Чтение онлайн

ЖАНРЫ

Руны Перуновы

Барадулін Рыгор

Шрифт:
РАЗАМ СА СНАМІ... З намі Разам са снамі пераязджаў З Верасовачкі верасамі ўхутанай. Падперазаўшыся конскімі путамі, Босую галаву падстаўляў дажджам. Асіраціліся ўсе без яго — Рэчка Крывуха, Ваўчэнскае возера. Млечны валун намагаўся да позняга Зрушыць сябе са спакою свайго. Хатніку цяжка абжыцца было, Ела хлусня й мітусня местачковая. Грэла сябе брукаванка падковамі. З незнаёмай трывогай дрыжэла святло. ...I дагэтуль Да новых начэй і раніц Выкне пературбочаны хутаранец...
АНІКОМУ Прагнецца абрасець Запыленаму балыпаку. Нецярпіцца вісець Пакамечанаму пінжаку. Мроіцца аблясець Выкарчаванаму ляду. Хапае дасвецця лысець Утуманеламу далягляду. Рупіць шчырасці папікаць Разамлелую стому. З тым звыкаць, Што мусіць знікаць, Не спяшаецца анікому.
НЕ ЗДЗІЎЛЮСЯ... Не спяшаюцца нешта Прысніцца мне I лабаты Пярун, I Мароз цыбаты. Засталіся ў мамінай старане Пілнавацца маёнткаў сваіх Магнаты. З імем Хатніка, Як з кудменем хаджу, Вымаўляць услых баючыся. «Ліся, Лісе», — На вуха шапчу Дажджу. Граду прашу: «Не разбіся, Бысю». На адной зямлі Лёс дазволіў жыць, У якую ўрэшце вярнуся. Не здзіўлюся, Калі ў Лесуна задрыжыць Па азяблай расінцы На кожным вусе...
ДАРЭЧЫ Аж грыміць лясная старана, Долу прагінаюцца нябёсы,— Гэтак кашаль Перыць Перуна. Пахадзіў стары па хмарах босы. Шмат парад паганскіх, Ды з усіх Прыгадалася адна дарэчы: Каб адразу кашаль пераціх, Трэба грымнуць кулаком у плечы. Буду дзеда ратаваць хутчэй. Толькі як дапасці да плячэй?
РАДАЎНІЦА Радаўніца... Радавацца ці не таму, Што радоўку тлумлівую адбываеш, Што паклоны апошнія адбіваеш Гасцяванню зямному свайму. Радаўніца... Рада ніца чало Нахінуцца ля ціхага ўзгорка, Дзе палын прачынаецца горка, Дзе самоту ўбакі павяло. Радаўніца... Радавод нагадаць Пра сябе не забудзе маўкліва. Жорны хмараў Срабрыстага мліва Просіць змрок на душу нагайдаць, Радаўніца... Радавод даўніну Цёмнымі апаўе каранямі. Цень забытай душы акрыяе, Абапершыся аб труну...
ТРЫМАЕМСЯ... Спачатку поўняю, Як караваем, Жыццё сустрэне шчодра, А затым Акрайчык ветаха за небакраем Паабяцаны будзе, Ды не ўсім. Пралескі зорак, Позірк апрамецця Прыцемрыць вечарова Сіні дым. Тым і трымаемся На гэтым свеце, Што хочам жыць па-новаму На тым...
НЕПАДУЛАДНЫ Непадуладны той касе, Якая ўсё жывое косіць, Цярпліва час сябе нясе, Нікога памагаць не просіць, Ані сяброў, ані радні Няма ў разважлівага часу. На спадкаемца цішыні Трывога пазірае ласа. I сам сабе смяецца час, I сам сваё кунежыць гора. Не выстаўляе на паказ Сваю знямогу непакора.
ДАМАЎЛЯЮЦЦА... З галінаў памяці Ападае лістота імёнаў Сяброў і знаёмых. Толькі імёны крэўных Балюча трымцяць На галіне душы. Гэта яны дамаўляюцца З нябёсамі летуценнымі I не пускаюць радаводнае дрэва Расці ў зямлю, Да часу...
НА ХУТАРЫ... На хутары настрою Дасюль іх трое — Мама Куліна, Баба Малання, Кот Мірон. Кожная хвіліна З вечара да рання Спяшаецца пад небазвон Затуліцца, Каб не замгліцца, Уцячы ад часовасці. На хутары, Імя якога ціхутка Рэха Па складах вымаўляе: Ве- ра- со- вач- ка...
ШУКАЦЬ... Непадуладная нікому З усіх дарог, з усіх трывог Душа вярнулася дадому На свой мурог, На той парог, Які хацелася калісьці Пераступіць што найхутчэй. Сцяжынкі хітрыя кляліся, Што адвядуць ад злых вачэй. А прывялі ў сляпую зваду, У палахлівую ману. I ўпасці ў ногі далягляду Адчай дазволіў валуну. Адолеўшы зямную стому, Пачуўшы сум захмарных стром, Душа вярнулася дадому Шукаць, Куды ён дзеўся, дом?..
НАПЭЎНА Я, напэўна, апошні, Хто моліцца слову, Як ссівелы паганец Жывому агню. З ветру звітыя Весніцы я зачыню, Каб спрыялася поціху Цёмнаму лову. Каб святлелася ўдачы У сквапнай начы, Дзе агонь пераемнасці Не затухае. А душа чуе ўсё, Як і ноч неглухая. I палаюць смаліста Сузор'яў карчы.
ВЯРТАЕМ... З дрэва прывіднасці лісты Тое й робім, Што аблятаем. Прашаптаныя з нематы Мы сябе ў немату вяртаем. Час не хоча нас заўважаць, Хоць вядзе ён Адлік свой намі. I турботы нашы ляжаць Прыдарожнымі валунамі. Туманамі стане куцця. Кожнай скрусе трэба старацца, Каб у памяці забыцця Хоць няпэўным гукам застацца...
НАКАНАВАНА Родныя — значыць З нязводнага роду. Крэўныя — значыць Адное крыві. Зводзіцца род мой, Радзее штогоду, Кроў не стрымаеш, Як ні нараві. Рэха дагнаць Не даручыш нікому, Сном, як віном, Не напоўніш глякі. Наканавана дрэву старому Сохнуць на беразе Збеглай ракі...
БАЦЬКА Й СЫНЫ Двух варанят нёс воран на спіне. І ў аднаго спытаўся на аблуду: – Ці будзеш так і ў старасці мяне Насіць? І той пракумкаў: – Тата, буду. І воран скінуў варанятка з неба. Перш чым адказваць, Добра думаць трэба. Тады ў другога запытаў: – Скажы, Сваіх сыноў Мне ў час прыносіць будзеш? – Вядома, тата, Ты ж мне не чужы. Ты ў іхных крылах Вышыню абудзіш. І воран пестуна далей панёс, Каб з небам заручыць Крылаты лёс…
РАСЦЕ... Мох адначасова расце... Быццам дратваю, Прашываюць валёнкі На верасовай вярсце. Цішыню кратае Перажыванне слонкі. Мох пад расою расце... А пад туманом, Як паганскі святар Пад расаю, Баравік у сваёй таўстаце Перад сном На ўвесь абшар Думае пра нешта ласаё." Старэюць крумкачы, крукі. Галасы слядоў Глухнуць у мосе. Радуюцца дзікі — Хоць жалудоў Наямося! Па начах Гусцее морак, У вачах У зорак Дрыжыць зямля. Згас Бас Чмяля Ля Камля...
НА БАЛЮЧЫМ ПРАХУ...

Кажуць, што дом, з вакна якога

выкінулася Яўгенія Янішчыц,

пабудаваны на могілках,

дзе пахавана Марына Мнішак...

Тут не храм на крыві, А гмах, Марны гмах на балючым праху. Па начах абражаны прах Ціха жаліцца чуйнаму страху. Цені душ у жыцця ў гасцях П'юць і спяць, Ядуць, блудадзеюць, Нараджаюць на змоўклых касцях, Прывідную надзею дзеляць. Тут знайшла свой спачын зямны Панна жарсці — Марына Мнішак. Незямныя блукаюць сны, Беспрытульна шукаюць зацішак. I не спяць кайнасці перуны. Град праклёну Б'е ў плечы даху. I, як вечкі тлумнай труны, Адчыняюцца вокны ў гмаху. Абыякавая, нямая Немінучасць Ахвяру прымае...
Поделиться с друзьями: