Чтение онлайн

ЖАНРЫ

Учебник эсперанто

Гакаленко Владимир Григорьевич

Шрифт:

Суффикс– ism- означает учение, политическую доктрину или систему, религиозную догму, направление (в искусстве, науке и т. п.), пристрастие к чему-либо и т. п.:

darvinismo дарвинизм, komunismo коммунизм, mahometismo магометанство, мусульманство, kubismo кубизм, alkoholismo алкоголизм.
8.8.

Суффикс– a^c- выражает пренебрежительное, презрительное отношение за физические качества или внешний вид:

domo дом — doma^co домишко, халупа, хибара, лачуга; ^cevalo лошадь — ^cevala^co кляча; fari делать — fara^ci халтурить, портачить, делать плохо, небрежно; hundo собака — hunda^co шавка, собачонка, шелудивый пёс; a^ca паршивый, мерзкий, скверный, отвратительный.
8.9.

Суффикс– ebl- означает пассивную возможность, пригодность для определённого действия, способность вызвать это действие:

man^gi есть — man^gebla съедобный, vidi видеть — videbla видимый, kredi верить — kredebla вероятный, forgesi забывать — neforgesebla незабываемый, supozi предполагать, допускать — supozebla допустимый, ebla возможный, eble возможно.
8.10.

Суффикс– ec- обозначает абстрактное состояние, свойство, качество:

bela красивый — beleco красота, bona хороший, добрый — boneco доброта, amiko друг — amikeco дружба, infano ребенок — infaneco детство, есо качество, свойство.
8.11.

Суффикс– ig- обозначает «делать каким-либо, кем-либо, чем-либо, побуждать к какому-либо действию или вызывать действие»:

facila лёгкий — faciligi облегчать, edzo муж — edzigi женить, stari стоять — starigi ставить, pendi висеть — pendigi вешать, igi заставлять, принуждать.
8.12.

Суффикс– uj- означает вместилище чего-либо (вещь, в которой хранится…; растение, приносящее…; страна, в которой живут…)

mono деньги — monujo кошелёк, pomo яблоко — pomujo яблоня, patro отец — patrujo отчизна, родина, franco француз — Francujo Франция.

В настоящее время для обозначения стран вместо суффикса– uj- чаще используют суффикс– i-:

Francio, Anglio (Britio), Bulgario, Sovet-Unio

и т. п., а для названий деревьев — слово «arbo» (дерево):

pomo яблоко — pomarbo яблоня, citrono лимон — citronarbo лимонное дерево

и т. п.

8.13.

Суффикс– ul- означает лицо с данным качеством (сравните в русском: грязный — грязнуля):

timi бояться — timulo трус, malsana больной (прилагательное) — malsanulo больной (существительное).
8.14.*

Образуйте с помощью известных вам приставок и суффиксов следующие слова:

1. краснота, 2. синить, 3. бодрствовать, 4. братство, 5. вредный, 6. выдавать замуж, 7. греть, 8. дешевый, 9. добряк, 10. женственность, 11. затруднять, 12. красавица, 13. красота, 14. мало, 15. медленный, 16. мелкий (некрупный), 17. мелкий (неглубокий), 18. немного, 19. новизна, 20. пение, 21. потерпеть поражение, 22. толстяк, 23. увеличить, 24. учеба, 25. ходьба.
8.15. Kiel aperis Esperanto.
Ludoviko Lazaro Zamenhof, autoro de la lingvo Esperanto, naski^gis en la jaro 1859 en negranda pola urbo Bjalistoko. Lia patro estis instruisto de fremdaj lingvoj. La juna Ludoviko interesi^gis pri lingvoj. Kun granda plezuro li lernadis la rusan lingvon, kiu tre pla^cis al li. En Bjalistoko lo^gis kvar nacioj, kiuj malamis unu alian. La juna Ludoviko opiniis, ke malamo kaj militoj aperas nur pro tio, ke homoj ne komprenas unu alian. Kaj li komencis krei novan lingvon, internacian. Lia patro supozis, ke Ludoviko nur perdas la tempon kaj ke lia okupo malhelpas al lia lernado. Post la gimnazio Ludoviko veturis Moskvon por studi medicinon. La patro igis la filon promesi, ke li plu ne perdos la tempon. Ludoviko ka^sis la projekton de la lingvo en ^srankon. Sed kiam li revenis hejmen, li jam ne trovis ^gin — la patro ^cion bruligis. Tamen Ludoviko havis bonan memoron kaj tenis la tutan projekton en la kapo. Li ankorau multe laboris super la projekto kaj fine, en la jaro 1887, li atingis sian celon: la unua lernolibro de la internacia lingvo aperis (en la rusa lingvo). Zamenhof prenis pseudonimon «doktoro Esperanto». Tio signifis en la nova lingvo: «doktoro, kiu esperas». Kaj poste oni donis al la lingvo nomon «Esperanto». Alia другой, иной, aperi появляться, atingi достигать, bruli гореть, сгорать, celo цель, fino конец, fremda 1. чужой; 2. иностранный, helpi помогать, interesi^gi интересоваться, ka^si прятать, komenci начинать, kompreni понимать, krei создавать, творить, memoro память, milito война, nacio нация, nomo имя; название, okupo занятие, opnii полагать, считать, perdi терять, plezuro удовольствие, plu больше, более; дальше, далее, por для, за, pro из-за; за; ради, promesi обещать, reveni возвращаться, sia свой, signifi значить, studi изучать, teni держать, trovi находить, найти.
8.16. Respondu la demandojn.
1. Kie lo^gis Ludoviko Zamenhof, kiam li estis juna? 2. Kiom da nacioj lo^gis en Bjalistoko? 3. ^Cu la juna Ludoviko interesi^gis pri fremdaj lingvoj? 4. Kiun lingvon li lernadis kun granda plezuro? 5. Pro kio Ludoviko komencis krei novan lingvon? 6. ^Cu lia patro helpis al li krei la lingvon? 7. Kie Zamenhof studis medicinon? 8. Kion faris lia patro al la projekto, kiam Ludoviko estis en Moskvo? 9. Kiam aperis la unua lernolibro de nova lingvo? 10. En kiu lingvo ^gi aperis? 11. Pro kio oni nomis tiun lingvon Esperanto?
Поделиться с друзьями: