Сцежкі дапытлівыя на размінЛёс раскручвае ў свет зялёны...ЗБЕГ МІРОНКот вяртаецца па сваіх слядах,Думка вяртаецца па сваіх азарэннях.Слова вяртаецца па сваіх складах.Боль вяртаецца па чужых азвярэннях.Вяртаюцца на ваду кругіАд відушчага каменя з рукі тугі.I...Мана і нябесная манна.Дзе манна, а дзе мана?Як сонная спёка, рахманаЛюдзкая гудзе гамана.Мана небасхілу й безмена,I праўда зямлі сырой.I рэха клянецца бяззменнаЛагчынаю і гарой,Што перадае слова ў словаI думкі, й настрой Перуна.Журбоціцца праўда сурова.Лісліва якоча мана...