Нигина ва Мирмалик
Шрифт:
– Дарвоеъ, Нигинаи озиравоб ч ол дорад? – пурсид Мирмалик.
– Рости гап, се рз шуд, ки надидаам. Кабутари мастура шудаг вай, тамоми рз дар пеши Очанур мешинад. Саба меомзад ва танбур менавозад. Го-го суруд ам мехонад. Китоби ту овардагиро арф ба арф азёд кардаг.
– Барояш боз як китоб овардаму атриёт…
– Ч хел атриёт?!
– Хушбйтарин атри олам. «Мушки Хуанд». Аз бетарин гулои парвардааш хоаракам Гулсимо бо маслиати модар тайёр када, тфа фиристод. Ваю Саодату Нигина дугонаи иёмат шудаг. Саодат китоб дод… Лекин… Кабутари мастура гуфтеду айрон шудам… Тфаоро ч хел супорам, тао?
– Падараш ояд, ба меди. Нигина акнун ба ар кас чера наменамояд.
– Эй бобо, Нигинара мо дигар а намебинем?!
– Худо медонад. Дар Ворух ама таводор, ба оидаю онуни духтардор сахт риоят мекунанд. Ана, падараш меояд, ар саволе доред, аз пурсед…
авонон дарол аз ой хестанду Абдулсайид бо Мирмалик дстона, аммо бо Сабзал амчу ошно мулоот кард. Абдулмаид бошад, ар дуро ба як чашм нигаристу чун шиносои дерин даст ба дасту китф ба китф расонд ва шоирона нидо кард:
Мери ёрони адим дар дили ман алмудом,
Мемон аз бари мо бетар зи он аст – Ассалом!
Дарвозаи авлии андарун ичиррас овоз бароварда, кушода шуду Неъмат хурини пурбор сари китф дар уломгардиш намудор гардид. Нигои Мирмалик аз паси ба дарвозаи нимро лажид. Он о суроби духтаракеро дида, тфаи дугонао ёдаш расид ва бо овози баланд аз Абдулсайид пурсид:
– Амак, хоарам Гулсимою дугонааш Саодат аз Хуанд барои Нигина китобу алачизе тфа фиристодаг. Ба шумо диам ё ба Неъмат?
Мардон ба лабкушо фурсат наёфта, овози ширини Нигина гшнавоз садо дод:
– Акоон, ба амонат хиёнат накарда, ба дасти соибаш супоред.
асорати Нигина на густох, балки озиравобии навбат пазируфта шуд ва бо ишораи Шайх Бурониддин ияни чашминтизораш масофаи байни кату дарвозаро як адам карда, тфаоро ба кабутари мастура дастрас намуд.
– азор рамат, акоон! – нимовоз гуфт духтараки пардапш. –Ин дафъа биёед, дугонаоямро амро биёред.
Мирмалик ктоакак «хуб» гуфту бо чераи арашор афо баргашт ва чашм аз нигои тао гурезонда, ба Абдулмаид нигарист:
– Аспсавор меравем ё пиёда?
– Пиёда серза ро, – авобро мухтасар кард Шайх Бурониддин. –Аспоро бароред!
Баъде ки деистон дар афо монду кистон сар шуд, Абдулмаид уфли хомширо шикаст.
– Вате бори аввал шуморо дидам, дудодарон гумон карда будам. Лекин аз лафзи Сабзал фамидам, ки хуанд нею бегона аст…
– Чизе гуфтосед? Сабзал аргиз бегона нест! – хитоб кард Мирмалик. – Вай додархонди ман!
– Рост мегяд Мирмалик. ам мара ай додари он бетарай!
– Хуб кардед, ки бо ам бародар шудед.
Бечора касе, ки бе бародар бошад,
Дар рйи замин чу мури бепар бошад.
Мо, ворухио, дсти он, амсояю рафии наздики худро «додар» мегем. Лекин… ар дуи шумо, ки аблан амсоя набудед, ч хел амдигарро ёфтед ва бародар шудед?
Аз оанги пурсиши Абдулмаид додархондо фамиданд, ки вай то авоби шоф нашунавад, ором намегирад. Бо мер ба чери якдигар нигариста, ба посух пардохтанд. Бо навбат сухан ронда ва гуфтори амдигарро пурра гардонда, ам ророву ам рзро кто карданд. Шоири кунков авоби бародаронро бо рабати том шунида, достони ибратомзро барои ба риштаи назм кашидан фасл ба фасл матра намуд.
…Мирмалик то понздасолаг бештари вати худро дар Кулангир мегузаронд, ки яке аз мавзеъои ободу хуррами беруни шари Хуанд ба исоб рафта, ойи тобистоннишин ва боу рои меросии оли Мирабдулло буд. анз дар ади Исмоили Сомон ба ивази хизмати содиона як итъа замини об ба домоди дстдоштаи амир амчун итоъ инъом гардида, баъди узви сулола ва амалдор шудан фарохри маому мартабааш удуди мулки да карат афзуд ва барои ба мерос гузоштан ууи комил пайдо кард. Аз дудмони адод – мааллаи Мирзоён, ки дар маркази шари Хуанд ойгир буд, то мулки мерос пайроаи миёнбуре вууд дошт дарозиаш ду санг зиёдтар. Агар ин масофаро ба ченаки боро санидаи Мирмалик гардонем, аз авл то бо расо биступан азору понсад адам, яъне абда чарим ро буду вай ар рз бо рабати том ба бо рафта, бозгашт ба шар меомад.
Кулангирро Мирмалик бетарин деаи олам меисобид. Зеро маз дар ин макони таборак вай бори нахуст ба дидори рйи гарми падараш Миррамат мушарраф гардид. Он ват хеле кчак буду нав ба пансолаг адам гузошта, аммо то ол падари хешро надидаву намешинохт. ол он ки амро дар як авл мезистанду модараш ар замон либоси нав, анду мева ё бозичаеро ба дасташ дода, «дадоонат оварданд» мегуфт. Ва Мирмалик дарол мепурсид, ки «дадоонам кан?» Модар механдиду «он кас Кулангир рафтаг» мегуфт ва аз ряш мебсид.
Албатта, он ват Мирмалик намедонист, ки тиби таомули сулолав писаракро то синни чорсолаг модар тарбият мекунаду ба падараш нишон намедианд. Вай ин урфу одатро намедонист, аммо ташнаю гуруснаи дидори падар го-го пинону ошкоро мегирист. Оибати гиряо ханда шуду рзе модар як тахт либосои навро пешаш гузошта, бо лабханд гуфт:
– Дадоонат тфа оварданд.
– Худашон оварданд?
– а.
– Кан дадоонам?!
– Бего мебин, бачаон. Турнаатор ба Кулангир меравем, дадобинон мекунем!
Он бего ама шоду хурсанд буданду нишоти падару писар интио надошт. Тамоми шаб Мирмалик аз падар канда нашуд. Фаат ро менигаристу фаат ро мешунид…
Ин ол то ба имрз идома меёбад. Чашме, ки чор сол ташнаи дидори падар буд, аз тамошои асло сер надорад. Гше, ки чор сол муштои сухани падар буд, сбати онфизои ро шунидану шунидан ва боз шунидан мехоад. Ва баъди падар амаки мерубонаш Мирфозилро хеле дст медорад, ки нигабон ва меросдори мулки авлод дар Кулангир асту деони доно ва дехудои тавоност. Маз бо заковати Мирмалик як хатои давраи бачагиашро исло карду маънои аслии «Кулангир»-ро фамид… Вати хондан дар дабистон мактабдор решаи «Кулангир»-ро мури куланг, яъне турна бароварда, барои исботи фикри худ чистоне мисол оварда буд:
Шутури куланги бедум,
На ав хурад, на гандум.
Об хурад зи дарё,
Кор кунад ба мардум.
Кдакон, албатта ба сухани мулло бовар карданд ва шхиомез ба Мирмалик «шутури куланги бедум» лааб гузошанд. Зеро нисбати дигарон тануманду газгшт буду як пояш дар Кулангир арор дошт. Лааби масхаромезро шунидан амон Мирфозил мисли езуми хушк даргирифт ва бо итоб ба муллои чаласавод хитоб кард:
– Кулангир ба е ва турнахона нест! Ин паррандаи офтобпараст ини бозгашт аз сармо ба гармо гое ба деаи мо мешинаду гое не. Марду занои мо кулангдил, яъне тарсончаку буздил наянд ва ама авонои кулангир шоистаи корзор, гурдапур ва шердиланд. Шутури куланги бедум шумоед, ки як чиз будани «куланд» ва «кулан»-ро намедонед. Аз ин пас ба кдакон дуруст фамонед, ки «Кулангир» марди куландгир, яъне деони асил аст.
Бо амин лааби масхаромез ба мулло часпиду шаш сол муаддам ба шарофати Мирфозил – каландгари асил Мирмалик ва Сабзал ба амдигар пайвастанд. На тасодуфан, балки бо хости Худованд: галаи аспу гсфандони оли Мирабдулло тобистону тирамо дар чарогоои фарохдомани Хатлонзамин мечариду ар замон Мирфозил амрои дастёрон хабаргир мерафт. Он сол низ барои чпоно нону намаку равану бирин бардошта, додарзодаашро низ амро гирифт, то одаму олам бештар дида, тезтар пухта ва суфта шавад.