Чтение онлайн

ЖАНРЫ

Евангелле ад Мамы

Барадулін Рыгор

Шрифт:

Мусіць!

Цар-звон, Што голасу свайго не чуў ніколі, І цар-гармата, Што ядра не праглынула, Народ вялікі, Што не меў маленькай волі, Двор непрылюджаны, Дзе ні кала, ні шула… Хто марнай марай цараваць Жыве, Той мусіць мець цара У галаве!

Задужа

Радзімапрадаўцы, Вам гэта ўсё роўна, За колькі, каго прадаваць і калі. Глядзіць Беларусь — Маладая князёўна, Што вы да запятка ёй не дараслі. За лыжку сачыўкі, За потарг улады Нашчадкаў і прашчураў вы прадалі. Укленчыць рублю папяроваму рады, А срэбранікі ўсё ж са срэбра былі. За трыццаць задужа За фунт сушоных Старых валуёў, А не баравікоў. Трымаць у рублёвых Чарнобыльскіх зонах Вам хочацца ўсіх нас, Як тых здыхлякоў. Вядома, кім сплецена Ваша лапцюжка, Каб тэпаць нячутна На цёмны базар. Так, трыццаць за ўсіх вас Адсыпаць задужа. І дні небазарныя й танны тавар.

Суботні вечар

Прытушаны вечар суботні Асвечаны маладзіком. Неонавым малаком Аблітыя ўсе падваротні. Уцёкшы з будзённай турботні, Прытулак укае настрой. На вулцы ад крокаў старой Субожыўся вечар суботні…

Абкладзіны

Абкладзіны — смутная праца. Рыдлёўка яшчэ не тупая І тая не хоча старацца, Капае, Нібыта ступае За згорбленаю дамавінай. Ды просіць знямогла магіла Абкласці яе дзернавінай — Зямля ўжо асела, астыла. Мы, будучыя навасельцы Кладоў гэтых, Нешта гаворым: Нам чарка І скварка зямельцы… І кропляю дзелімся з горам.

Сарачыны

па Алесю Адамовічу

Сарачыны перад саракамі. Свой кажух карэлы Скіне год. Медзвядзём заспаным зарыкае Крыгалом, Збудзіўшы крыгаход. Паплывуць зямных пакутаў крыгі Па рацэ, Дзе берагоў няма. І зямлю перасмыкнуць уздрыгі, І жальба пасеецца сама. Цень адскочыць ад нябачных колаў Астудзіць пякучую жарству. І душа падасца да анёлаў. І надзея выйдзе на траву.

* * * Страх напаў…

Страх напаў. Змрок найшоў. Ноч залегла намоклай калодкаю. Праз зашклёныя вочкі Каменных кашоў Хоча выліцца Электрасвятло халоднае…

Кусман сну

Ціхая ласка сына — Газаю ў ліхтары. Дыхае на вятры Пыхаю парусіна. Будзе шукаць хутары Цень незабытага страху. Дотыкам вечнага праху Лоб ахалодзяць яры. Збедніцца змрок-ліхвяр. Дол падмяце слата. І праглыне ліхтар Цупкі язык кната.

На двойчы сёмым небе

ў Алега Маціевіча

Вока жмурыцца. Душа піцуе. Пасмы ўгору. Барада набок. Толькі пэндзаль у руках гарцуе, Як перастаялы жарабок. Змрок Па апраметнай цемры тужыць. А вагар святла журбу хіне, То раздзьмухвае, То цішыць, тушыць Фарбавы пажар на палатне. Успамінам цесна, І цяперака Хочуць як даўжэй застацца там З Елісейскіх поймаў мільянерка І змяя пяшчоты з менскіх дам. Таямніца прыцемку і зерня. Цені на калінавых мастах. Містыка. Містэрыя. Майстэрня. Маці, Маціевіч. Маг. Мастак.

* * * Калі на ўчарнелым лёдзе класнае дошкі…

Калі на ўчарнелым лёдзе класнае дошкі, Нібы скарчанелым пальцам завеі, Я крэйдай выводзіў бяскроўныя літары, Надзею цепліў сагрэцца агнём, Што сухім і ўедлівым прыскам Бяліў, нябачны, наіўныя пальцы. Запылены, як размазняваты млынар, І чуць не чуў, І слухаць не слухаў Скрыпучую крыўду крэйды, Якую зразаў нашчэнт, Выкрасаючы белыя іскры.

Ледзь не забытае

Іскры гуляюць у жмуркі, Не турбуючы цішыню. Нацешыўшыся — бо распрэжаныя — Подбрыкамі ды галопамі, Утуманелыя коні Падыходзяць бліжэй да агню І па-буслінаму згодліва Матляюць галовамі. А полымя гарачагрывае Вывіваецца — віх ды віх. У дол узіраюцца зоркі Позіркамі неатухлымі. І коней зоркі шкадуюць, Думаючы, што ў іх Забралі белыя крылы Разам з хамутамі й цуглямі.

Зразумеў

Я цяпер зразумеў, Што такое Засохлыя карані — Гэта, калі вада Іх пакідае. Ты паехала, Мне засталося Стаць вартаўніком цішыні. Я пастарэў, Я бяда Засталася са мной, Як і ты, Маладая.

* * * Час паветра не знішчыў…

Час паветра не знішчыў. І вякуюць вякі Жывадухі гарышчаў — Галубы й мастакі. Неба стомленым дахам І памостам цвярдым. Перамогу над страхам Святкаваць будзе дым. З воблакамі, з кастрою Тут усе як свае. Міласціну настрою Вышыня падае.

* * * Надзея абяцаць умее…

Надзея абяцаць умее, Як не ўлашчвай і не гневай, Надзея падвучыла змея, Як спакусіць Адама Евай. Надзея — Цёплая завея Развідніць шлях блуканца Горкі І так да дрыжыкаў сагрэе, Што ў небе пералічыш зоркі. Хінецца да надзеі вера, Але жартуюць англічане: Надзея — добрае сняданне, Ды незайздросная вячэра.

Якубу Коласу

Зарнятка просіцца ў раллю з сяўні, Каб стаць увосень коласам шурпатым, Каб стомлены ўраджай вусатым сватам Яго вагу адчуў на далані. Вітае хмара колас з вышыні, І вецер горнецца крылатым братам. Алмазнасць зерня дарагім каратам Не ацаніць на вечнасць дабрыні. У коласа не пра сябе самога — Пра хлеб надзённы клопат з даўніны, Калі праснак рукою пана Бога Надлоемлены насыціць род зямны. Сярпы, цапы, залеваў бізуны Катуюць колас, ды ў яго святога Займаюцца нябеснай рунню сны.

Ды…

Вагаўся, Ці йсці, ці не йсці яму, Ушацкі дождж-марасель. І мне, Не ведаю сам, чаму Прымроіўся млосны Марсэль. Я плыў упоплечкі з хвалямі І ў Падумках у неба заплыў. А ля небакраю быў замак Іў І на падумкі рабіў уплыў. Ці я, ці вецер хакаў, як Хорт? Я чуў і подых, і потых вады. І спіну вечна мокрую Порт Хацеў бы выпрастаць, Ды…
Поделиться с друзьями: