ЗАСТАЛАСЯ...Нечысць на зямлю бяду наклікала.Перагарадзіла белы дзень гара.Засталася Беларусь без БыкаваБеднай хатайБез гаспадара...КАБ ЦЯПЛЕЙ БЫЛО...Цень ВоліI ў пячоры на сцянеХацеў акрэсліцца й дрыжэў азябла.Агонь няволі тлеў у зяпе д'ябла. .Гнеў ласкавеў яшчэ пры Перуне.Цень ВоліКрылы птушак прымяраў,Каб асланіць бег часу несупынны.I горы гора прагіналі спіны.I хворы змрок паціху паміраў.Цень ВоліДнеў і запрашаў святлоДаверыць людствуПозірк свой і подзіў.Дзень ВоліРос як пасынак стагоддзяў,Каб на зямліЖыццю цяплей было...ЯШЧЭ...Туды вярнуцца,Дзе снам нямулка,Дзе высакосна цёплым залевам,Дзе спіну не разгінае вулка,Дзе вуж дагэтульЖыве пад хлевам.Пад небаНад мамінай хатай выйсці,У жаўталісціЗгубіўшы крокі.Бо, як сказаў КараткевічКалісьці:Зямля чакаеI вечар яшчэ далёкі...КОЦЯ-БРАЦЕВокам яшчэ не патухлымЗірнуў на мяне,Перш чымся яго патушыць,Міроне!Магу паскардзіццаТолькі сваёй віне,Што я зрабіўся самотнікамСёння…Ты пайшоў,Каб спяваць Васілю курнюПа-вушацку стрымана й прачула.Коця-браце,Адведай усю радню,Што ў вушацкай зямлі заснула.Там твой цёзка Мірон,Што на хутары пасвіў кароў,Бацькаў Вурдаль,Маміна Каця.А мяне ты пакінуўБез успомненых вечароў,Дзе сон з каптураМякка скакаў на палаці…Зніякавеласць найшла, нібытаЗапрошаная самой зімой…Дзякуй за тое, што быў ты,Апошні спагадца мой!САМСам ворага свайго ствары,Зляпі яго з калянай гліны.Вазьмі яго сабе ў сябрыІ да апошняе хвіліныЗ ім шчыры будзьІ не хітры.Мець ворага свайго лацвей.І на самоце, і ў застолліЁн твой крумкач і салавей.Цябе ён не прадасць ніколі,Ты лагадней і суравей.Сябры, вядома, да пары.Наноў не выдумаеш порах.Усе бабры сабе дабры.Калі ты сам сабе не вораг –Дык ворага свайго ствары!ПРАШЭННЕКалі я адыду, пастаўце мнеВалун сівы і крыж на валуне.Засведчыць крыж,Што адышоў з імшойПаганец кшчоны,Уніят душой.Крумкач, як чорны плач,На валунеСпачне і, значыць,Памяне мяне.І стрыж, як крыж здранцвелы,Прамільгне,Цень студзячы ў трунеНа самым дне.Калі я замаўчу, пастаўце мнеВалун сівы і крыж на валуне…ДОЛЯМамінае паданнеЗдарожаны Бог ішоў палыном,З сабою ўзяўшы зямную стому.Бачыць,А баба белым бліномВыцірае срачку малому.А ў тыя часіны ад самай зямліНа кожнай цыбатай сцяблінеБагатыя каласы расліІ па чарназёме, й па гліне.І ў жменю сціснуў сцябліну Бог,І ўгору павёў рукою.І долу за коласам колас лёг,І неспакойна стала спакою.І голас прарэзаўся з нематы,І сілу ўзгадала бяссілле.З наўколля ўсяго сабакі й катыЗавылі ды загаласілі.Абабегчы кожны ўзгорак і логРэху хапіла хвілінаў.І злітаваўся над жывацінамі Бог,І колас апошні пакінуў.Не зважыць той колас бясконцасць сама –Не стане зорных бязменаў.На сцябліне, дзе былі каласы, нездармаЗасталося дванаццаць каленаў.Ці спіць цішыня,Ці прачнецца гром, –Не мусім забыцца ніколі,Што мы на гэтым свеце жывёмНа сабачайІ на кацінай долі…ЁСЦЬ!Ёсць душа і ў вераб’я.А душа, яна такая,Што ў яе журба ўцякаеЗ маладога ручая.Маладога ад вады,Перакшчонай перунамі,Дзе нервуюць невадыВадзянік з зялёнай паннай.Глушыць гул млыны віроў,Змора змроку патакае.І журба з душы ўцякаеДа зялёных вечароў.НЕЛЬГА…Хрэснікі маланак утрапёных –Думаюць захмарна валуны.Згорбіліся спіны даўніны.Першасэнс заблытаўся ў імёнах.Зоры пазіраюць па-зямляцку,Як на доле зябкавата снам.Ані валунам, ні перунамНельга ісціну застаць знянацку.САКРЭТЫ НАСТРОЮЗаслаўе прыцішанае.Рыцарскія турніры.Адвячорак, як пратакол, сухі.Апантанец крывіцкае доблесці шчыры,Быў я не дзідамі ўражаны.Конскія кацяхіСагрэлі настрой мой,У маленства вярнуліI ў шаленства,Дзе адпрыроднае ўсё было...Па-гаспадарску спакойныяУ трэскаце й гулеКацяхіЗялёнае выпраменьвалі святло.ЖЫВУЦЬ!Пётру КухарскамуЖывуць, пакуль і х помняць,I таму,Хто іх не выракся, дапамагаюцьПаганскія багіI ўсю гурмуПрыкмет і прымхаўЗа сабой цягаюць,Як немаўлят,Заплеччу ў хатуляхНясуць,Гарбацячы ўракліва цені.Зайздросліва глядзяцьНа іхны шляхПрыземленыя нашыя трымценні.Агонь, вада,I рунь, і гавядаПад іх прыглядамАд маленства свету.Слухмяніцца і радасць, і бядаБагам паганскім —Ключарам сакрэту.ВЕРАСНЁЎСКАЙ ВЯСНЕНе шкадуе табе святлаСама ягамосць мілосць,Покуль жарсны жар не астудзіш,Дзякуй тваёй цікаўнасці,Што ты была,Дзякуй супадзенню,Што ёсць,Дзякуй разгубленасці,Што будзеш!СЯСТРАУ Бліскавіцы не было сястры,I бацьку Перуна яна прасіла,Калі ягоная не счэзла сіла,Каб доўжыць род парупіўся стары.Нябесныя дрыжэлі хутары.Па цуду навальніца галасіла.Пад цёмным сэрцам ноч дачку насіла.Цякла жывіца па шчацэ ў кары.I ўраз сарочка неба затрашчэла.I Перунова меншая дачкаНе захацела вогненнае целаХаваць у воблачнае ахінала.I нарачонкаю МаладзічкаНазвацца Бліскавіца пажадала.САЛЯМ! ЧАЛОМ!Над небам мячэці маладзічокЗаймаецца колькі стагоддзяў.Нібыта адкінуты ўздыхам кручокЗ дзвярэй,Каб блуканец заходзіўУ храм,Дзе яго падпяража АлахЗ карана суровай сурою.Блуканец імя сваёЗнойдзе ў імглахI ўмые зарою сырою.I роспач сляпая захоча вячэцьI сподзеў не ўпусціцьСвой шанец.I будзе пакутнаГлядзець на мячэцьАпошні крывіцкі паганец...ВЯДЗЬМАРСКІ ТРЫПЦІХ
Пётру Кухарскаму
I.Пярсцёнак ведзьмара негаваркі —Жывы ліхтар відушчае рукі,Што бачыць пад зямлёйI праз вякіЗабыты клад і клопат незабыты.Клад рухаецца,Страх яго пасе.Іржава пад страхой імжыКасе.Заклёну не ўтаіцца і ў расе,Ад ведзьмара,Што слову здаў іспыты.Пярсцёнак, поўня, сіта,Кропля, гукКруглявяцца каля бяссонных рук.Наблізіцца да круга пнецца лук.Маўчыць вядзьмар.Задумаліся міты...II.I прачыстаесловаШалёную ведзьму карае.Вывіваецца недзе ведзьмаНа запаленым тут агні.I на шыі з пякельнага жару каралі,I смала закіпае ў кожнае далані.I , як тымі гадзюкамі,Разняволенымі валасаміПнецца ў злосці прыпарціДа збеглай зямлі.Звар'яцелымі ведзьмінымі галасаміПерахрыпла крычаць балючыя вугалі.Увабраўшы ў сябе насланнё,ВогнелобыВугалёк, дагараючы,Робіцца, як валун, цяжкі.I да ведзьмы насланыя ёй хваробыВяртаюцца,Лютую раздзіраючы на кузлакі.Вугальком тым прабіцьМожна шыбу глухуюУ акне, дзе заклёнВяроўчыны цемрадзі ўе.Слова хоча маўчацьI само ўжо шкадуе,Што даверыла некаму таямніцы свае...III.I расчынілася дамавіна.Вабуля ў ёй маладзець пачала.I сукня чорная, як аблачына,Вядзьмарку зграбную абвалакла.I ўнук убраўся у белае белле,Сатканае з ранішніх туманоў.Галіны здранцвелыя адубелі —Арэлі хрыплыя цёмных сноў....I ўнук паходню ў руцэ трымае —Гарачую зорку высока нясе.Знікае ў незнань дарога крывая.I стыне раса на нябеснай страсе.На той дарозе,Што недзе ўнізе,Растуць плячыстыя валуны.I краю крывіцкамуУ сонечнай рызеПаклоны шчыра б'юць перуны.Ахоўцамі наскіх багоў паганскіхСтупаюць следамДванаццаць ваўкоў.I зорцы вятры не даюць пагаснуць.I ўсё зразумела гамоніць вакол...