Чтение онлайн

ЖАНРЫ

Евангелле ад Мамы

Барадулін Рыгор

Шрифт:

* * * Homo homini lupus est…

Homo homini lupus est — Словы не прыскакалі з лесу, З кіпцюроў сталёвых прагрэсу Вырываўся канкрэтны змест. Чалавек чалавеку воўк, Воўк у лес глядзіць, як вядома. І ваўчэе, карчэе homo. Навісае цяжка дамок– лаў меч, І, нібы на фэст, Распаўзаюцца з цемры жахі У крыві па самыя пахі. Homo homini lupus est.

Лёгка

Я лёгка сябе пачуваю — Ні славы, ні грошай няма. І радасць надзіва жывая Вяртаецца ціха з найма. Старалася ў наймітках Радасць, Цярпела прыгнёт і прымус За хлеба надзённага кус, Чакала, што нехта Дабра дасць. Бо радасць — Жабрачка святая, Як мае, Хутчэй раздае. Туга неабдымна сытая З закутка глядзіць на яе. Сядзіць на куфрах Ды на клумках І толькі зайздросціць туга. Шкада адламаць пірага — Скупая і ў кумках, і ў думках. Адчай за ракою рыкае — Бугай гэны ўсіх забадзе. Вясёлая радасць чакае, Каму засмяяцца ў бядзе.

Васілю Быкаву ў светлы дзень

Хрыстос васкрос! — і ўваскрасае Душа, што смутная была, І з цвёрдай веры выкрасае Усмешку добрую святла. Хрыстос васкрос! — лягчэй нябёсам Трымаць аблокі дум цяжкіх! Хрыстос васкрос! — спаткацца з лёсам Дазволіў міг, стаіўшы дых. Хрыстос васкрос! — грэх цёмны плача І не саромеецца слёз. Расцвіў з вярбою кій жабрачы. Хрыстос васкрос! Хрыстос васкрос!

* * * Гадавыя…

Гадавыя Прайшоўшы свае паравіны, Сад вушацкі мой Чуе хаду халадоў: Караніны ў зямлі, У нябёсах галіны, Ствол хавае сляды Адбалелых гадоў.

* * * А прымаўка гэтая яўна старая…

А прымаўка гэтая яўна старая, Вякамі задымленая, як загнет: Бог не гуляе, А свет мяняе. Але не дужа мяняецца свет. А раптам Бог у сваю ахвоту, Каб не старэць, Каб адпэндзіць спакой, Такую прыдумаў сабе работу, Якую не здужаць Людской талакой? І ціснуць нашы грахі камянямі, Не полецца нашай ляноты гарод. Па прыкладзе Бога І мы мяняем Гаршкі на гліну Ці наадварот?

* * * Гэта, пэўна, прыкідваў і Ной…

Гэта, пэўна, прыкідваў і Ной, Ад каго з нашчадкаў ягоных На зямлі застаецца гной, Хто з’аблічыцца на іконах. Што больш трэба, Ці дух, ці гной, Не адкажа зямля збажыной.

Эміграцыя

Эміграцыя — вечны рух. Эмігруюць птушкі ў выраі. А куды Эмігрыруе дух, Калі З цела душа эмігрыруе?

* * * Сум…

Сум, Як прывід старажытнай Грэцыі, Здаўшыся аднойчы, не знікае. Толькі дай Дрывам журбы ўгарэцца, Дым гняздо саўе над хмызнякамі. У залёты да спадзеўкі лётай, Суцяшай душу гадзінай шарай. Радасць суцішай сваю самотай, Марай гнеў карай, Як цёмнай карай.

Час папрасіў

І прала роспач воўну часу, Счасаную на ваўначосцы Гняўлівасці ды неціхоцця. І ткала роспач коўдру часу На мулкіх кроснах, Якія Хронас змайстраваў. І засцілала роспач ложак, Пакуль Харон смаліў свой човен, Каб перавезці з часу ў бесчась.

Сасновы сон

Снег лясны ўрачысты, як вясковец, Што на фэст прыспеў раней за ўсіх, Свеціцца — аж сосны зелянеюць Ад святочнай радасці ягонай. Свеціцца — аж збіўся з панталыку Малады лясун, бо перазімак Белаты не бачыў. Атрасае Рыжыя іглінкі з каўняра. Снег лясны, як ціхі сон пра маму І забыты, і наноў саснёны У сасновай хаце даўніны, Сніцца… сніцца… Аж прачнуцца страшна.

* * * Плылі з блудадзейнага Рыма…

Плылі з блудадзейнага Рыма З заразай маралі вазы. Айчына шукала айчыма І лоб непакорны гузы. І грукалі здані дзвярыма. Паганцаў гнялі абразы. Прарокі праходзілі міма. І чэрці ўцякалі з лазы. Світанне сухімі вачыма Вітала снягі й маразы. Разгадвала роспач, магчыма, Загадку слязы…

Засынаючы

Веча мае свой рот — Ад роспачы круглы звон. І на веча ідзе народ, І, як звон, Гудзе ён. Звон мае свой язык. У людзей языкі свае. Даганяюць адзін аднаго Зык і сык. І кожнаму спрыту стае. Туманеюць галовы. Ракою плыве чарот. Вечна галодны У веча рот. Незадаволенае, як прыблуднае, Чэрава — Не палуднавала, Не вячэрала Нідзе. Таму й гудзе…

* * * А гарады — як мужчыны ў гадах…

А гарады — як мужчыны ў гадах, Не спатоліўшыся прыгажосцю, Пачынаць дбаць Пра ложак і дах, Радавацца нехаджаламу госцю. Позірк — паломнік. Страх — пілігрым. Іх разумее здароджаны подзіў. Віцебск — Расхрыстаны Ерусалім Слухае неба На схілах стагоддзяў.

Відаць…

Відаць, не без падстаў У радасці й журбе Ранейшага сябе Я забывацца стаў. Ці проста горшы стаў, Ці лепшы, як сказаць. Я ўзелянеў, як стаў, Зарос, як сенажаць. Забыў, як спіць агонь, Як трызніць цень труной, Як сохне свежы гной, Як пахне потны конь.

Калядныя перагукі

Каляным снегам заслаліся ўзгоркі. Крыгамі грымнуў мароз нягеглы. Пралегла па лёдзе калядным Да зоркі сцежка ўздрыглівая.

* * * Маё маленства — маё маленства…

Маё маленства — маё маленства Айцу, й Сыну, й Духу Святому. Маё маленства — шчырае ўкленства Пачутаму сэрцам, нябачнаму Тому, Што мне дазволіў Быць госцем свету, Што неба ў полі назваў Айчынай. Радком ягонага Запавету Я вылушчаны на святло ляшчынай, Якая доляй маёй названа. І ацянінка яе лісціны Была даланёю бацькі Івана, Была хусцінай мамы Куліны…
Поделиться с друзьями: