Пачынаю восень адчувацьІ вясне не верыць паступова.І гусцей смуга,І пастуховаМне туга нашчадная чуваць.Кожны з нас, ці ўдачлівы пастух,Ці няўдаліца,Сваю радоўкуАдбываць памалу ці падоўгуМусім,Покуль прысак не патух.Грэецца ля вогнішча бяда,Лёс пасём свой,Парабкуем, княжым.І, галодная, за лёсам нашымСочыць ваўкарэзінай жуда.Выскачыць з рабінавых начэйРадасці маланка шаравая.Пераміргваецца з жураваміВогнішча самотнае вачэй.
Датрачваю
Спадчыну апошнюю датрачваю,Спадчыну датклівага маленства.З рупнасці скупечага шаленстваЯ дрыжу над рэштай,Над астачаю.Не стае блакітнага, рудовагаКолераў нябеснага спакою.Крыўда рэжа злою асакою,Здрада, дзе ні ступіш,Вывіжоўвае.Тым жыву,Што спадчыну датрачваю.Старасць без пасагу пакідаю.А душа, вядома ж, маладаяНе жадаеДолю мець жабрачую.
Нада мной дагарэла знічка,Загадаць толькі я й паспеў,Ці не мерзне мая сінічка,Ці звініць яе сіні спеў.Сіні-сіні, як тыя хвалі,Што прысніцца могуць адно.Сіні, як нябесныя палі,Што пярун забівае ў дно.І пакуль чарнатою жычкаДом глухі мой не абаўе,Мне звініць у душу сінічка,Дамінічкай завуць яе…
* * * Каб светла стала, так трэба мала…
Каб светла стала, так трэба мала,Бо радасць сочыць за словамі.Мне Дамінічка прапанавала:— Давай мяняцца галовамі!Трымае досыць змроку густогаМая сівая, балючая.Хапала шуму, ставала стогну,Як той вярбіне над кручаю.Вядома, гэта незразумелаУсмешцы лагоды —Унучачцы.Сваю галоўку мяняе смела,Каб з дзедавай мулкай мучыцца.Ды, як шчаслівы дурань з дзвярыма,Нашуся я з прапановаю.Шкадую ўпотай, што немагчымаПабыць з галавою новаю.А старасць — хцівая маладзіцаСвой клопат адно і ведае.І Дамінічцы магла б згадзіццаЯе галоўка светлая.
* * * Бабульцы нялёгка стаіць…
Бабульцы нялёгка стаіцьСваю непатрэбнасць, галечу.А дзе мая старасць стаіць,Ці з хлебам,Ці з торбай заплеччу?Ці недзе на познім таргуЛягчэйшы кіёк выбірае?І сам адказаць не магу,Не скажа й дамоўка сырая.Ці гэта на кожным рагуЯ старасць сваю сустракаю,Ўступаю чаргу па тугу,За ёй назіраючы з краю.А старасць шукае мяне,Я выгляд раблю, што не тая,Якую, сівеючы ў сне,Прысніў,Неадступна ступае.Мне сталасцю старасць лягчэйНазвацьІ спагадней для слыху.ЗмаўкайЦі, як шлях, язычэй,Аднолькава радасці й ліху.
Чорны грай
Голова моя машет ушами.
Сяргей Ясенін
Як восеньскі лес,ГалаваАд чорнага граю цяжкая.І рэха,Нібыта знава,З былой бліскавіцай блукаеПа сцежкай,Дзе памяць маяХадзіла яшчэ маладая,Цяпер з-пад рукі ручаяТой следЗабыццё выглядае.Пуляціцца страху сава.ШуміцьІ на страх не зважае,Як восеньскі лес,ГалаваЧужаяАж да небакраю.
* * * Хвалям разгубленага ўспаміну…
Хвалям разгубленага ўспамінуНа цьмяны бераг не прыгайдацьЗдрадай падкупленую хвіліну,Пра гаць дарозе не прыгадаць.Уцякаючы ў забыццё,Як у гета,Вар’яцеючы ў цішыні,Памяць сабе заслужылаХоць гэта —Права на выхадныя дні.
Пад ціхую старасць
Звыкаюць сівець аблачыныІ цёпла зрадняцца з дымамі.Пад ціхую старасць жанчыныПадобныя болей да мамыПаглядам, хадою, журбою,Лагодай, няспешнасцю, стомайІ нават хусцінкай рабою,І грозьбай да плачу знаёмай.Таму, пэўна, памяць трымаеНясмелы акрайчык надзеі,Каб думаць,Што мама жывая,Аднекуль вярнуцца паспее…
Буслова нарачонка
Паэма кону
Крылы не развінуў у палёце,Адляцелі ў вырай чароды.Ён зазімаваў на балоце.Перамерзлі цёплыя броды.Выйшаў парабак да жывёлы.Босы бусел ходзіць па снезе.Белы — як зіма. Невясёлы.Нават сны не сніць аб начлезе.Ногі, зябнучы, ппадымае,То адну нагу, то другую.Ні парады, ні рады не мае,Як зіму перажыць даўную.Глянуў парабак на пакутыІ сказаў, як роднаму брату:— Не калей раздзеты, разуты.Буслік! Буслік! Хадзем у хату.Гаспадыня ткала красенцыІ сказала:— У хаце пакіньце.Ён ад холаду ўвесь трасецца.Ды ў яго ж чалавечыя кіпці…Пачала ў невядомым страхуУзірацца ў кіпці наўскоса.Маладзіцы бусел з размахуДзюб — і выдзеўб палову носа.— Бусле! Што ж ты зрабіў ліхое!Я калекаю засталася.Бусел кажа:— Ляці са мною.Выгаю ўсё па хуткім часе.— Як ляцець мне, бяскрылай? —Пытае.— Апрану цябе, — кажа, — ў крылы.Выйшлі ў двор,І хвіліна таяТаямніцаю ўсё акрыла.Узняліся ды паляцелі.І зрабілася цёмна ў хаце.Дзеці дробныя асірацелі,Засталіся яны без маці.Маладзіца ў гасподзе новайНовыя навяла парадкі.Стала жонкай яна бусловай.Нарадзіліся бусляняткі.Ды зрабілася сумна гэтак.Просіць мужа:— У край паляцім мы,Дзе пакінула першых дзетак.Прыпаду хоць крылом да радзімы.З буслянятамі прыляцела,Села на сваім азяродзе.Галаву закідвае смелаІ клякоча,І ў ціхай згодзеПамагаюць ёй бусляняткіКлекатаць:— Кле, кле, кле! — на палеткіЛьецца клёкат.— Бы ў нашае маткіГолас, —Кажуць першыя дзеткі.Дай жа ў клетку зловім бусліху, —Дзеці раяцца.З азяродаНе ўцякае бусліха.ПаціхуЗахінаюць сетку.З гародаДзеці ў хату ўнеслі бусліху,А на грушыне бусляняткі.Пачакаўшы на моры крыху,Прыляцеў бацька бусел,Бы ў ладкі,Плешча крыламі ды клякоча.У акно як ударыць дзюбай —Шыба дзынкнула па-сірочы.Бусляняткі да маткі любай.І паселі на стол бусляняткі.— Кле, кле, кле, —Цыбаюць на палаці.Дзеці першыя, як ападкі,Плачуць:— Кажуць, ты нашая маці?— Кле, кле, кле,Дзеткі, я ваша мамка,Ды вярнуць мне няўзмогу страту:Зашчапіла кутая клямкаДзверы ў зачараваную хату.Бусляняткам быў край нямілы.Пер’е ў маці ўчарніла гора.…Дзеці вывелі птушак за крылы.Паляцелі яны за мора…
Як трываеш?
І як хапае ў цябе дабрыніІ цярпення ўвогуле,Каб у свае несканчоныя дніЧуць столькі хлусні,Бачыць гэтулькі погані,Гэтулькі поскудзі,Як ты трываеш,Госпадзі!
* * * За ўсё ў гэтым хуткім жыцці…
За ўсё ў гэтым хуткім жыцціСваім жа жыццём заплаці,Каб ціха паспець развітацца,Але ў даўжніках не застаццаЎ зямлі,Дзе вузельчыкам тыЖыццём завязаны на памяць,Каб мог і наступнік твой цяміць,Што доўг закрычыць з нематы.Прарэжацца голас адчаюІ ўзыдуць кругі на кругі.Жыццё нам усё пазычае,Каб смерць спаганяла даўгі.
Баюся
Наказ свой напісаць хачу, але баюсяІ напамінам разбудзіць бяду.Пакуль жыву,Датуль малюся БеларусіІ да сваіх з малітвай гэтай адыду.З сабою Беларусь насіў па белым свеце,Дзе толькі я ступаў,Там і яна была.Нашчадак крывічоў,Я меў адно на мэце —Як кужаль, адбяліць і слова дабяла.Каб ручніком кужэльным выцер вочыНаступнік мой і позіркам з’яснеў.Мне сонечнілі дзеньІ ранішнілі ночыКрывіцкая мілосць,Крывіцкі рупны гнеў.Калі адчую,Што прыйшло маё бяссілле,Прасіць пачнуЯк самай боскай мілаты,Каб і вятры па-беларуску галасілі,Нудзіліся па-беларуску чараты.Ідзе мой цень замроенай травою,Сцяжына з дому і дамоў вядзе адна.Не томіцца трымаць зялёнай галавоюВушацкі небасхілВушацкая сасна.