Нигина ва Мирмалик
Шрифт:
– Мегянд, ки аввали кл дар Воруху охираш дар Кошар, – шар дод Абдулмаид. – Агар кишт бошаду беист аракат кунад, ин масофаро дар як шабу рз тай мекунад.
– Расо воима кард, ака! – ханда бар лаб эрод гирифт Сабзал. –Иа оби бисёр ай куо меёя??
– Аз оби дидаи абр андаку бештар аз гиряи пирях. Дар буни Сиякл яхдони бузургест, ки ар яхпорааш як ки азимро мемонад!
– Нахо-од?!
– Абдулмаид дуруст мегяд, – ба мубоиса пайваст Шайх Бурониддин. – Аз ин яхчол чор дарёи к ба чор самти дунё меравад. Яке рди Ворух, ки то Сайун мерасад. Рди дуюм аз Раштонзамин сйи айун ор мешаваду сеюмаш як шохоби Норин асту чаорумаш аз кистони Масчо ба Зарафшон мерезад. Агар тарзи дигар гем, аз яхдони Ворух ба чор тарафи олам гузарго вууд дорад…
– Илтимос, таоон, як нафас тавауф кунед, – нохост ба тавалло даромад Мирмалик. – Дар китоби тарассул хонда будам, ки «рои махфии маълумотрасон байни афшину ихшидои суд аз Ворух мегузашт». Лекин дар чанд навиштаи сайёону урофидоно умлаи «деаи Ворух канораи Мовароуннар» хонда, саргаранг будам, ки ба кадоме бовар кунам. Ана акнун аиат то андозае аён гардид.
– Барои он ки шубаат пурра бартараф шавад, як рйдоди таърихиро нал мекунам, – шоирона гап сар кард Абдулмаид. – Бобоои мо ривоят мекунанд, ки як осуси подшои Суд Деваштич маълумоти пуримат дошт, лекин азбаски Самаранду Истаравшанро лашкаркаши араб утайба ишол карда буд, илои аз он с ба Зарафшон гузаштан наёфта, чапалат ба Ворух омад. Бо робаладии чпоне то яхдон расид. Вале аз сардии аво тоаташ то гашту маълумотномаи махфиро амрои як халтача зар ба дасти чпон дод. Яъне, вайро киро карду дар варае шарнома навишт: «Хоа, ман Фатуфарн, туро паёми сард мерасонам, чунки дар болои пирях арор дораму яккаву таноям, либоси гарм надорам. Ба рафтан уръат намекунам. Чунки аз хунук сахт метарсам».
– Чпон чико кард? – бетоатона пурсид Сабзал.
– Роро, ки хуб медонист, р-ри пирях аз абаи Масчо гузашту то Панакат – ароргои Деваштич расид ва боз як халтаи зар адя гирифта, сиату саломат ба Ворух баргашту бою бадавлат шуд…
– Офарини у чупон, ки бузбала будай! – амранги дигарон лаб ба табассум кушод Сабзал. – Фамидум, ки ай Ворух ба ватани ман ро будай, леки хунуку тунук. Яъне, душворгузар будай. Леки е нафамидум, ки ч ов аст ин! Обе равонай ё мурда? Бадиат ови кла бинед – каб-кабудай, кои атроф, талу теппао сабзи банурай, уллаои барфпш сап-сафедай, дар ягон о сиё нестай, леки… барои ч Сиякл номуш кардиян?!
– Ман ам айрон! – китф дарам кашид Мирмалик. – Аз тамошои обу осмони нилгун, арчазори сабзу марзори хуррам ва кабудизори махмал дил ба фара меояд, лекин номи кл алаким-чихел таассуроти рангина сиё месозад.
– Айнан амин гапоро ман ам гуфтан будам, – авонои амфикрро амфикр шуд Абдулмаид. – Мо, шоирон, ранги хатнависиро оби сиё мегему табибо оби дидаро оби сиёи чашм пиндошта, «оби сиё аз дида равад, чашм сафед шавад» мегянд. Дар ин мавзъ бароятон як байти аиб мехонам:
Оби сия аз замин баромад,
Марг аз дари оанин даромад.
Абдулсайид, ки дар гирди дегу оташдон унбул дошт, чангу араи пешон ба остин пок карда, саволомез ба Шайх Бурониддин нигарист ва хомшии ро иозати сухангй дониста, мулоим лаб ба гуфтор кушод:
– Ин толобро барои он Сиякл гуфтаанд, ки дар аъраш аспи сиё дорад. Ин аспи об на тимсо асту на аждао, на мо асту на наанг. Паришамоил асту обпайкар ва безарар, чун бод дар рйи об мепараду мисли мо зери об шино мекунад. Мегянд, ки ар касе ин аспи обиро бинад, аспафкан мешавад, яъне баодури диловар! Ва агар бахташ омад кунаду ин аспи обиро савор шавад, шерафкан хоад шудан, яъне анговари диловар ва арамон…
Абдулсайид езуми нимсхтаро дарунтари оташдон хаста, бо чашми озмоиш ба сомеъон нигарист. Сабзал худ аз худ фурзон шуд:
– Шакар ба даанат, амака! Ина озир фамидум, ки Сиякл ови мурда нестай, так-таки замин ба чор тараф равонай. Дар ватани мо як дарё астай номаш Хингоб.
Шояд ин аму дарёи Шайхбово гуфтаг бошад, ки рафта-рафта аз деаи Лабиар ба айун мерезад. Бибикалонам мегуфт, ки хинг аспи сиёай, маънои Хингоб аспи обияй…
Абдулсайид аз чунин мувофиат рбаланд шуда, бо иломи дучанд сбатро тасфонд:
– Навакак кадоме гуфтед, ки аввали ин толоб дар Ворух асту охираш дар ошар. Акоям Амадсайид, ки боро ба Чин сафар кардаанд, айнан амин хел мегянд. Аз гапи акоям донистам, ки дар ошар тоик бисёру Сияклро Оби ишрат мегянд. Зеро боро мушоида кардаанд, ки ар шаб занои зебо аз об баромада, дар соил бозию шод карда, пеш аз дамидани суб баробари ситораои осмон аз чашм ойиб мешудаанд. Ин париёни сиячашму сиямй он адар нозанину маабин будаанд, ки аз чераи зебояшон шаби тори кистон мисли рз равшан мешудааст…
– Офарин, Устои гулдаст, ки дар суханвар низ мисли дуредгар устои моир будани худро исбот кардед! – лаб ба тасин кушод Шайх Бурониддин. – Пири тариати мо, бародарам Шамсиддин, ки дар ошар хешу табор доранду боро он о рафтаанд, абл аз сафари Ворух гуфтаои шуморо нозук ишора карда буданд. Эшон оби хушу пурманфиати Сияклро васф карда, хушбод будани авояшро таъкид намуда, маслиат доданд, ки соле камаш ду маротиба дар соили ин толоб фори аз кори дунё истироат кунам, ки бетарин давои бемории нафас аст. Лекин гаштаю баргашта маслиат доданд, ки аз оббозию шиновар дар оби ях барин сарди Сиякл худдор намоям. Гапро ба шх бурда, гуфтанд: «Тарсам аз он аст, ки аспи об язнаи маро аллонда, ба алаи париёни ошар мебараду хоарам дар Ворух яккаю тано мемонад».
Лутфи латифро амагон ба хушол пазируфта, гирди хон давра нишастанд, то бафурсат татли чоштго намоянду сипас аз пайи шикори кабку сайди ширмо шаванд. Вале анз лумае дуруст нахойида, авоне аз паси харсанг баромаду худро пеши пойи Шайх Бурониддин партофт ва ой-ой бигиристу нолон гуфт:
– Эй Шайхи бузургвор! Дарди маро ило кунед! – ин бигуфту дасту пойи худ ба озирин нишон дод, ки озахи бисёр дошт ар кадом ба андозаи нахди сиё. – Ин маразак аввал яктояк буд. Табиби маалла дору молиду … баъди афтае дугона шуд. Табиб боз даво карду озах аз дасти чап ба рост гузашт. Пеши табибу муллои дигар рафтам, атто мазори озахи Хуандро зиёрат кардам. Лекин озах аз даст ба по гузашту ба тану гардан часпид… Занам аз хона баромада рафту амсояо худро аз ман дур кашиданд. Лоарам, худро ба ки беодам задам, то…
– Кифоя! – аз садои ногаон ва омиронаи Шайх Бурониддини илич ама ад парида, даст ба гиребони айрат бурданд, ки ин касалманд аз куо пайдо шуду чаро Пири хушмуомила ногаон шамшерсухан гардид. Аммо Шайх ба касе эътибор надода, бо нигои мшикофу муарраб ба озахои пушти дасти авонмард нигаристу шиддати сухан сале паст гардонд. – Агар як арфи дигар ба забон ор ва асди худкуш кун, ос мешав! Ч ном дор?
– Зариф.
– Дар олам дарде дармоннопазир нест, эй Зариф. Парвардигоре, ки барои бандаояш дард додааст, шифо ам мебахшад. Касалии ту ам дафъ мешавад, арчанд ин гандамараз фарсуда шуда, ба мази баданат реша давондааст. Ман ба шарте туро табобат мекунам, ки ниод рост дор, имон ав ор ва дигар асло фикри худкуш накун! Фамид!
– ар ч фармоед, эй бузургвор, бе чуну чаро абул мекунам.
– Худованд мададгори ту бошад, эй Зариф, ки озир сухан аз сиди дил гуфт. Акнун бархезу ба Ворух баргард. Аз бозор чил мисол игари гов ва ним ман шалами сафед, як тикка карпоси наву ним газ ресмони тоза бихар. Ба тани поку либоси намоз дар кулбаи тозаву озода маро интизор бош. Иншоолло, баъди се рз ба хидматат мерасам.
Аз ваоати Зариф маълум буд, ки муомилаи хуш ва фармоишоти мушаххасро шунида, пурдил гаштааст. Вале аз чашмони гиряолудаву забони парсингбастааш каломи дигар баромад: