Самоучитель татарского на каждый день
Шрифт:
язмыш — судьба
мкатдс — священный, родной
трм — тюрьма
килмешк — чужой, со стороны
зиндан — неволя
ярып — разорвав
ялкынланып — пламенея
тегермн — мельница
тарта алмады — не сумела перемолоть
кабатланмас — не повторится
ткннре — твое прошлое
кабатлар — повторит
гасырлар — века
дуслык — дружба.
В этом стихотворении вы заметили и обратный порядок слов, диктуемый рифмой и ритмом стиха. Каждая строфа завершается обращением к татарскому языку.
* * *
Кадерле дуслар! Татар теле дреслре тмамланды. Сезг зур уышлар, шатлыклы кннр, иснлек-саулык, ак бхетлр телп калам. Кем дреслр белн танышып барды, аларга зур ихтирамымны белдерм. Рхмт сезг!
Укытучыгыз — азан длт университетыны татар телен йрт кафедрасыны мдире профессор Флера ханым Сафиуллина.
Кекстлар
Гомр Бширов
(Татарстанны халык язучысы, Тукай блге лауреаты, Длт премиялре лауреаты).
Мен тамаша
Укытучы дрест балаларга яа тема алаткан.
— Барыгыз да аладыгызмы? — дигн.
— Юк, аламадык! — дигннр укучылар.
Икенче мртб алатып чыккан да, тагын сораган:
— Инде аладыгызмы?
Балалар тагын хор белн:
— Юк, аламадык, — дип авап биргннр.
Укытучы ченче мртб алаткан да:
— Инде алагансыздыр бит? — дигн.
— Юк, бу юлы да аламадык ле! — дигннр.
Укытучы моа бик аптырап, башын кашырга тотынган.
— Мин инде хтта зем д аладым. сезг аман да барып
итми икн ле, — дигн.
Фамилияне корбан итеп…
Мгариф блегене инспекторы белн мктп директоры урамнан баралар икн. Койма буена утырткан канфер ччген ботарлап маташучы бер малайга кзлре тшкн.
— Мен трбия нтисе! — дигн инспектор.
Директор, кызарынып, малайга:
— Халитов, нишлве бу?! — дип кычкырган.
— ти, безне фамилия Хамитов бит, оныттымыни? — дигн малай.
Булышкан
Атасы эштн кайткач, малаеннан хл-хвл сораша башлаган:
— Я, бген ни эшлр бетерде? Уйнарга чыктымы? — дигн.
— Юк, беркая да бармадым.
— Ни ген эшлде со?
— Мин ниг минем йг бирелгн мсьллрне чишрг булыштым.
Телевизор шаукымы
— Балалар, — ди укытучы. — Бген кич ай тотылачак. Бу — табигатьт бик сирк була торган бик кызык кренеш. Ай нкъ 21 сгать 45 минутта тотыла. Карарга онытмагыз.
Согы партада утырган бер малай:
— Апа, кайсы программада тотыла ул? — дип сорый.
Тереклек иясе
Укытучы:
— ирд д, суда да яшче ан иялрен ничек дип атыйлар?
Укучы:
— Матрос, дип…
Мен сиа…
— Гзл, ниг бген мктпк бармады? — дип сорый крше апа беренче класста укучы кыздан.
— Минем температурам бик зур…
— Кпме?
— Кырык.
— Кырык?! — дип гаплнде крше апа.
— йе, нием утыз иде д ч, диде. Кушкач, кырык була ич…
Физика дресенд…
Укучы сйли:
— Архимед судан чыга да «Эврика!» дип кычкыра.
— Бу нрсне алата инде? — ди укытучы.
— «Эврика» «таптым» дигнне алата.
— Архимед нрс тапкан була инде?
— Нрс, дип… Сабындыр инде.
Яа шр
— Йолдыз, син нинди шрлр белсе?
— Мск, Казан, Петербург, Командировка…
— Командировка дигн шр д бармыни?
— йе, минем ти гел шунда бара.
И замана, замана…
География дресенд бер укучы Кавказ тауларын индикуш белн бутаган, картада Африка чллрен Боз дигезеннн эзли икн.
— Ярый алайса, з якларыбызга кайтык. Волга белн Жигули кайда?
— «Волга» крше абый гаражында, «Жигули» безнекенд…
Башында… иллр
Математика дресенд укытучы:
— Грй, унберг унберне кушкач, нич була? — дип сорый.
— Ике футбол командасы килеп чыга, — ди малай.
зенч
— Укучылар, тлект нич сгать вакыт бар? — дип сорый укытучы.
— Егерме ике, — дип авап бир укучы.
— Ничек алай?
— Кптн тгел ген зегез кннр ике сгатьк кыскара, — дип йттегез ич…
Йота бит!
Млик анасы белн «Дигез тбенд» дигн мультфильм карыйлар икн. Кинт кызый анасына кычкырган:
— ни! Сндер тизрк телевизорны!
— Ни булды, кызым? — дигн анасы.
— Крмисемени? н акула алтын балыкны куып кил, йота бит инде, йота!
Телефонда
— Алло! Арпаязмы бу?
— йе, Арпаяз. син кем?
— Мин интернаттан.
— ! Алашыла. Арпаязда сиа кем кирк?
— нине хлен белсем килгн иде…
— , алаймы? ние исн-сау, матур гына яшп ята. Бая брге ала иде…
— нине телефонга чакырмассымы икн, абый, ?
— Була ул! Сине ана ни исемле ле?…
Уннан биш…
Ктче зене улына ктдге атларны санап килерг кушкан. Улы санап килгн д йткн: